b1b8e519

11 juli 1981

Sun, 11 Jul 2021 06:31:53 GMT

De uitvallers worden opgewacht

10 juli 1981

Sat, 10 Jul 2021 06:08:16 GMT

Diep in de nacht zes uur lang het peloton achterna

Wie dacht dat we in Hasselt afscheid hadden genomen van Eddy en Walter Planckaert, kijkt in Mulhouse verbaasd op. Met een nachtelijke autorit van zes uur, vanuit Oost-Vlaanderen naar Oost-Frankrijk, zijn ze het vliegende peloton achternagereden. Op bevel van Tour-baas Félix Lévitan melden ze zich aan de start voor de zestiende etappe.

In de bus naar het vliegveld van Sint-Truiden sommeert Lévitan aan ploegleider Berten de Kimpe om zijn twee afgehaakte renners alsnog op te roepen. Uitvallen in de Tour is formeel alleen toegestaan als de dokter het goed vindt of wanneer de tijdslimiet is overschreden. De Kimpe zwicht voor het dreigement de twee renners een schorsing op te laten leggen en zijn ploeg volgend jaar uit de Tour te weren.

De twee Planckaerts zijn nog maar net thuis in Nevele als De Kimpe meldt dat de afspraak moet vervallen dat de twee broers op donderdag in Hasselt de Tour mochten verlaten. Lévitan grijpt in omdat het hem niet zint hoe schielijk Jan Nevens en Cees Priem in de dagen vooraf vlakbij huis de Tour hebben verlaten. ,,We zullen ons niet laten beïnvloeden door de gewoonten en zeden van de zesdaagsen. We kennen de mensen die zulke gewoontes in de Tour proberen in te voeren. We zullen ons daartegen verzetten”, heeft hij aangekondigd in zijn dagelijkse rubriek in het dagblad Le Parisen Libéré.

Er zit voor de Planckaerts niets anders op dan alsnog naar Mulhouse te komen, voor een klein uurtje tijdrijden over 38,5 kilometer op vrijdagmiddag. ,,Maar ik zie ons zondag al weer thuis. We gaan onze Eddy toch niet opofferen voor de goesting van Lévitan”. kondigt Walter, de oudste Planckaert, aan.

De order van Lévitan treft ook Urs Freuler, de zesdaagse-specialist in de Raleigh-ploeg die zich mét Peter Post rechtstreeks aangesproken mag voelen. ,,Zaterdag ga ik fijn naar het zwembad”, heeft hij aangekondigd. In de tijdrit, zo dichtbij huis in Zwitserland, doet Freuler alsnog zijn best. Hij wordt negentiende, op 2.55 van Bernard Hinault.

Joop Zoetemelk moet 2.40 toegeven op Hinault, dat is 5 seconden minder dan in de eerste tijdrit die 12 kilometer korter was. Zijn achterstand groeit. maar in het algemeen klassement komt Joop Zoetemelk gestaag omhoog. De twaalfde plaats over een golvend parkoers in de Elzas is ver beneden de stand van de Tour-winnaar van 1980. Het is wel genoeg om de top 10 binnen te komen. Negende staat Zoetemelk nu, op 10 minuten en 43 seconden van de gedoodverfde Tour-triomfator.

Het zelfvertrouwen groeit bij Zoetemelk. Zijn eerzucht drijft hem naar revanche op de prikkelende woorden van Peter Post die geen toekomst meer voor hem ziet in zijn ploeg. Realistisch is hij ook. ,,Ik voel dat het beter gaat. Maar eigenlijk lag die tijdrit van vorige week mij veel beter. Laten we maar hopen dat dit een aanwijzing is dat het nu ook in de bergen beter kan.”

Joop Zoetemelk heeft zich neergelegd bij het machtsvertoon van Hinault, die zijn superioriteit onderstreept door Phil Anderson, nummer 2 in het klassement, 5 kilometer voor de eindstreep te passeren. Tot ergernis van Gerrie Knetemann lukt het hem niet om Hinault van een tijdritzege te weerhouden. Knetemann komt 25 seconden te kort en wordt tweede. En dan heeft hij twee uur eerder nog wel met veel minder tegenwind te kampen gehad dan de Fransman. ,,Het mag niet zo zijn. Vooral op het laatste stuk moet hij ontzettend hard hebben gereden. Dit is al de vijfde keer dat ik in een tijdrit tweede word achter hem”, constateert Knetemann mismoedig.

9 juli 1981

Fri, 09 Jul 2021 05:57:41 GMT

Samen eten, samen naar de kerk

Glunderend paradeert Lomme Driessens over de Kempensche Steenweg in Hasselt. Opnieuw heeft hij een sprintzege van Freddy Maertens mogen begroeten, de vierde al in deze Tour. Driessens bejubelt de triomfreeks als een persoonlijk succes. De verbazing bij de velen die Maertens hadden afgeschreven, groeit met de dag.

Driessens: ,,Ik ben altijd in Freddy blijven geloven. Hij was niet versleten, niet opgebrand door doping, door de cortisonen waarmee hij de grote versnelling rond kon krijgen. Met Freddy is het gewoon zielig verlopen. Ik heb hem opgeraapt , méér wil ik er niet over kwijt.”

Lomme Driessens (69) is een ouwe rot in het wielermetier. Zeven keer heeft hij als ‘sportdirecteur’ renners naar de eindzege in de Tour geleid, zeven keer ook was hij de coach bij een Belgische wereldtitel op de weg. Hij werkte nog samen met Theo Middelkamp en Fausto Coppi, later met Rik van Steenbergen, Rik van Looy en Eddy Merckx.

Samen met Maertens’ zaakwarnemer Willy Delabastita, een bekend quizmaster op de Belgische tv, heeft Driessens zich over Maertens ontfermd. Als wielrenner, en als mens, lag hij in de goot, na de wereldtitel van 1976 en de groene trui met opgeteld tien ritzeges in de Tour van 1976 en 1978.

Freddy Maertens is dit jaar onder zijn vleugels teruggekeerd. De eerdere Tour-successen inspireerden tot hereniging. Driessens: ,,Er was er maar ene die hem helpen kon, en dat was Driessens, maar ene, hoor je wat ik zeg, maar ene. Hij is bij mij weggegaan, drie jaar terug. We hadden de koppeltijdrit Barracchi gewonnen, hij is bij mij thuis champagne komen drinken. Hij was zo zat als een kanon toen hij wegging. Daarna heb ik niks meer van hem gehoord. Want hij ging onder Fred Debruyne verder. Het was over.

Sinds de zomer van 1980 hebben ze weer contact. Driessens: ,,Ik hoorde wat Freddy allemaal aan het doen was. In de winter, drinken, drinken en blijven hangen. Ik heb hem naar een apotheker gestuurd die ik kon vertrouwen. die is ook gymnastiekleraar, Ik heb hem gezegd welke oefeningen hij moest doen tot 1 januari. Toen heb ik Freddy beloofd, ge kunt weer coureur worden. Freddy moest terug, hij was mensenschuw geworden. Ik heb hem geshowd bij de journalisten. Langzaam kwam het vertrouwen in zichzelf terug. Maar hij moest wel naar mij blijven luisteren. Anders zou het weer fout gaan.”

Hun samenwerking gaat in de Tour zover dat irritatie de ploeg binnensluipt. Alles doen ze samen, Driessens en Maertens. Ze sluiten zich vaak af van de rest van de ploeg, ook bij de avondmaaltijd; op zondagmorgen gaan ze zelfs met z'n tweeën naar de dichtstbijzijnde kerk. Frits Pirard, een van de twee Nederlanders in de verder Belgische ploeg, doet daarover in Hasselt een boekje open:

,,We hebben ons als renners verzet tegen de buitengewone behandeling die Freddy geniet. Dat heeft al geleid tot een verhit gesprek. Natuurlijk rinkelt de kassa, maar er staat tegenover dat Driessens veel te weinig tijd heeft voor de rest. Dat komt de eenheid niet ten goede terwijl je als ploegleider indirect met de centen van de jongens knoeit want je blijft voor contracten in de criteriums als renners toch ook afhankelijk van je ploegleider.”

De prestaties in de Tour bepalen voor een belangrijk gedeelte de hoogte van het startgeld in de criteriums. Cees Priem kan zich alvast gaan voorbereiden daarop. Peter Post laat hem vanuit Hasselt naar huis gaan. Post: ,,In de beslissende fase van de Tour kan toch niet veel meer doen voor de ploeg.” Priem: ,,Het is toch zinloos om in de bergen weer vele kilometers voor de bezemwagen uit te rijden.”

Priem zegt dat in Hasselt, 525 kilometer verderop ligt de volgende halte in de Tour. Vanaf het vliegveld van Sint-Truiden vliegen ze naar Mulhouse waar de volgende dag een individuele tijdrit van 38,5 kilometer wacht. Het wordt zo'n dagje waarop Lomme Driessens niets hoeft te verwachten van Freddy Maertens.

8 juli 1981

Thu, 08 Jul 2021 05:58:18 GMT

‘Als dat varken dat nog eens lapt, vliegt-ie de lucht in’

Op naar België, voor twee etappes op één dag. Het is vroeg dag. Om tien minuten voor negen wordt al vertrokken richting Bruxelles Lotto, zoals de (gesponsorde) aankomstplaats vandaag heet. Na 105 kilometer ligt de eindstreep van de dertiende etappe gewoon vóór het Centraal Station van Brussel. Tweeënhalf uur later start daar de veertiende etappe naar het race-circuit van Zolder, 134 kilometer verderop.

De zege in de ochtendrit gaat naar Freddy Maertens, zijn derde etappeoverwinning al. In de massasprint klopt hij Urs Feuler, de Zwitserse dagloner in de Raleigh-ploeg van Peter Post. De krachtsexplosie van Maertens gaat gepaard met zwiepende ellebogen en grijpende armen. Freuler reageert woedend. ,,Dat varken greep me vast. Als hij dat nog eens lapt, vliegt ie de lucht in.”

Maertens kaatst de verwijten per kerende post terug, voor ploegleider Lomme Driessens aanleiding om in te grijpen. Hij trekt Maertens met zich mee, volgens Driessens naar de dokter. ,,Koppijn”, pruttelt Maertens.

Vijf uur later sprint hij kwiek en kwakkend mee om de etappewinst in Zolder. Ditmaal is Eddy Planckaert hem te snel, én te slim, af. Voor Planckaert zit het werk er bijna op. Ploegleider Berten De Kimpe komt zijn afspraak dat Planckaert de volgende dag vanuit Hasselt naar huis mag, naar Nevele, een dorpje vlakbij Gent.

Eddy Planckaert (22) is de jongste belofte van het Belgische wielrennen. Hij heeft al op jonge leeftijd naam gemaakt. Eddy is een jongere broer van Walter Planckaert (33), die bekend stond als een vlerk in de sprints met Gerben Karstens, Ward Sels en Guido Reybrouck.

Liefst 276 overwinningen in negen leerjaren bij nieuwelingen en junioren heeft Eddy Planckaert geboekt. Op zijn vijftiende kreeg hij al bussen met 400 supporters achter zich aan. Pas in september 1980, op zijn 22ste, heeft Planckaert van de Belgische wielerbond toestemming gekregen om met de profs mee te rijden. Een blindedarmoperatie en rugkwaaltjes hebben zijn ontwikkeling in het profpeloton gestagneerd. Nu hij een ritzege in de Tour binnen heeft, kijkt Planckaert vooruit. Hij wil ervoor waken zich snel op te branden. ,,Ik moet me niet kapot wroeten in de Tour.”

De winst van Planckaert, volgend op de ochtendzege van Maertens, zorgt voor veel vreugde bij de tienduizenden Belgen die naar het circuit van Zolder zijn gekomen. Ze maken er een vrolijke, maar ook wanordelijke boel van. In deze drukte staat niemand nog stil bij de chaotisch verlopen Formule 1-race op dit circuit waarbij zes weken eerder een dode is gevallen.

7 juli 1981

Wed, 07 Jul 2021 06:02:33 GMT

Op de kasseien vindt Joop vertrouwen terug

De zon schijnt in de Hel. De kasseien worden slechts van wat stof ontdaan, ze maken geen slachtoffers onder de favorieten. In de twaalfde etappe verandert daardoor nauwelijks iets aan de verhoudingen in het klassement. Alleen de eerste vier, met de Belg Daniël Willems voorop, arriveren met enkele seconden voorsprong op de wielerbaan van Roubaix. Daarachter laten 21 renners zij aan zij de klinkers achter zich.

In de Hel van het Noorden handhaaft Bernard Hinault zich zorgeloos in de gele trui. Zeven seconden slechts knabbelt Gilbert Duclos-Lassalle af van zijn achterstand als nummer 3. Het koersverloop in deze Tour-etappe heeft niets weg van de slijtageslag die Parijs – Roubaix doorgaans is. Het decor leent zich niet voor dramatiek, zonder wind en regen. Stofwolken komen er wel op, maar als het zicht terug is, blijken zelfs lekke banden nauwelijks een rol te hebben gespeeld op dit traject waarop het aantal kasseienstroken de helft minder is dan in de klassieker van drie maanden eerder.

Onder deze omstandigheden vecht Joop Zoetemelk zich terug naar de positie van beste Nederlander in het algemeen klassement. Hij laat zich niet ontmoedigen door een snelle lekke band en zet stug door. Sterker nog, de door ploegleider Peter Post al afgeschreven veteraan gelooft nu zelfs nog in een plek op het podium in Parijs.

Zoetemelk: ,,Mijn uitgangspunt was om bij m’n naaste concurrenten te blijven. Ik kreeg weliswaar snel pech en heb veel moeite moeten doen om terug te komen. Maar nu heb ik tenminste nog de kans op een ereplaats.” Zijn vertrouwen in zichzelf wordt beloond met een sprong in het klassement, van de 21ste naar de 13e plaats, voorbij Peter Winnen, Theo de Rooij en Hennie Kuiper.

In hun schaduw zorgt de etappe naar Roubaix voor gemengde gevoelens bij de broers Adrie en Jan van Houwelingen. Adrie rijdt liefst honderd kilometer op kop, samen met Paul Sherwen. Hij geniet er zichtbaar van. ,,Ik heb me opgeofferd voor Fons de Wolf. Door vooruit te rijden kon ik hem eventueel helpen met reserve-materiaal als hem iets zou overkomen op de kasseien en de materiaalwagen er niet bij kon komen, Ik moest maar zien hoe ver ik kon komen. Toen de groep op ons neerstreek zaten we met nog zo’n vijftig, zestig man. Toen heb ik toch nog wat kunnen helpen.”

Zijn broer vergaat het stukken minder. Hij bereikt Roubaix in de bezemwagen. De toegetakelde linkerzijde van zijn lichaam draagt de sporen van een flinke val. ,,Ik zag allemaal sterretjes. Dit was te veel om nog verder te rijden”, zucht Jan van Houwelingen.

Ook Freddy Maertens komt te vallen, in zijn groene trui. Het is al zijn 34ste val in dit seizoen ,,Het is levensgevaarlijk om achter die Maertens te rijden. Hij is niet te vertrouwen, hij kan niet eens een bocht normaal nemen”, oordeelt Cees Priem als getuige van nabij.

Met zijn etappezege haalt Daniël Willems zijn gram, ook op Freddy Maertens. Twee weken lang al zien Willems én Fons de Wolf morrend toe hoe al het Belgische applaus naar twee al bijna afgeschreven veteranen gaat, Naar Maertens, de herrezene met de verschijnselen van een chemisch wonder, en naar Lucien van Impe, de laatste van een uitstervend ras klimmers die ook op de kasseien keurig bijblijft en in het klassement op de achtste plaats staat.

6 juli 1981

Tue, 06 Jul 2021 06:36:42 GMT

Ad Wijnands prijst het geluk dat hij geluk heeft

De benjamin van de Raleigh-ploeg heeft zijn draai snel gevonden. Ad Wijnands, lichting 1959, lichamelijk nog lang niet volgroeid en herkenbaar aan z’n jeugdpuistjes, strijkt in Aulnay-sous-Bois zijn tweede etappezege op. Drie dagen eerder was hij de snelste in Nantes. Alleen Bernard Hinault en Freddy Maertens kunnen hem dat in deze Tour nazeggen.

De elfde etappe finisht op welgeteld 22 kilometer van de Champs Élysées waar op 19 juli de laatste eindstreep wacht. Ad Wijnands wil nu vooral van deze dag genieten. Hij blijft er nuchter onder en komt voor de dag met filosofische uitspraken die zomaar van Johan Cruijff hadden kunnen komen.

,,Ik heb het geluk gehad dat ik geluk heb. Eerst het geluk dat ik goed rijd, dat ik mee kan in ontsnappingen en op het laatst kracht kan overhouden. En dan het geluk nog eens te kunnen winnen”, zegt hij, nuchter en koeltjes.

In Aulnay-sur-Bois, in het monotone nieuwbouwgedeelte van een Parijse buitenwijk, speculeert Ad Wijnands op zijn sprintvermogen. Hij weet dat de Belg William Tackaert te boek staat als de snelste van de tien in de kopgroep. Tackaert neemt in het puntenklassement de tweede plaats in. Wijnands: ,,Ik had gezien dat de anderen er allemaal wat doorheen zaten. Tackaert vooral. die had zijn krachten ook al in de rushes verbruikt. Dan moet je dus een beetje link zijn en geluk hebben.”

Zijn ‘linkigheid’ etaleert de Limburger door achter de rug van Jean-Luc Vandenbroucke vandaag te schieten. ,,Ik gokte tegen de wind in te kunnen sprinten. Lubberding wilde de sprint voor mij aantrekken, maar ik kwam liever vanuit vijfde of zesde positie achter iemand uit. Dat kon bij Vandenbroucke. Toen ik nog een zwieper van Lubberding erbij kreeg, zat ik goed Met een beetje linkigheid, hé.”

Wijnands (22) verrast daarmee ook zijn ploegleider Peter Post. Doorgaans waakt hij ervoor Limburgse renners te contracteren. Wijnands blijkt een tegenpool van provinciegenoten als Harry Steevens, Eddy Beugels en Wim Schepers die in hun successenroes veel te vlug een hemel op aarde ontdekten.

Bij Post heeft Wijnands een streepje voor, hij heeft al in twee zesdaagsen indruk heeft gemaakt. René Pijnen bestempelt hem zelfs als het grootste Nederlandse talent in het zesdaagsespel. Zijn resultaten én zijn medische rapporten onderstrepen de veelzijdigheid van Wijnands. De Limburgse sportarts Lon Schattenberg keek verrast op nadat Wijnands zich voor een conditietest bij hem had gemeld. ,,Schattenberg die toch heus wel iets is gewend, schrok van mijn cijfers. Zelfs Merckx zou nooit zo hoog hebben gescoord bij het meten van de longinhoud”, aldus Wijnands

Terwijl Ad Wijnands zo overtuigend zijn zegje doet, betrapt hij zichzelf op een uitspatting in zijn woorden. ,,Ik moet nuchter blijven, twee etappeoverwinningen kunnen anders gauw als vergif gaan werken. Peter Bonthuis komt nu over naar de Tour om met mij over de contracten voor de criteriums te praten. Ik zit in een gunstige positie, maar ik ga hoogstens één dag wel en de andere twee dagen geen criterium rijden. Ik moet uitkijken.”

5 juli 1981

Mon, 05 Jul 2021 06:06:40 GMT

Post heeft het gehad met Zoetemelk

Ver in de schaduw van Bernard Hinault staat Joop Zoetemelk op de negentiende plaats van het algemeen klassement. Na de negende etappe volgt hij op 7 minuten en 30 seconden van de geletrui-drager. Peter Post heeft de hoop verloren dat er nog toekomst zit in zijn 34-jarige kopman, die in 1980 de eindzege van de Tour de Frans op de erelijst van Raleigh heeft laten bijschrijven.

Weet Post veel op dat moment wat de komende dagen én jaren nog gaan brengen voor Joop Zoetemelk. Nee, Post gelooft er echt niet meer in dat Joop in deze Tour nog tot de vierde plaats in het klassement zal oprukken, dat hij op zijn oude dag nog de Tirreno Adriatico van 1985 zal winnen, wereldkampioen zal worden (1985) en in 1987 als 40-jarige de Amstel Gold race gaat winnen.

,,Als hij niet razendsnel verbetert, wordt het dramatisch voor hem. Veel hoop heb ik niet”, zucht Post. Hij zoekt de media op om Zoetemelk te prikkelen. Één op één lukt hem dat niet, denkt Post. ,,Joop is een apart geval. Hij blijft altijd maar hopen. Hij loopt al zo lang mee in dit wereldje, wat moet ik hem nog bijbrengen. Ik begin niets meer met hem. Ik laat hem met rust en hij moet maar het einde van de Tour zien te halen. Er zijn anderen binnen de ploeg die mijn aandacht nodig hebben.”

Post klinkt machteloos. Hij heeft zich voorgenomen dat er voor Zoetemelk geen nieuw contract bij zijn ploeg in zit. ,,Steunen kan ik hem alleen maar door de waarheid met hem door te nemen. Ik ga ervan uit dat hij volgend jaar helemaal niet meer rijdt en in het andere geval zeker niet meer naar de Tour gaat.”

In de Pyreneeën is volgens Post aan het licht gekomen dat van Zoetemelk niets meer verwacht mag worden. ,,Het was ongelooflijk en verbijsterend dat hij daar tientallen onbeduidende renners moest laten voorgaan. Als er die dag drie cols beklommen hadden moeten worden, was hij in de vernieling gereden. Hij moet alleen nog proberen Parijs te halen. En als hij er dan toch nog in slaagt om bij de eerste tien te komen, dat moet hij blij zijn en zal ik mijn pet voor hem afnemen.”

,,In het grote rondenwerk is de generatie Zoetemelk/Kuiper voorbij. Een opvolger zie ik niet”, aldus Post. Als ronderenner schenkt Johan van der Velde hem weinig vertrouwen. Ook de verrassende Tour-debutant Peter Winnen acht hij niet in staat tot een rol á la Zoetemelk of Kuiper. Post: ,,Door zijn flair is Johan van der Velde een winnaarstype, maar niet voor de Tour, die is te lang voor hem. Bovendien kan hij niet tijdrijden. Ik zie niet in hoe hij Hinault kan bedreigen. Joop moet zijn interesse naar andere wedstrijden verleggen. Het liefst wil ik een Nederlander als pure kopman aantrekken, maar waar haal ik die vandaan?

Peter Winnen staat nu hoog. maar is voor mij ook niet dé oplossing. Er is genoeg jong spul voorradig, maar ik bespeur geen nieuwe Zoetemelk of Kuiper.”

Onaangedaan door wat Post van hem denkt vervolgt Zoetemelk de Tour. Verborgen in de schoot van het peloton bereikt hij in Le Mans de finish als 69ste, dicht achter Hinault. De etappe wordt gewonnen door de Belg René Martens, die in een vluchtgroep afrekent met vijf Fransen en Theo de Rooy. ,,Stommelingen”, foetert Theo de Rooy. Ik gokte op de Peugeots in de groep, maar die laten zomaar Martens wegrijden. Wat een stommelingen.”

4 juli 1981

Sun, 04 Jul 2021 06:52:06 GMT

Tour scheidt de broers Van Houwelingen

Rustdag in Nantes, een havenstad in het westen van Frankrijk, aan de zuidrand van Bretagne. Het toeval wil dat de broers Adrie en Jan van Houwelingen in hetzelfde hotel verblijven. Ze komen uit voor twee verschillende Belgische ploegen, maar zelfs op deze ‘vrije dag’ zoeken ze elkaar niet op. ,,We spreken elkaar amper, tijdens de wedstrijd niet, ook niet daarbuiten. Ik weet niet eens welk kamernummer Jan heeft. In de winter praten we al genoeg met elkaar”, zegt Adrie.

Als het seizoen voorbij is werken ze in het bedrijf van hun vader in het Gelderse Heesselt. Dan kappen ze bomen en handelen ze in hout voor de open haard. Als wielrenner doen ze hun werk voor de kopman van de ploeg; Adrie voor Fons de Wolf, de Belgische glamourboy die in de Tour tevens zijn kamergenoot is. Jan spant zich in om Freddy Maertens van dienst te zijn.

Beiden beleven hun debuut in de Tour. Jan van Houwelingen (26) draagt het shirt van de ploeg van Lomme Driessens. De officiële sponsornaam daarvan is Boule d’Or, een sigarettenmerk waarvoor in Frankrijk geen reclame mag worden gemaakt. Daarom staat er nu Sunair-Sport ’80 op het tricot. Jan van Houwelingen weet nu al dat hij in 1982 ploeggenoot van zijn een jaar oudere broer zal worden bij Vermeer-Thijs.

Jan van Houwelingen kondigt zijn overgang op de rustdag aan, vrijwel tegelijkertijd met een uitbarsting van zijn ploegleider Lomme Driessens over de vijf Nederlandse renners in zijn ploeg. ,,Ze weten het nog niet, maar na de Tour krijgen ze een brief waarin we het contract aan het einde van het seizoen opzeggen", zegt Driessens, op z'n Driessens.

Jan van Houwelingen is de bui voor geweest. Frits Pirard is ook al in onderhandeling met de ploeg van Adrie van Houwelingen en Fons de Wolf. De overige drie die zich aangesproken mogen voelen zijn de broers Fons en Piet van Katwijk en Martin Havik.

Wat Driessens tegen heeft op de Nederlandse clan, verzwijgt hij niet. ,,Ik heb altijd graag met Nederlanders gewerkt, maar dit stel valt me verschrikkelijk tegen. Ze denken alleen maar aan geld, geld en nog eens geld. In het voorseizoen rijden ze het ene criterium na het andere en als wij ze dan voor de ploeg nodig hebben, zijn ze moe."

Bernard Hinault hoeft zich geen zorgen te maken over zijn contract voor volgend jaar, net zo min als over zijn knie en de startgelden in de criteriums na de Tour. De rustdag benut de superieure geletrui-drager om in gezelschap van zijn vrouw en zoon de plaatselijke universiteitskliniek te bezoeken. Uitgebreid onderzoek stelt hem gerust. Hinault: ,,Niet dat ik twijfelde, het was al eerder zo afgesproken. Ik ben voor honderd procent in orde. Ik heb nog geen bovenmatige inspanningen hoeven te doen. Deze Tour rijd ik met twee knieën, vorig jaar moest dat met één knie."

Om te waken voor overbelasting heeft Hinault met zijn ploegleider Cyrille Guimard en zijn broer René, tevens zijn manager, een gedoseerd programma afgesproken voor de periode ná de Tour. Daarin past nog wel de Ronde van Tiel in augustus waarvoor de organisatoren hem met een gage van 20.000 gulden hebben kunnen verleiden. Hinault: ,,Ik ben ook door andere Nederlanders benaderd, maar ik voel er niet veel voor. Geld is niet alles.”

3 juli 1981

Sat, 03 Jul 2021 07:02:38 GMT

Ad Wijnands heeft geen finishfoto nodig

Met een dag vertraging krijgen we vandaag alsnog een iets meer complete uitslag aangereikt van de achtste etappe, die donderdag door Urs Freuler werd gewonnen. In Bordeaux bleek dat onmogelijk. De film in het finishfoto-apparaat was onbruikbaar geworden. Alleen de eerste zes konden worden genoteerd.. Gemakshalve zijn daarom 134 renners op de zevende plaats geklasseerd. ‘Ex aequo op de zevende plaats’, vermeldde het officiële bulletin.

Maar zie, terwijl het peloton over 180 kilometer van Rochefort-sur-Mer naar Nantes trekt, komt de jury alsnog met een enigszins aangepaste uitslag. De film is op een lagere snelheid afgedraaid, de televisiebeelden zijn nauwgezet bekeken. Nu hebben ook de nummers 8 tot en met 15 een plaats in de rangorde gekregen en is het puntenklassement enigszins bijgewerkt. Nog altijd wordt van de zestig dagprijzen slechts een kwart uitgekeerd.

De miskleun van de jury, een gezelschap van 31 personen, mag met name Mario Prece zich aanrekenen. Deze Italiaan is voorzitter van dit internationale gezelschap. Voor het eerst heeft daarmee geen Fransman het hoogste woord in de jury.

In Nantes is geen finishfoto nodig. Ad Wijnands, de 22-jarige benjamin van de Raleigh-ploeg neemt bij de eerste doorkomst op het slotcircuitje van 2,8 kilometer afstand van het peloton, samen met de Belg Walter Planckaert en de Spanjaard Juan Fernandez. Van het drietal moet Planckaert afhaken en kan Fernandez op de laatste meters niet op tegen Wijnands. Vlak voor het aanstormende peloton, met Freddy Maertens voorop, mag Wijnands zijn armen heffen.

,,Met wat kracht konden we het volhouden. Die Fernandez kon ik wel aan”, zegt Wijnands, die als vervanger van Jan Raas naar de Tour gekomen. Het is de derde individuele etappezege voor de ploeg van Peter Post, naast twee overwinningen in ploegentijdritten en dri dagen gele trui voor Gerrie Knetemann. De successen moeten goed maken wat in het algemeen klassement verloren is gegaan.

Bernard Hinault regeert daarin met soevereine hand. Alleen Phil Anderson volgt hem nog van nabij, op 37 seconden. De jonge Australiër voelt zich een gevangene op de tweede plaats. Elke poging tot een machtsgreep wordt niet alleen verijdeld, maar ook bestraft. ,,Als hij zich rustig houdt, verroer ik me ook niet”, zegt Hinault.

Het is een verwijzing naar de bonificatiesprintjes waarbij Anderson heft geprobeerd aan zijn achterstand te knabbelen. Ook daarin laat Hinault niet met zich sollen. Daarom sprint hij af en toe zelf mee. De Raleigh-ploeg vindt het best dat het peloton op deze manier gesloten blijft. Met de dagzeges voor Urs Freuler en Ad Wijnands profiteren ze ervan.

2 juli 1981

Fri, 02 Jul 2021 05:59:34 GMT

Een dagloner verdient het best bij Post

Een ijlings aangetrokken baanwielrenner is de best verdienende renner in de ploeg van Peter Post, een dagloner. Op basis van een dagloon van 2.000 France francs (450 euro) is Urs Freuler, een krachtbundel van 22 jaar uit Zwitserland, speciaal voor de Tour ingehuurd. Op een parkeerplaats bij het beursgebouw van Bordeaux, ver buiten de stad, wint hij de sprint van het peloton. Ook Freddy Maertens kan in de achtste etappe niet tegen hem op.

Freuler is pas twee weken voor de start van de Tour door Post gecontracteerd. De reglementen laten het toe gastrenners te contracteren. Post heeft daartoe besloten omdat hij drie renners is kwijtgeraakt. Jan Raas tobt met een knieblessure. Bert Oosterbosch heeft uit onmin met Post per 1 juli ontslag genomen en Leo van Vliet is vanwege de sfeer binnen de ploeg tijdelijk gestopt met wielrennen.

Met zijn 84 kilo (bij 1.86 meter) is Freuler de zwaarste renner van het peloton. Post kent hem vooral als baanrenner, maar in zowel de Ronde van Romandië als de Ronde van Zwitserland heeft Freuler indruk gemaakt als wegrenner. Hij werd prompt overstelpt met aanbiedingen van Tour-ploegen. Wat Peter Post hem voorhield, sprak Freuler het meest aan, mede omdat ze beiden de liefde voor het baanrennen gemeen hebben.

Gemeenschappelijke belangen binden Post en Freuler daarbij. In de winter is Post organisator van drie zesdaagsen, in Londen, Maastricht en Rotterdam. Als Europees kampioen omnium kan Freuler bij Post op aantrekkelijke zesdaagse-contracten rekenen. Dat bevalt hem zo goed dat hij zich niet wil vastleggen aan de verplichtingen binnen een wegploeg.

,,Ik wil niet vast in een ploeg zitten. Dan krijg ik allerlei opdrachten mee voor de winter en daarin wil ik m’n eigen gang kunnen gaan”, legt Freuler in Bordeaux uit. ,,Elke zesdaagse-renner is een goed coureur’, zegt Post, die zelf kan bogen op 65 zesdaagse-zeges en als wegrenner de klassieker Parijs - Roubaix won.

Het contract van Freuler met de Raleigh-ploeg van Peter Post eindigt op 10 juli, na de zestiende etappe. Dan zijn we in Mulhouse gearriveerd en is Zwitserland nabij. Dan zal ook Freddy Maertens verlost worden van Freuler.

De tweede plaats in Bordeaux weerhoudt Maertens er niet van na de eindstreep een arm juichend op te steken. ,,Dat doen verliezers altijd. Een sportieve felicitatie”, beweert Maertens. Hij ontkent de zege aan Freuler te hebben gegund omdat Post en diens toeverlaat Peter Bonthuis ook grote belangen hebben bij de Nederlandse criteriums ná de Tour waarvoor vette contracten klaar liggen. Maertens: ,,Nee, ik kon niet harder. Ik zat klem omdat Walter Planckaert mij aanraakte. Daardoor verloor ik even het ritme.”

Met zijn tweede plaats moet ook Maertens zich na de achtste etappe onderwerpen aan de dopingcontrole waarbij deze dag voor het eerst ook naar spierversterkende middelen zal worden gespeurd. Geruchten wimpelt Maertens weg. ,,Daar laat ik me niet meer over uit.', zegt hij vastberaden, zonder een spoortje twijfel over de doping-uitslag.

1 juli 1981

Thu, 01 Jul 2021 08:33:54 GMT

De heerschappij is terug bij Hinault

Op de Place de Verdun, in hartje Pau, krijgt Bernard Hinault de gele trui terug. Op deze plek waar hij in 1980 het leiderstricot voor het laatst droeg, herstelt de Fransman de hiërarchie in de Tour. Hinault grijpt de heerschappij terug in een tijdrit over 26, 7 kilometer, over een bochtig, af en toe heuvelachtig parkoers door het land van de Bearnaise.

Met een autoritaire blik en gespierde taal draagt Hinault zijn meesterschap uit. ,,Nu zullen de anderen mij moeten kloppen. Ik heb geen streken, trucs of omweggetjes nodig om het commando in handen te nemen. Ik zou de man zijn die iedereen verplettert, die iedereen angst aanjaagt. Nu zal ik me dan ook als zodanig laten respecteren.”

In het algemeen klassement slaat Hinault een flinke kloof. Alleen Phil Anderson, de onttroonde geletruidrager, houdt nog zicht op hem, op 13 seconden. De rest telt 4 minuten en meer achterstand. Joop Zoetemelk volgt op de 19e plaats pas op 6.50. In deze tijdrit, toch een specialiteit van hem, wordt hij 48ste, op liefst 2.44 van Hinault. Elke tien kilometer heeft hij ruim een minuut verspeeld op zijn grote concurrent.

Van het contingent Nederlandse renners is Gerrie Knetemann de beste. Hij wordt tweede op slechts 3 seconden van Hinault. Het terrein is hem bekend. vertelt hij. ,,Op dat heuveltje, die Côte du Piétat, heb ik regelmatig gereden, vaak alleen, telkens weer pieren, net vóór de bezemwagen.”

Nu Knetemann dit traject in een tijdrit terugziet, biedt hem dat frisse inspiratie. Het heeft hem geïrriteerd dat hij hier en daar al ‘versleten’ is genoemd. ,,Ik geloof niet in versleten renners. Ik heb al zoveel overwinningen van zogenaamd versleten renners gezien dat ik aan dergelijke uitspraken geen waarde meer hecht.”

De overige Nederlandse renners blijven ruim achter. Hennie Kuiper verliest 1 minuut en 44 seconden, Peter Winnen 2.37, Johan van der Velde 2.41. Met name de prestatie van ‘kroonprins’ Van der Velde is een teleurstelling voor Peter Post, de evangelist van het tijdrijden. Een jaar eerder is Van der Velde in een tijdrit op het circuit van Franchorchamps nog vierde geworden. Nu zegt Van der Velde ,,Dit is niet mijn specialiteit. Zo’n tijdrit vergt concentratie. Het parkoers was ook niet zwaar genoeg voor mij.”

Peter Winnen heeft zich in de tijdrit niet willen forceren, het verlies van de witte trui als beste jongere neemt hij voor lief. ,,Zo’n tijdrit is echt iets voor de specialisten. Knetemann kan zich helemaal richten op tijdritten. Die kan ergens anders rustig een steekje laten vallen. Dat kan ik me niet permitteren als ik nog een goede plaats in het algemeen klassement wil behalen."

Zo wekt Peter Winnen alvast een belofte voor het vervolg van de Tour.

30 juni 1981

Tue, 29 Jun 2021 20:06:40 GMT

De sleet slaat toe bij Joop

Niets valt er nog te verhullen voor Joop Zoetemelk als de Tour in de zesde etappe hogerop gaat. De eindstreep ligt op Pla d’Adet, een bergtop op 1680 meter hoogte in de Pyreneeën. Zes minuten later dan Bernard Hinault arriveert de kopman van Raleigh, pas als 51ste in de etappe-uitslag. De rit wordt gewonnen door de 34-jarige Vlaming Lucien van Impe, twee maanden ouder dan Zoetemelk.

Rond de skipistes van Pla d’Adet stelde Van Impe vijf jaar eerder zijn eindzege in de Tour van 1976 veilig. Deze dag valt er nog altijd geen sleet te bespeuren bij hem. Zeven seconden vóór nummer 2 Hinault grijpt hij de dagzege. Naast Hinault houdt alleen nog Phil Anderson stand, die daarmee als eerste Australiër de gele trui mag aantrekken.

Peter Post trekt alvast zijn eerste conclusies over Zoetemelk. ,,Bergop merk je het eerst wanneer het minder gaat met een coureur. Daar begint het verval. Joop kon het niet, kwam steeds van zijn lijn af. Op de Peyresourde was dat al te zien, op Pla d’Adet voelde hij het zelf ook. Daar was het ook veel lastiger.”

In zijn elfde Tour sleept Joop Zoetemelk zowat zijn hele ploeg mee in de neergang. Johan van der Velde is de beste van de ploeg, op 4.24 van Van Impe. Een halve minuut vóór Van der Velde is Peter Winnen de eerste Nederlander, gevolgd door Hennie Kuiper.

Peter Winnen is een debutant, die nu in het algemeen klassement naar de vierde plaats klimt. ,,Binnen twee jaar is Peter Winnen een superklimmer”, looft ploegleder Walter Godefroot van de Capri Sonne-ploeg de 23-jarige Noord-Limburger. Het hooggebergte kent Winnen uit de Vredeskoers waarin hij in 1980 tweede is geworden in het eindklassement. Daarin etaleerde hij ook kwaliteiten als tijdrijder. Winnen: ,,Maar hier is alles nieuw. De Pyreneeën had ik nooit gezien. Op zich is er niet zoveel verschil met de Alpen maar de manier van rijden is heel anders dan bij de amateurs. Ik voel wel dat ik sterker geworden ben.”

Zeven jaar jonger nog dan Peter Winnen is Phil Anderson, de nieuwe gele-trui-drager. Anderson is in Londen geboren, begon in Melbourne met wielrennen, werd kampioen van het Britse Gemenebest, verhuisde toen het lekker liep naar de Verenigde Staten, trok vervolgens naar Frankrijk en woont nu met zijn Amerikaanse vriendinnetje in het Belgische Waasland, in Lokeren. Met hem in de gele trui krijgt de Tour de France warempel een mondialer karakter.

29 juni 1981

Tue, 29 Jun 2021 07:50:52 GMT

Het monopolie van de Post-trein

Buiten de vesting van Carcassonne een stadje even boven de Pyreneeën, ligt een piste rond een rugbyveld. Hier wachten we op maandag 29 juni de renners op na een ploegentijdrit over 77,2 kilometer vanuit Narbonne. De westenwind staat recht op hun kop op de kaarsrechte stukken in het land van de Aude, tussen de wijngaarden van de Minervois. Het team van Peter Post is gespecialiseerd in dit métier en maakt zijn reputatie dat ook hier weer waar.

Het is al de tweede ploegentijdrit in vijf dagen. Opnieuw wint Raleigh, net als op vrijdag toen het over 40 kilometer ging. Peter Post heeft zijn hart verpand aan het tijdrijden, zeker in ploegverband. Als renner was de achtervolging op de baan zijn lievelingsnummer. Renners die bedreven zijn in het tijdrijden hebben bij hem een streepje voor.

Post hanteert ook een eigen strategie voor de tijdritten. Op weg naar Carcassonne laat hij Cees Priem en Frank Hoste zonder wroeging achterop raken. Ook op Aad van den Hoek (lekke band) hoeven de overige zeven niet te wachten. ,,Juist dank zij die afvallers onderweg gingen we veel sneller. In het eerste deel brak het tempo steeds als een van die drie op kop kwam. Daarom moesten die mannen er af”, licht Post toe.

De Raleigh-ploeg heerst op dit onderdeel Alleen in 1977 werd een korte uitgave over 4 kilometer niét gewonnen. Sindsdien bevestigde de Post-trein het monopolie in negen collectieve ritten tegen het uurwerk. De winst is terug te zien in het algemeen klassement. Vijf renners nemen daarin de eerste vijf plaatsen in, nog steeds geleid door Gerrie Knetemann. Bernard Hinault, vierde met zijn ploeg in de tijdrit, volgt op 2 minuten en 13 seconden. Zijn achterstand op Joop Zoetemelk bedraagt 1.57.

Hinault maakt zich niet ongerust daarover. Van zijn knie die hem in 1980 in het geel uit de Tour dwong, heeft hij geen last meer. Hij maakt een vastberaden, geconcentreerde indruk en lijkt het wel prettig te vinden dat er niet elke dag plichtplegingen op het podium voor hen wachten.

Hier in Carcassonne gloren de Pyreneeën waarop morgen de eerste duels tussen Hinault en Zoetemelk verwacht mogen worden. Peter Post heeft zijn strijdplan al klaar. ,,Joop moet zich nu niet forceren, niet over z’n toeren rijden . Dat kan hem alleen maar extra verlies kosten Hinault staat achter, die moet aanvallen. die zal ook in de tijdrit van overmorgen nog wel wat verschil maken. Als we de verschillen niet te groot laten worden, zijn er nog alle kansen in de Alpen.”

Intussen heeft Joop Zoetemelk zijn eerste prijsje binnen. Aan de dagelijkse premie-regen is een nieuwtje toegevoegd, de dagprijs voor de meest gezonde renner, uitgeloofd door het Frans Comité voor de Gezondheidszorg. Dagelijks wordt er 600 francs uitgekeerd, een schrale 135 euro. Vandaag wordt Joop Zoetemelk hiermee onderscheiden. De gezondheidsprijs krijgt hij toegekend omdat ie niet rookt. In 1981 is hij daarmee nog een voorbeeld, een aanmoediging voor de vele rokers.

28 juni 1981

Mon, 28 Jun 2021 07:28:34 GMT

De vergeten gele trui

Het zijn nog slechts luttele seconden die in het algemeen klassement de rangorde bepalen. Na drie etappes neemt Ludo Peeters met 13 seconden achterstand de tweede plaats achter zijn ploeggenoot Gerrie Knetemann in. Peeters is een toegewijde Vlaming die op zijn 27ste door Peter Post is aangetrokken om Joop Zoetemelk zo lang mogelijk bij te staan als het hogerop gaat. De achtste plaats in het eindklassement van 1980 is een mooi getuigschrift.

Op weg naar Narbonne, de volgende kustplaats, kan Peeters zomaar de gele trui grijpen. Samen met Knetemann rijdt hij in een vluchtersgroep die tijdelijk de vrijheid heeft gekregen. Om de gele trui van Knetemann te beschermen mengt Peeters zich na 150 kilometer in een tussensprint waarin seconden te winnen zijn. Dat gebeurt in Villeyrac waar het waait en troosteloos is. Peeters sprint vooral mee om zijn landgenoot Daniël Willems dwars te zitten. Peeters vergaart 12 seconden winst en zo nadert hij Knetemann tot op één seconde.

Een nieuwe springplank naar de gele trui dient zich 70 kilometer verderop aan, in Fleury , waar de felle storm de badgasten van het strand heeft gejaagd. Rijen dik groepen ze samen aan het eind van een slecht stuk wegdek waar het peloton gaat sprinten. Freddy Maertens toont zijn ambitie, vóór zijn landgenoten Rudy Pevenage en William Tackaert.

Voor Ludo Peeters resteert de vierde plaats. Eén extra duw op het pedaal, een half wiel, had hem aan de derde plaats kunnen helpen, net genoeg om met nog eens vier seconden bonificatie erbij de gele trui van Knetemann over te nemen.

Als Freddy Maertens twintig minuten later ook de snelste op de eindstreep is geweest, reageert Peeters opmerkelijk laconiek ,,Ik wist helemaal niet dat ik nog maar op één seconde staat. Daar is ook helemaal niet over gepraat. Ik sprintte alleen mee om mijn eigen positie te verbeteren. Maar dat ik daarmee ook de gele trui had kunnen pakken…. Is dat echt waar.’’

Gerrie Knetemann ziet het met genoegen aan. Of hij Peeters aan zijn verstand heeft gebracht om niet mee te sprinten? Gerrie speelt stommetje.

De massasprint in Narbonne wordt gewonnen door Freddy Maertens, zijn tweede zege al. De Belg onderstreept daarmee weer te kunnen vlammen als vanouds. In de proloog is dat onopgemerkt gebleven omdat hij bij het inrijden ten val kwam en daardoor 20 seconden te laat van start ging. Op de colletjes die in de dagen erna volgden werd hij drie keer gelost, maar steeds lukte het Maertens om zich terug te vechten in het peloton. Zonder die tegenlag in de proloog had hij nu een mooie positie in het algemeen klassement ingenomen.

27 juni 1981

Sun, 27 Jun 2021 08:15:51 GMT

Hinault gunt Van der Velde een kruimeltje

Op een heuveltje in Martigues, vlakbij Marseille, zijn we getuige van een beetje genoegdoening voor Johan van der Velde. Solerend wint hij de derde etappe, de langste rit van de Tour. Drie rondjes over een circuit van vijf kilometer vormen de afsluiting, met daarin een klimmetje van 8 procent over 280 meter. Bernard Hinault laat welwillend toe dat Van der Velde hier een kleine herrijzenis beleeft.

In de Tour van 1980 heeft Johan van der Velde indruk gemaakt, als winnaar van de Dauphiné, als kampioen van Nederland, als de beste jongere in de Tour, als trekpaard van Joop Zoetemelk in het hooggebergte.

Een jaar later gaat het veel minder met Van der Velde (24). Na Luik-Bastenaken-Luik wordt hij op doping betrapt. Hij raakt daardoor zijn zege kwijt, maar de straf blijft verder beperkt tot een voorwaardelijke schorsing. Zo kan Van der Velde zich toch opmaken voor de Tour de France. Onberoerd laat de dopingaffaire hem niet. In de Dauphiné herinnert niets meer aan de Nederlandse kampioen van 1980 . Als ‘schaduw-kopman’ achter Joop Zoetemelk is hij naar de Tour gekomen, maar in de eerste etappe Van der Velde verliest meteen 5½ minuut.

Het is de schade die Hinault hem toebrengt als hij met een korte inspanning het eerste kaf van het koren weet te scheiden. Het peloton valt daardoor snel in twee stukken uiteen waardoor de Franse heerser tevreden kan vaststellen dat hij van Van der Velde geen concurrentie meer te duchten heeft.

Hinault spartelt dan ook niet tegen als Johan van der Velde op de derde dag in een groepje met de Deen Kim Andersen, de Belg Roger De Cnijf en Hinault’s hulpkracht Lucien Didier het avontuur zoekt. Het kost hem weinig moeite afstand te nemen van zijn medevluchters en in zijn eentje op jacht te gaan naar de dagzege. ,,Alleen voor Andersen was ik bang, want die kende ik niet. Daarom testte ik ze maar eens vlak voordat er nog een ronde gereden moest worden. Nou, toen had ik het gauw gezien. Ik kon ze allemaal aan. winnen op zo’n aankomst was niet meer zo’n kunst voor mij.”

De ritzege doet hem beseffen wat er mis is gegaan. ,,Ik kon mezelf wel voor de kop slaan. Eén moment van onoplettendheid en je bent geklopt. Ik kan nu wel zeggen dat ik me nog niet rijp voel om een Tour te kunnen winnen, maar je houdt er wel een ellendig gevoel aan over.”

Niet meer dan 25 seconden maakt Van der Velde goed, een kruimeltje. In het algemeen klassement blijft Gerrie Knetemann op kop. De witte trui is nu voor Ad Wijnands. Een dag eerder is Theo de Rooy daarin gehuldigd. Het was de jury ontgaan dat De Rooy in de ploegentijdrit door een lekke band achterop was geraakt en daarom niet in aanmerking kwam voor bonificatie. Wijnands: ,,Ik zat net te eten toen ze kwamen vertellen dat die witte trui voor mij was. Ik houd me niet met al die klassementen bezig.”

In Martigues nemen we al afscheid van Johan Pollentier, die kale Vlaming die in 1978 bekendheid verwierf als bergkoning en in de rit naar Alpe d’Huez de gele trui greep. Een uur na zijn triomf werd hij in een caravan van de dopingcontroleurs betrapt op fraude met een peertje in zijn achterwerk. Schone urine daarin moest zijn dopinggebruik camoufleren. In de daaropvolgende jaren kan Pollentier niet eens mee in de bergen en blijkt Parijs te ver voor hem. Nu raakt hij al in de eerste etappe achterop. Niemand kijkt nog op van zijn vertrek.

26 juni 1981

Sat, 26 Jun 2021 12:48:47 GMT

'Gerrie Knetemann leeft nog'

We zijn in Nice, op de Promenade des Anglais, die weldadige boulevard langs de Middellandse Zee waar op 14 juli 2016 honderden gewonden en 86 dodelijke slachtoffers zullen vallen bij een terroristische aanslag. Op 26 juni 1981 heerst hier de Raleigh-ploeg van Peter Post. Op de tweede dag van de Tour de France straalt Gerrie Knetemann als de grote gladiator.

Een dag eerder is Knetemann als tweede achter Bernard Hinault geëindigd in de proloog over 6 kilometer. Slechts 7 seconden bedraagt het verschil. De suprematie van Raleigh in de ploegentijdrit helpt Knetemann als snelste Post-renner in de proloog aan de gele trui. Hinault verspeelt met zijn ploeg daarin 40 seconden, het verschil in de bonificatie. De tijdsverschillen over de 40 kilometer, heen en terug tussen Nice en Antibes, worden niet verwerkt in het klassement. Aan de kop daarvan nestelen zich vier renners van Peter Post.

De gele trui, zijn vijfde alweer, verdringt bij Knetemann de teleurstelling die hij op de voorafgaande zondag heeft moeten verwerken. Opnieuw is zijn greep naar de nationale kampioenstrui mislukt. Schaak gezet door de concurrentie – onder leiding van Hennie Kuiper - voelde hij zich. ,,Nu weten de mensen tenminste weer dat Gerrie Knetemann nog leeft en Raleigh niet versleten is”, zegt hij , gehuld in geel, nog vol verbittering.

Knetemann laat nadrukkelijk doorklinken te beseffen dat aan zijn positie binnen de ploeg wordt geknaagd. Om hem is Bert Oosterbosch vertrokken. Ook Leo van Vliet heeft het moeilijk gehad met de geest van de 30-jarige Amsterdammer. Speculerend op de eerzucht van Knetemann heeft Peter Post hem het volle vertrouwen geschonken voor de ploegentijdrit. ,,Ga jij de nieuwe jongens nou eens vertellen wat ze moeten doen in een ploegentijdrit. Praat het systeem door, heb ik hem gevraagd”, legt Peter Post uit.

De gele trui verandert voor Post niets aan zijn strategie voor deze Tour. ,,Knetemann zit dan wel in het geel, maar Hinault heeft in feite de leiding, dus moet hij de koers maar controleren. Bij ons gaat het erom de ploeg niet kapot te rijden.”

In de ochtenduren hebben de renners van Post zich kunnen sparen. Na 97 kilometer door het heuvelland boven Nice is Freddy Maertens de snelste in de massasprint. Het is een opmerkelijke revival van wereldkampioen van 1976. Twee keer heeft hij de groene trui gewonnen, in 1976 en 1978. De eerste keer lukte hem dat met liefst acht etappe-overwinningen.

In zijn derde Tour is door menigeen geen rekening meer gehouden met hem. Verbaasd en verbijsterd reageert Johan van der Velde dan ook op de sprintzege van Maertens. ,,Wat? Wie? Maertens? Heeft die gewonnen? Nee, dat kan toch niet, die heb ik voor start nog eens goed bekeken. Met die kop, met dat lijf, moet die zo de Tour in, dacht ik toen. Ongelooflijk.”

Freddy Maertens (29) heeft vervelende jaren achter de rug. Een gebroken pols wilde niet genezen, wellicht omdat geen enkel medicijn nog vat op hem kreeg, mogelijk als gevolg van een overdosis stimulerende middelen. Zijn comeback in de Ronde van Italië liep uit op een mislukking, hij kon het peloton niet eens meer volgen Maertens kreeg te maken met ontslag, met de deurwaarder die onbetaalde rekeningen van de Belastingdienst kwam incasseren.

Bij de sprint op de Promenade des Anglais laat Freddy Maertens zien te hebben afgerekend met het verleden. ,,Ik neem nooit meer medicijnen, geen enkel chemisch product meer. Ik leef nu volgens de natuurwetten.”

De natuur zit Gerrie Knetemann deze dag nog wel in de weg. Hij is uit zijn gebit een vulling kwijtgeraakt. Dat moet zo snel mogelijk worden verholpen. Daarom rept hij zich, in zijn gele trui, naar tandarts Louis-Gérard Muraour in de Avenue Notre Dame, enkele honderden meters verderop.

In de Tour gaat geen dag voorbij waarop Gerrie Knetemann eens niét de aandacht vraagt.

12 oktober 1985

Mon, 21 Jun 2021 08:55:26 GMT

'Moet dit echt in de krant?' - Exclusief bij Oranje

HET MOMENT

Het Brabants Dagblad viert in juli zijn 250-jarig bestaan. In deze serie vertellen (oud-)jounalisten over dé gebeurtenis die hun journalistieke

carrière tekende. Wel verhaal of onderwerp deed hen het meest?

door Henk Mees

Vrijwel niets blijft nog geheim of onbesproken van wat zich afspeelt in de voetbalwereld. Hoe anders was dat in 1985 toen het Brabants Dagblad exclusief getuige was van een wedstrijd van het Nederlands elftal. 'Moet dit echt in de krant?'

Wie kan zich dat voorstellen, FC Den Bosch derde in de eredivisie? Medio oktober 1985 hebben alleen Ajax en PSV na tien wedstrijden méér punten verzameld. Van opwinding is nog lang geen sprake, ook niet in de krant. Één keer per week gaat een journalist van het Brabants Dagblad langs bij de training en nemen we in het kleedkamertje van Rinus Israël de week door. Clubwatchers en voorlichters bestaan nog niet, gelukkig maar.

De spelers van FC Den Bosch zijn veelal parttimers, de meesten hebben een baan, voordat ze in de namiddag naar de training komen. Op vrijdag 12 oktober 1985 rekenen ze op een vrij weekeinde. De eredivisie ligt stil. Daartoe is besloten omdat de internationals van Oranje, vrijwel allemaal nog in Nederland spelend, zich in Zeist moeten voorbereiden op twee beslissende wedstrijden tegen België. De inzet is deelname aan het WK van 1986.

Het vrije weekeinde van FC Den Bosch wordt op vrijdag alsnog geschrapt als de trainer zijn spelers overvalt met de mededeling dat ze zich op zaterdagmiddag moeten melden voor een oefenwedstrijd. Morrend slikken de spelers die boodschap, gissend naar wat ze te wachten staat. Wáár? Dat horen ze later wel. Hoe kunnen ze dat te weten komen? Mobiele telefoons kennen we nog niet in 1985. Internet? Mail? Socials? Apps? Nooit van gehoord. Voetbal-talkshows moeten nog worden uitgevonden. Geheime afspraken lekken niet snel uit.

Thuis krijgt Roger Schouwenaar, de spits van FC Den Bosch, laat op vrijdagavond zijn trainer aan de telefoon. Schouwenaar, én zijn vrouw Marianne, willen weten hóe ver hij zaterdag van huis moet. Marianne staat op het punt om te bevallen, haar man moet toch bereikbaar blijven. ,,Ergens in de buurt van Zeist", mompelt Israël. Méér laat hij niet los.

Die vrijdagmiddag heeft Leo Beenhakker, de bondscoach van Oranje, in Zeist met een stalen gezicht verklaard dat Oranje in het weekeinde alleen gaat trainen en dat er een teamuitje staat gepland. ,,Nog een oefenwedstrijd in petto? Nee, die hebben we niet nodig."

Niemand van de pakweg dertig journalisten van kranten, weekbladen, radio en tv twijfelt aan zijn woorden. Niemand neemt zich voor op zaterdag nog langs te gaan in Zeist. Voor Brabant Pers, het samenwerkingsverband van drie Brabantse kranten, volg ik Oranje op de voet, uit en thuis. Journalisten, spelers en alles wat er om heen hangt, trekken gezamenlijk op. Interviewafspraken kunnen nog rechtstreeks worden gemaakt zonder dat een 'mediamanager' tussenbeide komt of meeluistert. De NOS koestert zijn monopolie, op nog maar twee tv-kanalen, zonder concurrentie van de pas tien jaar later opgekomen commerciële tv-zenders als RTL of SBS.

Voor de berichtgeving over FC Den Bosch is de geïnteresseerde voetballiefhebber grotendeels aangewezen op het Brabants Dagblad. Van oudsher al is Omroep Brabant voornamelijk georiënteerd op Eindhoven en omstreken. Het lokale radiostation heeft nauwelijks zendtijd. FC Den Bosch kent nog geen eigen kanalen. Andersom beschouwt de club de regionale krant als enig medium om te communiceren met de achterban. In die geest handelen ook de spelers. Op die vrijdagavond dat voor de Oranje-volgers het weekeinde ingaat, belt Roger Schouwenaar. De speler van FC Den Bosch vraagt of ik iets weet van een oefenwedstrijd van Oranje. Nee, toch komen we dan samen tot de conclusie dat FC Den Bosch op zaterdag best wel eens 'ergens in de buurt van Zeist' sparringpartner van Oranje zou kunnen zijn. Niemand bij FC Den Bosch wil dat bevestigen. Israël niet, de manager evenmin, zelfs de buschauffeur is geheimhouding opgelegd. Schouwenaar vertelt me dat hij de pieper van zijn werk zal meenemen, dan kan zijn vrouw hem zo nodig oppiepen.

Met fotograaf Jan Verhoeff spreek ik af om zaterdagmiddag de bus van FC Den Bosch te volgen. Die leidt ons inderdaad naar het KNVB-centrum in Zeist. Dus toch. Geduldig wachten we af. Het schijnsel van de lampen heeft nauwelijks belangstellenden kunnen lokken. Beveiligers zijn er niet te bekennen. Het Brabants Dagblad zal exclusief getuige zijn van een oefenwedstrijd van het Nederlands elftal.

Vanwege het effect dat zijn foto dan krijgt, kiest Jan Verhoeff voor een plekje in de struiken. Bij de aftrap neem ik plaats op een bankje waar ook de buschauffeur zit. Aan de overkant zie ik hoe Rinus Michels, als technisch directeur de ware baas van Oranje, een grommende blik op mij richt. Is het dan toch uitgelekt...

Afgesproken is dat FC Den Bosch de speelwijze kopieert die van België wordt verwacht. In het scenario past een snel doelpunt van Marco van Basten. In het laatste half uur verslapt de concentratie, tot woede van Hans van Breukelen. FC Den Bosch stoot van 2-2 door naar 2-4.

Niet alleen die nederlaag irriteert Beenhakker, méér nog ergert hem dat de uitslag niet geheim kan blijven. Op de achtergrond trekt Rinus Michels een grimmig gezicht. Leergierig volgt assistent-coach Dick Advocaat hoe getergd Leo Beenhakker reageert. Nerveus en schreeuwerig bijt Beenhakker mij toe: ,,Kunnen we dit niet stil houden? Moet dit echt in de krant? Een sik krijg ik er van. Kunnen we dan nooit eens op ons eigen zijn? Zo'n uitslag gaat toch weer een eigen leven leiden. Daar hik ik tegen aan. Het gaat niet om mij, maar het vertrouwen van die gasten krijgt weer een deuk als iedereen dadelijk over die uitslag begint te zeuren...''

Dat blijkt nogal mee te vallen in de recreatiezaal in Zeist waar we na afloop gewoon welkom zijn. Ruud Gullit en Marco van Basten zakken weg voor de tv, Ronald Koeman gaat biljarten, Frank Rijkaard hangt aan de bar, sommigen babbelen na met de spelers van FC Den Bosch. ,,Deze wedstrijdjes hebben toch totaal geen zin", zucht Ronald Spelbos.

Tegen 20.00 uur krijgen de spelers van FC Den Bosch een lunchpakket toegestopt en de wenk om op te krassen. De internationals moeten aan tafel en willen verder met rust worden gelaten.

Ook op zondag worden ze niet gestoord met lastige vragen over die sinistere verliespartij tegen FC Den Bosch. In het NOS-programma Langs de lijn mag Leo Beenhakker op zondagmiddag vertellen over een geslaagde viswedstrijd, gewonnen door Rinus Michels en Joop Hiele, met Freek de Jonge als genodigde voor de vrolijke noot. De oefenwedstrijd op zaterdag blijft onbesproken.

Het verslag zal pas maandag in de krant verschijnen. Lange tijd weet ook Teletekst van niets. Pas in de avonduren besluit de KNVB dan toch maar het persbureau ANP te informeren. In een summier bericht wordt gemeld dat het Nederlands elftal een oefenwedstrijd heeft gespeeld tegen FC Den Bosch met als uitslag 2-4. Veel meer kunnen ook Kees Jansma en Tom Egbers niet vertellen als ze het bericht in achtereenvolgens de zondageditie van KRO's Brandpunt en Studio Sport voorlezen.

Voor Oranje blijkt de nederlaag een voorbode van naderend onheil. Op woensdag volgt in Brussel een nederlaag met 1-0, in een wedstrijd waarin Wim Kieft al na drie minuten de rode kaart te zien krijgt. Een maand later is winst met 2-1 in de thuiswedstrijd onvoldoende voor Gullit, Van Basten, Rijkaard en de andere latere Europese kampioenen van 1988 om kwalificatie voor het WK van 1986 in Mexico af te dwingen.

Op de dag van Oranjes nederlaag in Brussel wordt Roger Schouwenaar, de spits met de pieper, vader van zijn zoon Tom. Daarom gaat hij op donderdag niet trainen. Schouwenaar: ,,Waarom niet, vroeg Israël. Moest ik hem ook nog uitleggen dat mijn vrouw was bevallen. Nou en, zei-ie toen."

17 juli 1980

Fri, 17 Jul 2020 06:52:44 GMT

Een aanklacht uit het hart van de Tour

De spanning is al weg, vooraf aan de 19e etappe, In Voreppe, aan de rand van Grenoble. De aandacht wordt nu opgeslokt door L’ Équipe , het Franse sportdagblad dat tot hetzelfde concern behoort als de Tourorganisatie. Opvallend daarin is de open brief van Philippe Misérez, de chef-arts van de Tour. Hij beklaagt zich over het gebruik van cortisonen door de renners. Een opmerkelijke aanklacht, uit het hart van de Tour.

Opmerkelijk, want tot gisteren is er niet één keer gecontroleerd op spierversterkende middelen als anabolen en cortisonen. De controles bleven beperkt tot speuren naar ouderwetste middeltjes. Het toeval wil dat uitgerekend op de dag vooraf aan de open brief van dr. Misérez vijf renners, onder wie Joop Zoetemelk, een derde extra urinestaal hebben moeten inleveren, speciaal voor de controle op spierversterkende middelen. De stalen zijn opgestuurd naar het laboratorium in Parijs. De uitslagen zullen vermoedelijk pas ná de Tour bekend zijn.

We zullen er nooit meer van horen. In deze Tour zal niemand worden betrapt op doping…

Behartigenswaardige woorden zijn het wel van Misérez. ,,De Tour is een hard bestaan. Het is koud en nat, slechte wegen, slecht begaanbare bergpaden. De spieren worden veel pijn gedaan. Om dit alles te overleven, wordt er door de renners naar cortisonen gegrepen, hoewel bekend is dat een renner als Thévenet door het nemen van die middelen zichzelf bijna te gronde heeft gericht. Dat voorbeeld heeft niemand ervan weerhouden ermee door te gaan of er zelfs aan te beginnen”, schrijft Misérez.

Naar buiten toe willen de renners geen woorden vuil maken aan deze waarschuwing. Nu de Alpen achter de rug liggen, mogen de sprinters hun kans grijpen. Op deze zeventiende juli is Sean Kelly aan de beurt. Hij hoeft zich niet eens de snelste van het peloton te tonen. In een sprint à deux gaat het er alleen om af te rekenen met de Spanjaard Ismael Lejarreta.

De rest blaast uit, de strijd is beslist. ,,Iedereen heeft zich erbij neergelegd”, merkt ook Joop Zoetemelk op in Saint-Etienne. Vijf bonificatiesprints moeten de interesse warm houden in deze etappe. Rudy Pevenage kan daarin zijn positie het puntenklassement verbeteren. Bij de laatste sprint grijpt Hennie Kuiper nog een flardje winst. Vier seconden plukt hij mee. ,,Ik hoop dat die seconden nog van belang zijn na de tijdrit.”

Kuiper is Raymond Martin, nummer twee in het klassement, nu tot op 17 seconden genaderd. Zoetemelk blijft voor beiden onbereikbaar. In de schaduw van de top 10 spant Jo Maas zich nog wel in. Op gezag van zijn ploegleider Fred de Bruyne moet hij zich laten terugzakken uit het leidersgroepje met Kelly en Lejaretta, vooral omdat Ludo Delcroix hem daarin dwars zit.

Maas beklaagt zich daarover. Want hij had graag een dagsuccesje geboekt om zo een beter contract af te dwingen voor de Nederlandse criteriums ná de Tour. Het is hem niet gegund. Hij zal de Tour als 19e voltooien en verdient een contract voor 1981 in de ploeg van Peter Post. Zo wordt Jo Maas dan toch nog beloond voor de hulp die hij Joop Zoetemelk zo nu en dan heeft geboden.

16 juli 1980

Thu, 16 Jul 2020 07:07:51 GMT

Johan van der Velde, de locomotief

De zwenk van Johan van der Velde, én de tuimeling van Joop Zoetemelk, zijn we nog niet vergeten als in de 18 ^e etappe iets soortgelijks gebeurt. Nu is Raymond Martin, nummer 3 in het klassement, daarvan de dupe. Op drie kilometer van de finish, 1358 meter hoog in het ski-resort Prapoutel-les-Sept-Laux, moet Johan van der Velde plotseling uitwijken voor een van de talloze motoren. Té driest trekt hij aan zijn stuur, Raymond Martin komt ineens klem te zitten, hard gaat hij onderuit. Dat kost hem 42 seconden verlies op Zoetemelk.

,,Ik moest wel naar links zwenken, maar daar zat ook al een motor. Daardoor reed Martin tegen mij aan, en pats, daar lag hij ineens. Toch wel lullig hoor”, blikt Van der Velde terug op dat moment. Niet toevallig rijdt hij in de slotkilometers bergop helemaal voorin. De hele etappe al, over pitte Alpen-cols als de Colombière, de Aravis en de Champlaurent, heeft hij gas gegeven. Geen enkele belager mag nog kans krijgen het Zoetemelk lastig te maken.

Zo ver gaat Van der Velde in zijn temposlag dat Sven-Ake Nilsson los raakt, Hennie Kuiper afhaakt en ook Johan De Muynck het contact verliest. Zelfs Joop Zoetemelk moet aan de teugels trekken. ,,Als ik wat overdreven hard ging, riep Joop nog wel eens ho, maar wat wil je. Je wordt opgezweept door al die Nederlanders langs de kant”, legt de ‘locomotief’ van de gele trui uit.

,,Johan heeft een verschrikkelijk goeie finale gereden”, looft Zoetemelk zijn adjudant. ,,Ze hebben allemaal zitten sterven in zijn wiel. Zodoende kon ik reserves over houden voor het eind, mocht dat nog nodig zijn.”

Zelfs dat voorbehoud blijkt overbodig als Martin door toedoen van Van der Velde ten val komt. In het klassement loopt de voorsprong van Zoetemelk op tot 5.22 op Martin, 5.30 op Kuiper en 8.37 op De Muynck. De beloning voor Van der Velde is de witte trui, als de beste jongere in het klassement.

Johan van der Velde neemt de trui over van Jean-René Bernaudeau, uit de ploeg van Hinault, die na 75 kilometer moet opgeven met té pijnlijke achillespezen. Daardoor komt de witte trui virtueel in handen van de Belgische neoprof Ronny Claes. Dat perspectief laat hem dromen van onverwachte glorie. Claes neemt zoveel risico’s om zijn zeven minuten voorsprong op Van der Velde vast te kunnen houden dat hij onderuit gaat en de etappe voor hem met vleeswonden aan hoofd, armen en benen eindigt in het ziekenhuis van Grenoble.

Opnieuw blijkt daarmee een vloek te rusten op een eretricot in deze Tour. Eerder al is Philippe Tesnière in de eerste bergtrui te laat binnengekomen. Vervolgens verlaat Bernard Hinault met gele trui aan via de keukendeur de Tour en daarna neemt Jan Raas in het groen plaats in de volgauto van verzorger Ruud Bakker.

Al die andere klassementen interesseren Joop Zoetemelk niet. Ook de etappezeges in de bergen laat hij aan anderen. In de 18 ^e etappe, mag de Belg Ludo Loos met ruim vijf minuten voorsprong solo de finish bereiken. In het rijtje met Jos De Schoenmaecker en Mariano Martinez is Loos de volgende onbeduidende winnaar van een Alpenetappe.

‘De wormen’, noemt Jacquet Goddet, een van de twee Tour-directeuren, die ‘tweederangs’ winnaars van Alpenetappes in zijn dagelijkse kroniek in L’Équipe . Volgens Goddet heeft de Tour behoefte aan heroïek en grote namen. Ook Joop Zoetemelk heeft hem nog niet enthousiast kunnen maken.

15 juli 1980

Wed, 15 Jul 2020 07:14:07 GMT

Op zondag preekt Theo Koomen voor ons

Radio Tour de France krijgt vandaag een rustdag van ons. Dagelijks houdt de NOS ons journalisten onderweg in de auto op de hoogte over het verloop van de etappe, ook buiten de uren van de radio-uitzendingen. De techniek maakt dat mogelijk, en we krijgen de interne communicatie met Hilversum er nog eens bij! Geweldige service, maar op deze rustdag in Morzine kunnen we wel een dagje zonder.

Hoogtepunt op de communicatielijnen van de NOS is de wekelijkse preek van Theo Koomen. Elke zondagmorgen grijpt Koomen, de NOS-verslaggever op de motor, traditioneel zijn kans om een preek af te steken, speciaal voor de volgers in de Tour. Dan klinkt hij nog hoogdravender dan de luisteraars van Radio Tour de France hem kennen. Daarin komt dan ook de gesjeesde priesterstudent tot leven. In zijn preek wil Koomen nog wel eens de draak steken met deze of gene binnen het circuit. Een vermakelijk momentje is dat op de zondagmorgen.

In de ploegleidersauto van Raleigh maakt ook Peter Post dankbaar gebruik van deze NOS-dienstverlening. Zo krijgt hij beter zicht op de koers dan het officiële interne circuit van de organisatie hem én ons biedt. Daarop beperkt de informatie zich voornamelijk tot termen als ‘chute’ (val), ‘abandon’ (opgave) of ’échappée ’ (ontsnapping), steeds gevolgd door een kort of lang riedeltje namen. Omdat Peter Post de Franse taal maar moeizaam kan volgen, moet Jules de Wever vanuit de tweede ploegleidersauto menig keer vertellen wat er werkelijk aan de hand is.

Jules de Wever is de vaste kompaan van Post, de assistent-ploegleider, een vriendelijke Vlaming die ons journalisten vaak heel bereidwillig vertelt over het spel achter de schermen van de Tour. Maar nu de ontknoping nabij is, slaat de spanning toe bij Jules. Hij heeft last van zijn keel, praten gaat steeds moeizamer. Raleigh moet het in de Tour doen zonder arts, maar de diagnose (van wie?) wil dat Jules de Wever overspannen is geraakt. Hij moet naar huis, naar Drongen, terug naar het Vlaamse land.

Niet alleen kan De Wever nu niet langer Post voorzien van de officiële wedstrijdinformatie. Daar komt bij dat de Tourdirectie besloten heeft het communicatiekanaal van de NOS in de twee ploegleidersauto’s te verbieden. Andere ploegen hebben daarover geklaagd. Ze vinden dat Raleigh bevoordeeld wordt met die ‘oortjes’ van de NOS. Om Post ter wille te zijn, biedt de organisatie hem de hulp aan van een Fransman, die in de auto de vertaling van de officiële wedstrijdinformatie kan verzorgen.

Zulke verwikkelingen rond de Tour-informatie en Jules de Wever zorgen in Morzine voor afwisseling op een rustdag waarop traditioneel Bekende Nederlanders het beeld willen bepalen. Premier Dries van Agt is al voor het vierde jaar op rij te gast bij Raleigh. Hij mag aanzitten hij de lunch in hotel L’Équipe en op de fiets van Gerrie Knetemann een kort ritje maken. Willy Alberti en Ron Brandsteder zijn er ook. Willy Alberti, de vader van Willeke, is niet gekomen om te zingen. Hij heeft tweehonderd nieuwe haringen meegebracht, maar Joop Zoetemelk weigert categorisch dit extraatje.

Vijf etappes voor de finish in Parijs mijdt Joop elk risico. Nu het de hele dag blijft plenzen, gunt hij ook zijn fiets rust. Aan het eind van de middag komt de beoogde Tour-winnaar nog even naar beneden om te vertellen hoe rotsvast hij nu gelooft in succes. Zo zelfbewust hebben we hem zelden gehoord. Zoetemelk heeft inmiddels kunnen constateren dat zijn drie concurrenten in de Miko-ploeg vooral voor zichzelf rijden, en dat ploegleider Jean-Pierre Danguillaume dat allemaal best vindt als ze maar het ploegenklassement en de bergtrui winnen.

,,Raymond Martin zit aan zijn top. Hij is altijd knecht geweest en rijdt nu voor de tweede plaats, heeft-ie mezelf al gezegd”, vertelt Zoetemelk over zijn vroegere ploegmaat, die derde staat in het klassement. Ook Hennie Kuiper, nummer twee, vreest hij niet. ,,Hennie klampt aan en in de tijdrit kan hij mij niet aan. Dus, wat moet ik vrezen? Hennie Kuiper, eerlijk gezegd niet. Eerder mezelf, mocht ik niet goed zijn bijvoorbeeld.”

Het meeste ‘gevaar, denkt Zoetemelk, kan nog wel komen van de Belg De Muynck, die vierde staat op zeven minuten. ,,Ik weet niet wat De Muynck eigenlijk allemaal kan. Ik heb hem niet veel meegemaakt. Hij heeft meestal andere wedstrijden gereden dan ik. In de Tour heeft hij nog nooit iets bijzonders gepresteerd. Maar je weet het nooit met hem. Daarom toch nog twee dagen oppassen.”

14 juli 1980

Tue, 14 Jul 2020 07:06:02 GMT

'Dalen is goed kijken'

,,Dalen is goed kijken en dat kon ik. Dalen heeft niets met durf te maken. Als je oplet kan je het.” Het is de kunst van het dalen, opgetekend in het cursusboek, verstrekt door Joop Zoetemelk. In de zeventiende etappe brengt hij zijn woorden in praktijk.

Op weg naar Morzine komt de drager van de gele trui drie keer in serieuze moeilijkheden. Zonder bravoure, maar strak gecontroleerd keer fietsend zet hij bergaf recht wat in drie zware beklimmingen verloren is gegaan.

Joop Zoetemelk maakt er grote indruk mee, meteen al ná de Galibier waarop vroeg in de etappe, in de eerste 8,5 kilometer vanuit startplaats Serre-Chevalier, 1200 meter hoogteverschil moet worden overbrugd. De val van de vorige dag zeurt nog door in een flinke bloeduitstorting op het dijbeen. Stijf als een hark voelt hij zich. Zoetemelk loopt snel anderhalve minuut achterstand op. Het gevaar loert, nu met Hennie Kuiper, Raymond Martin, Johan De Muynck, Christian Seznez en Jean-René Bernaudeau zijn naaste belagers hem hebben achtergelaten.

Zijn reparatie wekt de bewondering van Hennie Kuiper. ,,Ik durf bijna te stellen dat Joop daar, in die afdaling, zijn Tourzege veiliggesteld heeft door in een lange streep naar de kopmensen te rijden. Het was een afdaling met van die plassen smeltwater in de bochten, maar daar trok hij zich niets van aan. Ik heb op televisie die beelden een aantal malen gezien. In de bochten durfde hij gewoon zijn fiets plat te leggen”, vertelt Kuiper later in een terugblik.

Pas vlak voor de Madeleine, na 86 kilometer, krijgt Joop Zoetemelk zijn belangrijkste concurrenten in het vizier. Hij ontsnapt aan een onoverbrugbare achterstand dankzij hulp van vele kanten. Voorin denkt Ludo Peeters opnieuw aan zijn toekomst, met een contract van Raleigh op zak voor 1981. Peeters ontregelt daar de samenwerking terwijl Zoetemelk’s vroegere maatje Sven-Ake Nilsson opvallend weinig oog toont voor de belangen van zijn ploeggenoten Raymond Martin en Chrstian Seznec. Zelf regelt Zoetemelk in de achtervolging ook nog eens de steun van twee Fransen, Ferdinand Julien en Patrick Thévenard, beiden rijdend in de werklozenploeg Ami’s du Tour. ,,Ja, die jongens hebben die dag goed verdiend”, geeft Zoetemelk naderhand toe.

,,Daar hebben we wel een moment gehad om het Joop echt moeilijk te maken. Als we toen hadden samengewerkt, was het gelukt. Dan was ik misschien wel in het geel gekomen”, zal Hennie Kuiper later analyseren.

De gemiste kansen hebben tot gevolg dat er tussen Galibier en Madeleine een status quo ontstaat waarin Zoetemelk zich weer op zijn gemak voelt, mede omdat ook Henk Lubberding en Johan van der Velde nabij zijn en Jo Maas nogmaals zijn hulp aanbiedt. Ook op de Madeleine vertrouwt hij op zijn afdaling. Zoetemelk ziet bovendien dat hij van Hennie Kuiper weinig te vrezen heeft en weet dat zijn voorsprong op Raymond Martin (4.55) veilig genoeg is. Ook als Martin op de Joux –Plane, in de laatste twintig kilometer, versnelt, gaat er geen alarm af bij de geletruidrager.

Zoetemelk neemt genoegen met een verlies van 15 seconden op Martin. Hij vergroot zelfs zijn voorsprong op de verzwakkende Kuiper, met anderhalve minuut liefst. De dagzege is voor de 34-jarige Fransman Mariano Martinez. De rangorde in het klassement lijkt vast te liggen met Kuiper op 3.05 en Martin op 4.40.

‘s- Avonds in Morzine mag Joop Zoetemelk de conclusie trekken dat de Tour vrijwel gewonnen is. Peter Post bedankt zijn renners voor de ploegdiscipline. Het is Quatorze Juillet , Frankrijks nationale feestdag. De stemming is opgetogen, heel anders dan twee weken terug nog maar, op die deprimerende avond in Lille. Morgen is er rustdag, Joop kan met een gerust geweten een uurtje later naar bed.

13 juli 1980

Mon, 13 Jul 2020 07:05:06 GMT

De schok

Op 2,5 kilometer van de top schokt de Tour; op de slotklim naar Pra-Loup, 1650 meter hoog in de Alpes de Haute-Provence . Plotseling schiet de linkerhand van Johan van der Velde van het stuur. Zijn manoeuvre brengt Joop Zoetemelk uit balans, schuin achter hem rijdend. En dan ligt-ie daar ineens, de drager van de gele trui.

De televisiebeelden veroorzaken schrik op zondagmiddag 13 juli 1980. We zien een bloedende elleboog, ontreddering, angst. De paniek grijpt om zich heen, maar Joop Zoetemelk blijft kalm alsof er niets bijzonders is voorgevallen. Eventjes blijft hij zelfs onhandig op het asfalt zitten, kennelijk nog nergens van bewust.

Twee minuten later al rijdt Zoetemelk op een nieuwe fiets weer naast Johan der Velde, en tussen zijn belagers. ,,Ik heb nog aan hem gevraagd ‘Gaat het?’ en toen riep Joop iets van ‘geen probleem’. Toen zijn we maar doorgereden. Aan tafel ’s avonds zei hij tegen me: ‘Jij kon er niets aan doen’, en dat was het dan. Later hebben we het er nooit meer over gehad”, vertelt Van der Velde in 2005 in het boek De Tour van ‘80.

Ziedaar het relaas van de hoofdrolspelers over het meest besproken én vertoonde moment uit de Nederlandse Tour-historie. Van der Velde blijft bestrijden dat hij een schakelfout maakte of dat zijn ketting haperde. Toch vertelt Van der Velde die zondagmiddag, nog in de hitte van de ontknoping, een ander verhaal. ,,Ik ging door m’n derailleur heen, er zat ook een hobbel op de weg”, zegt hij dan. ,,De ketting sloeg over zijn pion”, heeft Zoetemelk gezien.

Geen concurrent kan of wil profiteren van de valpartij. De Belg Jos de Schoenmaecker en de Spanjaard Alberto Fernandez zijn zo ver vooruit dat de etappezege alleen hen nog aangaat. Een machtsgreep van de Miko-coalitie die met drie renners in de top 10 staat, blijft uit. ,,Een bewijs dat ze het niet konden. En zag je hoe rap ik terug was”, grijnst Zoetemelk met van hem onbekende bluf. ,,Als een tegenstander valt, hoor je niet weg te rijden”, zegt daarentegen Sven-Ake Nilsson.

Sven-Ake Nilsson is nummer 8 in het algemeen klassement, als derde van de Miko’s, de ploeg waarvoor Joop Zoetemelk zes jaar is uitgekomen. Drie jaar lang is de Zweed zijn toeverlaat geweest binnen die ploeg. De sympathie is niet verloren gegaan.

Respect voor Zoetemelk beheerst ook Hennie Kuiper als hij Zoetemelk ziet vallen. ,,Ik kon echt niet beter. Ik heb nog geluk gehad. Op wilskracht heb ik als een stuk elastiek bij kunnen blijven, meer zat er gewoon niet in. Als Joop niet valt, verlies ik nog meer. Want dan had hij op het einde gegarandeerd aangevallen. Ik ben gewoon van de rol gereden.”

Zestien seconden extra verlies loopt Kuiper in de epiloog van de etappe zelfs op ten opzichte van Joop Zoetemelk. Diens voorsprong loopt op tot 1.34, Raymond Martin, nummer 3, blijft op 4.55 volgen. Kuiper: ,,Op dit moment is het voor mij zeker zo belangrijk de concurrenten achter me vóór te blijven. Verder moet ik maar afwachten of Joop nog door het ijs zakt. Hij moet toch elke dag de koers blijven surveilleren . En tweede worden achter hem is toch geen schande. Weten ze in Nederland eigenlijk wel wat dat betekent, eerste en tweede worden in de Tour?”

12 juli 1980

Sun, 12 Jul 2020 07:43:48 GMT

De telexistes

De derde zaterdag tijdens de Tour verloopt kalmpjes. We hoeven ons niet in te spannen, afgezien van het ritje over 160 kilometer van Montpellier naar Martigues, van het zoveelste hotel naar het volgende zoveelste. Want op zondag komt de krant niet uit. Van Internet en social media hebben we nog nooit gehoord in 1980, een fax is er niet.

De Nederlandse journalisten bezorgen de telexistes vandaag geen werk. Een bijzonder gezelschap is dat, dit groepje dames van middelbare leeftijd die een aparte enclave binnen het dorp van de Tour de France vormen. Dagelijks nemen ze zonder morren onze velletjes papier in ontvangst, volgetikt op een ouderwetse typemachine. Bijna vlekkeloos zetten deze Franse dames onze verslaggeving in Nederlandse tekst vervolgens over op hun telexapparatuur, kant en klaar voor onmiddellijk gebruik op de redacties in Nederland.

We mogen ze dankbaar zijn hiervoor en laten hen dat regelmatig weten in Franse woorden die ze beter begrijpen dan de teksten die zij zo knap overtikken. Zelfs de correctie-krabbels die we hebben aangebracht, weten ze moeiteloos te ontcijferen.

Ook voor veel buitenlandse collega’s is de zaterdag een alledaagse werkdag, ook voor Antoine Blondin, een literaire grootheid in Frankrijk. Voor het sportdagblad L’Equipe schrijft hij dagelijks in prachtig proza een column, meestal zonder een renner te zien, en met een flinke scheut calvados als belangrijkste inspiratiebron.

In de geest van de rust die wij ons deze lome zaterdag mogen gunnen, voltrekt zich ook de vijftiende etappe. Met de wind in de rug maken ze er goeddeels een rustdag van. Pas in het laatste uur als ook de tv-camera’s in actie komen, brengen ze het gemiddelde nog net boven de veertig per uur. Het is geen etappe waarin Joop Zoetemelk indommelt. Integendeel, hij rijdt zo attent dat hij voorin het peloton als negende binnenkomt, slechts enkele seconden na etappewinnaar Bernard Vallet.

Vallet ontsnapt op een plaatselijk circuit in Martigues, met een laatste heuveltje, waarmee hij Bernard Thévenet net te slim af is. De zon heeft ook de oud-Tourwinnaar ineens geïnspireerd, maar zijn tweede plaats zal snel vergeten zijn. Joop Zoetemelk blijft een minuut en 18 seconden voor op Hennie Kuiper.

Voorin het peloton weet Zoetemelk zich bijgestaan door Johan van der Velde. Zijn overige ploeggenoten die nog over zijn (Wellens, Lubberding, Oosterbosch, Knetemann en Van Vliet) sparen hun krachten voor zwaardere dagen.

Mocht Joop Zoetemelk nog extra hulp nodig hebben, dan kan hij ook rekenen op Jo Maas, een 25-jarige Limburger die bij de eerste dertig in het klassement staat en in de (Belgische) ploeg van DAF rijdt. ,,Voetballers hebben waarschijnlijk een bewondering voor Johan Cruijff, ik voor Joop. Van kleins af. Als het nodig is, kan Joop op mij rekenen. Ik hoef zelf toch niet meer voor een hoge plaats in het klassement te rijden."

In 1979 heeft Jo Maas als debutant de Tour volbracht op de zevende plaats van het eindklassement. Dit jaar is hij langdurig geplaagd door ziekte en daarom ook niet als kopman aangewezen door ploegleider Fred de Bruyne, al draagt hij wel nummer 41, een nummer dat bij een kopman hoort. In de etappe naar Martigues probeert Jo Maas nog wel enkele keren weg te komen. Maas: ,,Voor een kansrijke ontsnapping heb je minstens 500 meter nodig maar ik kreeg nauwelijks 200 meter. Ik krijg helemaal geen vrijheid in deze Tour. Dat krijg je als je vorig jaar hier naam hebt gemaakt.”

11 juli 1980

Sat, 11 Jul 2020 06:59:32 GMT

'Wielerintelligentie'

In het heuvelland van Zuid-Frankrijk liggen de Pyreneeën na een treinreis van 250 kilometer ver achter het peloton. Mist, regen en ijzel zijn opgevolgd door subtropische temperaturen. De mistral heeft dreigende regenwolken verdreven. Na zoveel mistroostige dagen begint ook de gele trui van Joop Zoetemelk te glanzen in de zon.

De zonnewarmte komt als geroepen in de veertiende etappe naar Montpellier. Veel van de 101 renners (van de 130 die in Frankfurt zijn gestart) snotteren en rochelen. Ze hebben uitgekeken naar beter weer en veren nu op. Ze voelen niet langer de ballast van regenjacks, eindelijk kunnen ze eens ontspannen met elkaar babbelen. En Gerrie Knetemann hoeft zijn brillenglazen niet meer schoon te poetsen.

Ook het moreel van Joop Zoetemelk krijgt zo een stimulans. Elf kilometer voor de finish ruikt hij zelfs nieuwe kansen op positieverbetering. Bij La Paillade wacht nog een bonificatiesprintje. De eerste plaats is al vergeven aan Ludo Peeters, die met een veilige voorsprong op weg is naar de etappezege. Joop Zoetemelk hoeft alleen maar eventjes te versnellen om als eerste van het peloton het streepje te passeren en extra tijdwinst te boeken.

,,Ik reed voorin omdat ik niet verrast wilde worden door de mistralwind van opzij in de laatste zestig kilometer. Dat is lastig, daar kan zomaar een waaier uit ontstaan”, vertelt Zoetemelk. Acht seconden plukt hij mee in het tussensprintje. Zijn voorsprong op Hennie Kuiper groeit naar 1.18. ,,Dure seconden”, beseft Kuiper. ,,Ik had er niet op gerekend dat Joop mee zou sprinten. Ik heb ook niets kunnen zien, ik zat helemaal ingesloten.”

Met twee Nederlanders op de eerste twee plaatsen in het algemeen klassement koerst de Tour af op een Nederlandse triomf. Onderweg is dat al te zien aan de hordes toeristen. ,,Hinault bestaat blijkbaar niet meer. Nog even en Frankrijk wordt genationaliseerd door ons”, constateert Kuiper. Hij heeft ook gemerkt dat de gele trui veel meer aanmoedigingen losmaakt dan zijn witzwart geblokte Peugeot-outfit. ,,Ze moedigen allemaal Joop aan”, zucht Kuiper.

Aan het eind van deze tweede week toont ook Peter Post zich goed geluimd. Het is zijn zevende jaar als ploegleider. Sinds 1976 jaagt hij met Raleigh op succes. De absolute kroon, geel in Parijs, bleef onbereikbaar. Het lukte niet met Dietrich Thurau, niet met Hennie Kuiper. En met drie ‘beschermde renners’ – Lubberding, Wellens en Sutter – ging het in 1979 helemaal mis. Nu moet de 33-jarige Joop Zoetemelk de eerzucht van Post strelen. Een kapitale investering.

,,Joop Zoetemelk toont nu toch inderdaad aan dat hij nog steeds het vermogen bezit de Tour te winnen. Joop heeft de intelligentie die daarvoor nodig is. Kuiper had dat niet. Als die demarreert zie je dat van verre aankomen. Daarom past Kuiper niet in ons systeem Behalve rappe benen heb je ook intelligentie nodig. Wielerintelligentie.”

Als Peter Post dat zo zegt wijst hij ook op de schielijke demarrage die Zoetemelk in de laatste fase nog acht seconden winst heeft opgeleverd. Post: ,,Het gaat altijd om het eindspel. Daarom heeft het ook maar zelden zin een hele wedstrijd te controleren, zoals Merckx dat deed. Een wedstrijd win je wanneer de tegenstander zich heeft opgeofferd.”

‘Wielerintelligentie’ is het sleutelwoord volgens Post: ,,In de groep moet tactisch inzicht zitten. Je kunt wel een plan maken, maar je moet weten hoe het met je eigen ploeg gaat, hoe de concurrentie op dat zadel zit. De ploegleider kan dat niet regisseren. Dat moet de ploeg zelf doen. Improviseren, daar komt het op aan. En daar is wielerintelligentie voor nodig.”

10 juli 1980

Fri, 10 Jul 2020 07:02:59 GMT

Een blauwtje met de gele trui

Tot de klusjes van Jacques Duchaussoy op het podium van de Tour de France behoort de dagelijkse zorg over de gele trui. Op donderdagmorgen 10 juli probeert hij het tricot tevergeefs te overhandigen aan zijn eigen schoonzoon, Joop Zoetemelk. Vriendelijk lachend laat Zoetemelk zijn schoonvader een blauwtje lopen. ,,Ik heb pas recht op die trui als ik hem echt heb verdiend”, verklaart Zoetemelk de weigering.

Aan tafel heeft hij die morgen gehoord dat Bernard Hinault uit de Tour is verdwenen, zonder afscheid te nemen. Als hij dat hoort, haalt Zoetemelk slechts zijn schouders op. ,,Hij at zijn ontbijt op en ging terug naar zijn kamer. Toen hij de eetzaal verliet, hebben we hem met z’n allen zitten nakijken. Hij was toch een speciale…”, vertelt verzorger Ruud Bakker later tegen Mart Smeets in het boek De Tour van ’80.

Zonder gele trui in het peloton is Bernard Hinault toch de meest besproken man vooraf aan het vertrek van de dertiende etappe, die donderdagochtend op de Place de Verdun in Pau. ,,Hij heeft in de bergen niet willen afgaan”, zegt Peter Post. ,,Hinault heeft zich geforceerd bij die achtervolging op mij over de stenen in de etappe naar Lille”, weet Hennie Kuiper heel zeker. ,,Hij is toen tot het uiterste moeten gaan. En hij had er al een Ronde van Italië opzitten, terwijl hij zich eigenlijk in de eerste week van de Tour nog rustig wilde houden.”

Tussen de finish van de Giro en de start van de Tour hebben voor Hinault, als eindwinnaar, maar achttien dagen gezeten. Het uitvallen van Hinault wekt geen verbazing bij Raymond Poulidor, veertien keer deelnemer aan de Tour en nu ook werkzaam in het omringende peloton. ,,Ik vraag me al jarenlang af hoe hij dat vol zou kunnen houden. Dat grote verzet kun je niet zomaar blijven gebruiken. Dat moest een keer fout gaan.”

De afwezigheid heeft tot gevolg dat Hennie Kuiper ná Joop Zoetemelk nu de belangrijkste gegadigde is voor de leiding in het algemeen klassement. Één minuut en tien seconden bedraagt het onderlinge verschil, aan de voet van de Pyreneeën de vandaag wachten. Daaraan verandert niets op de 198 kilometer over Aubisque, Tourmalet, Aspin en Peyresourde. De twee Nederlanders gunnen de Fransman Raymond Martin een triomfantelijke solo. Zoetemelk en Kuiper mijden risico’s op de door regen, mist en ijzel begoten cols. In een groep van acht bereiken beiden met 3 minuten en 27 seconden achterstand de finish in Bagnères-de-Luchon.

Verlies moet Zoetemelk wel incasseren. Jan Raas levert al na 104 kilometer, op weg naar de Tourmalet zijn groene trui in. ,,Drieëntwintig minuten”, roept Ruud Bakker hem toe. ,,Oké, dan stap ik af”, concludeert Raas. Hij beseft dat het hem niet meer gaat lukken binnen de tijdslimiet binnen te komen. Raas wordt meteen gevolgd door Cees Priem. Bovendien raakt Johan van der Velde ver achterop en blijken twee andere ploeggenoten, Henk Lubberding en Paul Wellens, evenmin in staat Zoetemelk bij te staan. Raleigh raakt ook nog eens de gele petjes kwijt.

Eenmaal in Luchon in het geel gehuld is, spreekt Joop zijn vrees uit. Hij voet zich eenzaam voorin. ,,Ik merkte nu al dat ze me op de korrel namen. Ik moest steeds op kop rijden, niemand die mij hielp. Op zulke momenten heb je eigenlijk wat ploegmaten naast je nodig. Ook in de vlakke ritten zal ik ze nog hard nodig hebben.”

Die eerste dag in de bergen ontdekt Hennie Kuiper al dat Zoetemelk in zijn eentje niet snel weg te rijden valt. ,,Op de Tourmalet probeerde ik een keer te demarreren. Voor ik het wist zat Joop al in mijn wiel, formidabel zoals die reed. Toen heb ik het aanvallen verder maar vergeten. Er komen nog wel dagen om dat gat dicht te rijden.”

9 juli 1980

Thu, 09 Jul 2020 07:24:03 GMT

De ober brengt het nieuws

De twaalfde etappe ligt al lang achter ons als op donderdag 9 juli de Tour laat op de avond ‘ontploft’. Het is rond elf uur. De etappezege van Gerrie Knetemann, de tiende voor Raleigh, is al beschreven en besproken. We zitten te eten in Tarbes, 45 kilometer ten oosten van aankomstplaats Pau; dichterbij hadden we geen hotel kunnen vinden.

Dan zorgt de ober plotseling voor opwinding. Hij heeft zojuist op de radio gehoord dat Bernard Hinault de Tour de France heeft verlaten. Wat nu, denken we, Leo van de Ruit van het ANP, Hein Groothuis van De Stem, Guus van Holland van De Volkskrant en ik. Alle vier kijken we rond. Waar is de telefoon? Van een mobiele telefoon hebben we nog nooit gehoord.

Het restaurant telt één telefoon, die beschikbaar wordt gesteld aan de eveneens aanwezige Rino Negri. Een kalme, grijze Italiaanse verslaggever van de Gazzetto dello Sport die niet snel opgewonden raakt. Negri is een journalist van de oude stempel, met wie de regenten uit de sport dan nog de gewoonte hebben hun plannen doornemen.

Met het gezag van een Tour-veteraan slaagt Negri erin Tourdirecteur Félix Lévitan aan de telefoon te krijgen. Lévitan bevestigt het nieuws, nog voor het via de internationale persbureaus in Nederland neerdaalt. Hinault heeft rond half elf zijn hotel verlaten, via de keuken, buiten het zicht van een meute wachtende journalisten en fotografen.

Vanuit het restaurant in Tarbes bellen we de sportredactie in Best, we geven door wat we weten zodat er nog een opvallend bericht op de voorpagina kan verschijnen. De Tour-pagina is al afgerond. Vrijwel gelijktijdig druppelen via de persbureaus de eerste flarden door. Hinault heeft via de ploeg een verklaring laten uitgaan. ,,Ik wil mijn carrière niet in de waagschaal stellen door nu tegen beter weten in mijn geblesseerde knie te forceren.”

In het hotel van de Raleigh-ploeg mag Joop Zoetemelk ongestoord doorslapen, die avond is hij pas om kwart over acht naar bed gegaan. De volgende morgen pas zal hij horen hoe hij 's avonds 'in bezit’ is gekomen van de gele trui.

Veel later komt in een reconstructie naar buiten hoe Hinault het voor elkaar gekregen om zo slinks, zo geruisloos het hotel te verlaten. Alles lijkt geregisseerd, Hinault heeft zijn familie alvast opgetrommeld. Het toeval (?) wil dat Hubert Arbès, een ploegmaat van Hinault, aanschuift als de ploeg aan tafel gaat. Arbès is zondag op weg naar Bordeaux uitgevallen en woont dichtbij, in Lourdes.

Arbès reageert verrast als ploegleider Cyrille Guimard hem vraagt of Hinault bij hem thuis kan slapen. Een neef van Hinault fungeert als chauffeur, Arbès als gids. Aan de achterkant van het hotel stapt Hinault met vrouw en zoontje vanuit de keuken in de auto van zijn neef. Zonder dat iemand hen lastig kan vallen, kunnen ze ontsnappen en rijden ze naar het huis van Arbès. Ook een nacht in Lourdes zal geen heilzame uitwerking meer hebben op de knie van Bernard Hinault. Zo ‘wint’ Joop de gele trui letterlijk in bed.

Hoe Gerrie Knetemann de etappe naar Pau heeft gewonnen, is laat op die avond bijzaak geworden. Op de verjaardag van zijn moeder eist de Kneet de ritzege op in een duel met de Vlaming Ludo Peeters, van wie dan al vast staat dat hij in 1981 voor Raleigh zal rijden.

Peeters bestrijdt dat hij Knetemann alvast een dienst heeft willen bewijzen. Maar hij heeft evenmin zijn toekomst in de waagschaal durven te stellen door af te haken. ,,Ik had Knetemann de hele etappe al in de gaten gehouden omdat ik aanvoelde dat hij aan de beurt was voor een succesje. Ik wist ook dat ik hem kon hebben, maar hij was zo link om aan mijn wiel te kruipen. In de laatste bocht pakte hij ineens een lengte die ik niet meer goed kon maken.”

Knetemann maakt er dit keer, bij hoge uitzondering voor hem, minder woorden aan vuil: ,,Ludo heeft goed meegewerkt, maar ik was toevallig wat slimmer.”

8 juli 1980

Wed, 08 Jul 2020 07:05:18 GMT

Geel als troostprijs

Een troostprijs is het, de gele trui die Bernard Hinault krijgt omgetrokken op dinsdag 8 juli in Laplume, een verregend dorpje in het Centrale Zuiden van Frankrijk, een troosteloos gehucht dat bekender is om zijn pruimen dan om de toeloop van toeristen. In deze entourage kan de terugveroverde gele trui Hinault nauwelijks opvrolijken. Zijn knie blijft hem plagen. En in de tijdrit over 51 kilometer heeft hij liefst 99 seconden ingeleverd op Joop Zoetemelk.

Achtste is Hinault geworden, ver beneden zijn stand, op een traject dat nog wel op zijn lijf is geschreven. Sinds Joop Zoetemelk twee jaar eerder in een tijdrit op de Puy de Dôme naar de vierde plaats verwees, heeft de Fransman geen tijdrit meer verloren. ,,Deze nederlaag komt psychologisch hard aan”, zucht Hinault. Hij beseft dat zijn knie hem te zeer belast. Verbetering blijft almaar uit. Hier, met de Pyreneeën in de verte, ziet hij het perspectief vervagen.

,,Als Zoetemelk op de cols gaat demarreren en ik moet me te zeer forceren, gaat het verkeerd. Dan moet ik lossen en is het voorbij. In deze tijdrit had ik nog te veel last van mijn knie. Ik kon nog steeds niet voluit gaan. Ik heb maar op tachtig procent kunnen rijden en dan valt de nederlaag in tijd mij nog mee”, zegt Hinault. Tour-arts Philippe Miserez wil de moed er nog wel inhouden. ,,De pijn aan zijn rechterknie is bijna voorbij. Bernard Hinault heeft deze tijdrit vrij voorzichtig gereden.”

Joop Zoetemelk en Hennie Kuiper, zijn twee Nederlandse concurrenten, nemen het medisch rapport voor kennisgeving aan. Naarmate Hinault langer blijft klagen, zijn ze nadrukkelijker in hun kansen gaan geloven. ,,Ik heb Hinault de laatste dagen eens goed in de gaten gehouden. Ik zag dat ie met zijn hol open reed, zoals wij dat noemen. Dat heeft me gestimuleerd. Daarom geloofde ik er al bij voorbaat in dat Hinault nu te kloppen was.”

Maar de zege in de tijdrit blijft voor Joop Zoetemelk vooralsnog een dagnotering op de beurs. ,,Voorlopig staat Hinault in de gele trui en ben ik alleen de beste in de tijdrit. Ik blijf nog even voorzichtig.” In het klassement is Zoetemelk tot op 21 seconden van Hinault gekomen. Hennie Kuiper volgt nu op 1.31. Eerste en tweede zijn ze geworden in de tijdrit. Vijftien kilometer voor het einde ligt Kuiper nog vier seconden voor. ,,Maar toen kwam die pukkel en daarop heb ik me geforceerd. Ik kwam helemaal kapot te zitten. Op het laatst kon ik nauwelijks nog omhoog”, aldus Kuiper, die aan het eind 46 seconden verloren heeft op zijn landgenoot.

Voor de Raleigh-ploeg valt er meer te vieren dan de tijdritzege van Joop Zoetemelk. Met Bert Oosterbosch als vierde en Gerrie Knetemann op de zevende plaats nemen ze de leiding in het ploegenklassement. Als beloning mogen ze nu de gele petjes gaan dragen. In zijn tijdrit krijgt Oosterbosch een bijzonder mikpunt voor zich: Bernard Thevenet, de Tourwinnaar van 1975 en 1977. Vergeten en verscholen rijdt hij deze Tour, ergens rond de 59ste plaats van het klassement.

Het is het lot, dat nu Rudy Pevenage wacht. Na negen dagen in het geel is de Belg nu van de leiding verdrongen. Hij weet waar het aan gelegen heeft: ,,Zowat halfweg kreeg ik een wolkbreuk te verduren. Tijdens dat water gieten had ik de wind op mijnen kop. Mijn benen werden zwaar als lood en ik kreeg ze nog amper rond.” Zo’n ontboezeming past hier wel, tegen dit het treurige decor aan de rand van Laplume. .

7 juli 1980

Mon, 06 Jul 2020 12:00:59 GMT

De butler

De Tour blijft in herhalingen vervallen. Opnieuw wint een Raleigh-renner, ditmaal Cees Priem, het weer blijft beroerd en de knie van Bernard Hinault wil maar niet genezen. In de etappe van Rochefort-sur-Mer naar Bordeaux vertikken de Raleigh-renners het om Hinault op zijn kwetsbaarheid te testen. Zonder voortdurend de aanval te zoeken, halen ze toch de dagelijkse winst binnen.

Op een desolaat parkeercomplex bij de beurs van Bordeaux trotseren duizenden Nederlanders daarvoor de regen. Bordeaux oefent een bijzondere aantrekkingskracht uit. Zes keer eerder won een Nederlandse renner in deze Franse stad. Vandaag, in de tiende etappe, voert Jan Raas de regie. Bij het ingaan van een circuit, dat rond Le Lac de Bordeaux voert, demarreert Cees Priem, samen met de Fransman Maurice Le Guilloux, een ploeggenoot van Bernard Hinault. Tegelijkertijd laat Raas een gat vallen, dat door de concurrentie niet meer dicht te rijden is. Le Guillloux kan Priem uiteindelijk niet volgen. Twee seconden voorsprong is voldoende voor een nieuwe Raleigh-triomf.

Cees Priem blijft in het klassement de laagst geklasseerde Raleigh-renner. Hij is met tegenzin naar de Tour gekomen. Drie weken van huis, vindt hij veel te lang en hij gruwt van de cols. ,,Ik ben hier zo’n beetje de butler van Jan Raas, ik moet hem van dienst te zijn. Ik ben gekomen om te werken, niet om te winnen. Ja, ze hebben de laatste dagen wel een paar keer gezegd dat ik aan de beurt was, maar wie rekent nou op zo’n kans.”

Uit het peloton is Dietrich Thurau, de ‘spookrijder’ op de eerste dag, inmiddels weggevallen. Op het station van Nantes, waar de meute ’s morgens vroeg de trein neemt naar startplaats Rochefort-sur-Mer koopt Thurau een ticket met bestemming Parijs. Een dag eerder heeft hij dat in Saint-Malo ook al gedaan. Daar staat hij in burgerkloffie te wachten totdat de ploegleiding hem alsnog kan overhalen daarvan af te zien. Vandaag is ploegleider Rudi Altig in de auto al onderweg naar de statplaats, bijna 200 kilometer verderop, als Thurau zijn willetje wel kan doordrijven en zijn eigen koers kiest.

Rudi Altig reageert woedend. ,,Thurau is geestelijk helemaal ziek. Zo achter mijn rug vertrekken is helemaal laag.” Sjoerd de Vries, de Nederlandse assistent-ploegleider, toont wel begrip. ,,Thurau zijn hele zitvlak zit vol steenpuisten en hij heeft last van bronchitis. De Tourdokter heeft hem al gezegd dat hij zich beter kan laten opereren.”

Op weg naar Bordeaux maakt Bernard Hinault duidelijk dat fysiek leed ook hem nog steeds hindert. De Tourarts moet tijdens de etappe opnieuw op visite komen bij de Fransman. ,,Als het in de tijdrit niet gaat, stap ik af”, kondigt hij aan. Die tijdrit, individueel over 51 kilometer, staat voor morgen, dinsdag 8 juli op de agenda. Joop Zoetemelk ruikt zijn kans.

6 juli 1980

Sun, 05 Jul 2020 20:46:01 GMT

'Raas Tricheur'

In de groene glooiingen van Bretagne hangt een groot spandoek. ‘Raas Tricheur’ , staat er opgekalkt – ‘Raas Valsspeler’ . Jan Raas ontgaat het niet. Zijn regenboogtrui vormt een mikpunt voor boze wielersupporters met ieder hun eigen favoriet. Eerst in de tijdrit op het circuit van Francorchamps, nu in de regio waar Bernard Hinault het grote idool is. Het wielervolk is nog niet vergeten hoe Raas in 1979 in Valkenburg wereldkampioen werd, op de Cauberg, zich naar boven sjorrend aan de shirts van zijn hulpkrachten.

Gescholden wordt er als hij passeert, de vuisten ballen zich. ,,Laat ze maar kankeren op me. Dat doet geen pijn. Alleen wanneer ze me aanraken, mep ik er op los. Voor het overige stimuleren dergelijke teksten mij”, lucht Jan Raas zijn hart aan de finish in Nantes. Hij heeft zijn gram dan al gehaald in een woeste sprint, met zijn derde etappezege.

In de rush naar de eindstreep imiteert de Ier Sean Kelly de praktijken van Jan Raas in eigen land. Hij grijpt eerst de arm van Johan van der Velde vast en gebruikt vijftig meter voor het einde ook de arm van de Belgische kampioen Jos Jacobs om zich af te kunnen zetten. Dat baat hem niet. De fotofinish-apparatuur wijst uit dat Raas op de streep nog één centimeter vóór heeft. Kelly moet zijn actie bekopen met diskwalificatie.

Zo voegt Raleigh op zondag 6 juli in de negende etappe een nieuw hoofdstuk toe aan de triomftocht, de zevende zege al in tien koersdagen. Het sprinttreintje draait gesmeerd. Ook Leo van Vliet kan daarin nog wat werk doen, al is een vierkoppig vluchtgroepje met hem pas een kilometer voor de finish achterhaald. Nadat Cees Priem het tempo heeft opgevoerd komt Van Vliet nog op kop waarna Jacobs ongewild het laatste bruggenhoofd vormt voor Raas om naar de zege te jumpen, tot afgrijzen van Kelly.

Met die tumultueuze sprint is de strijd nog niet voorbij. Jacobs is woedend op Kelly en probeert tevergeefs op hem los te meppen, ook Ludo Delcroix zwaait met vuisten vol woede. Jan Raas onttrekt zich snel daaraan. Hij maakt zich op voor de huldiging als nieuwe drager van de groene trui. Een seintje om zich te melden daarvoor blijft evenwel uit. Op het podium krijgt daarentegen Yvon Bertin een nieuwe groene trui omgehesen. Zo mag Nantes een plaatselijke held bejubelen, een rekenfoutje dat pas de volgende dag wordt rechtgezet.

De gele trui blijft bij Rudy Pevenage. Op bijna vier minuten volgt Bernard Hinault op de derde plaats. Precies twee minuten verderop staat Joop Zoetemelk, op drie seconden gevolgd door Henk Lubberding en op 24 seconden door Hennie Kuiper. Vrij geruisloos blijft Kuiper in het spoor van Hinault en Zoetemelk. Met tegenzin is hij aan deze Tour begonnen omdat zijn vaste maatje José de Cauwer niet in de ploeg is opgenomen. Kuiper voelt zich zo bedonderd dat hij onderhandelt over een overgang naar de DAF-ploeg.

Opmerkelijke verschijning in de eindsprint in Nantes is Jan Jonkers, een vriendelijke, toegewijde Brabander. Hij wordt in de negende etappe zomaar zesde. Jonkers is 25 jaar en pas vier maanden prof bij de Belgische Boston-ploeg. Om tot deze Tour te worden toegelaten is Boston een samenwerking aangegaan met de groepering ‘Ami’s du Tour’ – ‘Vrienden van de Tour’. Hierin is een aantal werkloze Franse renners verzameld. Directeur van dit merkwaardige clubje is Tour-directeur Félix Lévitan, administratief is het gevestigd in de burelen van L’ Equipe, het sportdagblad dat de Tour mede organiseert.

Jonkers is tot zijn eigen verbazing terecht gekomen in een ploegje vrijbuiters en mag dus zelf ook zijn kans gaan. ,,Een kopman hebben we niet. Echt knechtenwerk hoeven we niet te doen. Ik heb geen regenjacks hoeven te halen of met drinken gesjouwd”, heeft Jan Jonkers mij enkele dagen eerder al opgewekt verteld. Zo kun je dus zesde worden in de eindsprint, zo kun je ook de Tour rijden.

5 juli 1980

Sun, 05 Jul 2020 07:58:59 GMT

In bed

Rustdag in de Tour. Joop Zoetemelk hoeft niet te zoeken naar verpozing. Hij brengt deze zaterdag grotendeels door op zijn hotelkamer, indachtig zijn motto: ‘De Tour win je in bed’, indachtig de oude wielerwet die Herman Krott, zijn vroegere ploegleider bij de amateurs van Amstel, hem ooit heeft ingeprent.

Jan Raas en Cees Priem denken daar anders over. De twee Zeeuwen hebben hun vrouwen over laten komen naar Bretagne. Vanuit een hotel in de nabijheid komen de dames ook langs in het hotel waar Raleigh verblijft. Als Peter Post ze ziet, fronst zijn gezicht en zie je hem weer denken: ‘Vrouwen zijn vergif voor wielrenners in een etappekoers.’

Ook Bernard Hinault krijgt familiebezoek. Ze komen van 80 kilometer verderop. In het gezelschap van zijn vrouw Martine en met zoontje Michael in de armen zet hij zijn beste glimlach op. Hoewel Hinault heeft gedicteerd dat zijn hotel taboe is voor de media, komt er toch een foto naar buiten die moet uitbeelden dat hij vrolijk gestemd is.

De werkelijkheid is anders. De peesschede-ontsteking in zijn rechterknie blijft zeuren. Diverse doktoren hebben zich over de meest besproken knie van Frankrijk gebogen. Injecties hebben niets geholpen. Zijn gemoed is er niet beter op geworden in deze Tour, waarin hij geleden heeft op de kasseien in striemende regen. ,,Wij renners worden behandeld als een troep dieren en de helft van de stal is ziek”, heeft hij in een ‘exclusief’ interview gezegd.

Ook de ploegleiders beklagen zich over de omstandigheden. Dat gebeurt op een sessie met Tour-directeur Félix Lévitan, traditioneel mét champagne op de eerste rustdag van de Tour. Hun kritiek bevalt Lévitan niet. ,,Het moet eens afgelopen zijn met dat gezeur van jullie. Op 9 oktober van het vorig jaar heb ik het schema en het reglement van de Tour aan jullie voorgelegd. We waren al enkele dagen onderweg met de Tour toen jullie met je klachten kwamen. Ik ben het zat, anders neem ik mijn boeltje en ga ik rentenieren in Cannes.”

Bij deze gelegenheid polsen de ploegleiders ook, heel voorzichtig, of in sommige gevallen niet anders kan worden opgetreden door de ordediensten van de Tour. Een voorbeeld daarvan is het gedrag van de ‘podiumbeul’, letterlijk de sterke arm van de Tour. Een kleurrijke krachtpatser is dat. Hij wordt geacht elke dag zo snel mogelijk de winnaar van de dag naar het podium te sleuren. Daarbij geneert hij zich er niet voor radioreporters de microfoon uit de hand te slaan, journalisten fors weg te meppen en verzorgers op forse scheldkanonnades te onthalen.

Bert Oosterbosch heeft vrijdag ook kennis gemaakt met deze bruut. In zijn beste Frans vroeg Oosterbosch ‘un bon moment’, toen hij gesommeerd werd mee te komen naar het podium. De etappewinnaar in Saint-Malo kreeg onmiddellijk de sterke arm in zijn kraag en hem werd nadrukkelijk te verstaan gegeven dat hij verplicht was zich meteen bij het podium te melden.

De rustdag in Saint-Malo is ook een goede gelegenheid om de rekening op te maken. Het blijkt dat de Spaanse Kelme-ploeg na acht etappes pas 250 Franse francs op de teller heeft staan. Omgerekend naar de euro’s van 2020 is dat zo’n 35 euro. Vanzelfsprekend is het meeste geld door Raleigh opgeslokt: 93.000 franken, zeg maar 13.000 euro. Het is de oogst voor acht lange werkdagen, voornamelijk gevuld met ploeteren in regen en door de modder.

4 juli 1980

Fri, 03 Jul 2020 21:20:54 GMT

Naar het ziekenhuis

Na de achtste etappe wacht voor Bernard Hinault het ziekenhuis. Aan de vooravond van de eerste rustdag is er tijd voor nader medisch onderzoek. Dat is harde noodzaak, oordelen de specialisten Ginet en Mégret, want Hinault klaagt steeds harder over zijn rechterknie. Op voorhand heeft ploegleider Cyrille Guimard al laten weten dat het hotel van de Renault-ploeg morgen op de rustdag niet toegankelijk zal zijn voor journalisten.

De onrust neemt toe en komt naar buiten in irritatie. Ploegleider Cyrille Guimard oppert al dat het misschien wel verstandiger is voor Hinault om op te geven. Hinault kan zijn ergernis niet langer verhullen. ,,Nu men weet dat ik last heb van mijn knie, wordt er meer aangevallen. Ik noem geen namen maar het gebeurt.”

De Raleigh-ploeg mag zich aangesproken voelen. Een kleine vier kilometer voor de finish op 4 juli, op een circuit in de binnenstad van Saint-Malo, verschijnt Joop Zoetemelk plotseling op kop van het peloton. Hij jaagt het tempo zo hard op dat Hinault zich uitgedaagd voelt en het kielzog van Zoetemelk opzoekt. Het is een rare actie van Zoetemelk, want zes kilometer eerder is zijn ploeggenoot Bert Oosterbosch voorin aan een solo begonnen. Hij is ontsnapt uit een kopgroep van vijf man, die 25 kilometer voor het einde is ontstaan.

Wil Zoetemelk met zijn krachtsinspanning Hinault afmatten? Voelt hij zich geroepen indruk te maken op zijn ploeggenoten, als bewijs dat de snee terug is bij hem? ,,Ik wilde die vier man tussen Oosterbosch en het peloton terughalen en daarna het tempo stilleggen”, is zijn uitleg die door weinigen wordt begrepen.

,,Joop had zoveel moraal dat hij ineens het hele peloton meenam”, getuigt Henk Lubberding op het moment dat Bert Oosterbosch als etappewinnaar wordt gehuldigd. ,,Ik denk dat hij wilde bewijzen dat hij goed was. Maar als Raas en Van Vliet vooraan controleren, dan hoeft niemand zich daar verder mee te bemoeien. Laat dat maar aan die mannen over.”

,,Niet jagen, riep ik tegen hem”, vertelt Jan Raas. ,,Ik gun Oosterbosch die overwinning van harte. Het moet niet zo zijn dat de prijzen alleen maar voor de grote jongens zijn. Bert had er ook recht op. Als je ziet wat de jongen in de ploegentijdrit heeft gedaan voor ons.”

Bert Oosterbosch is de jongste van de ploeg. Later die maand zal hij 23 jaar worden. Het is zijn eerste Tour en op het laatste moment in het Raleigh-team opgenomen omdat Post hem een belangrijke rol toedicht als tempobeul in de twee ploegentijdritten.

Het zint Oosterbosch niet dat hij al veel regen heeft moeten trotseren en in het klassement ergens rond de tachtigste plaats verzeild is geraakt. Bovendien wordt hij, zoals wel vaker, geplaagd door heimwee. Met een vroeg succes in de Tour kan Oosterbosch krediet opbouwen bij Post, mocht hij straks vervroegd huiswaarts keert, terug naar Marian in Oudenbosch.

Zijn kwaliteiten als temporijder heeft Oosterbosch al onderstreept met de wereldtitels ploegentijdrit (1978), achtervolging op de baan (1979) en de eindzege in de Ronde van Luxemburg, vlak voor de start van de Tour. In de achtste etappe kan een vroege lekke band hem niet ontmoedigen. Een reservefiets op zijn maat blijkt niet voorhanden, een fiets van Johan van der Velde past niet lekker, maar als er een kopgroep ontstaat, sluit Oosterbosch desondanks aan.

In het golvende landschap van Bretagne, langs de boorden van de Atlantische Oceaan, ruikt de Brabander tien kilometer voor de eindstreep in Saint-Malo zijn kans op succes. In de kopgroep heeft hij zich tot dan koest gehouden, met als excuus de belangen van Jan Raas bij een te verwachten massasprint te moeten dienen.

,,Op een moment dat Levasseur en Thurau moesten uitblazen, ben ik tussen uitgekletst”, vertelt Oosterbosch als zijn solo bekroond is met winst. Aan de finish is zijn voorsprong ruim genoeg: 13 seconden op het peloton dat dan al is neergestreken op de andere vier uit het kopgroepje.

Het is na de overwinningen van Raas (2) en Lubberding de vierde individuele etappezege voor Raleigh, naast twee triomfen in de ploegentijdritten. Twee minuten bedraagt de achterstand van Joop Zoetemelk op Bernard Hinault, die nogmaals klaagt over zijn knie. Aan het eind van de eerste Tour-week mag de ploeg van Post daarom welgemoed de rustdag tegemoet zien.

3 juli 1980

Thu, 02 Jul 2020 20:22:08 GMT

De knie van Hinault

De krachtsexplosie in de Hel van het Noorden dreunt door in de rechterknie van Bernard Hinault. Op 3 juli zoekt zijn huisarts hem op in Rouen, de finishplaats van deel 2 van de zevende etappe. Hinault maakt zich ongerust. ,,Als de knie zo blijft, ga ik naar huis”, kondigt hij aan.

,,Wat jij mankeert”, zo heeft Tour-arts Philippe Misérez hem voorgehouden, ,,moet zowat de helft van het peloton voelen. Duidelijke symptomen van het rijden over stenen in striemende regen en in de kou.” Een injectie van corticosteroïden heeft nog niet geholpen en lijkt de kwaal door het fietsen met de grote versnelling in slecht weer alleen maar te verergeren.

De pijnlijke knie hindert Hinault tijdens de tweede ploegentijdrit in het schema van de Tour, ditmaal over 65 kilometer van Compiègne naar Beauvais. Alleen tijdens de eerste zeven kilometer komt Hinault op kop. Daarna rijdt hij slechts in colonne mee, soms recht overeind, zijn knieën niet belastend door diep in de beugels te gaan. Het gevolg is dat zijn Renault-ploeg in de uitslag pas op de vierde plaats komt, 51 seconden achter de Raleigh-equipe.

De tweede teamzege tegen het uurwerk levert de ploeg van Post 1 minuut en 35 seconden bonificatie op ten opzichte van Renault, in dit geval zelfs méér dan de feitelijke voorsprong. Het is de vijfde triomf voor een ploeg onder leiding van Peter Post sinds het specialisme ploegentijdrit weer in het Tour-schema een plaats heeft gekregen.

Het moreel van Joop Zoetemelk krijgt daarmee zo’n stimulans dat hij ’s middags meesprint als in deel 2 van de etappe bonificaties worden verdeeld. Zo graait hij nog acht seconden mee en nadert hij Hinault in het algemeen klassement tot op twee minuten. Hennie Kuiper, met Peugeot tweede in de ploegentijdrit, ziet zich gepasseerd door Zoetemelk en volgt hem nu op 24 seconden.

Er valt na de 92 kilometer van Beauvais naar Rouen nog meer te bejubelen voor Raleigh, ook omdat Joop Zoetemelk zichtbaar beter rouleert en op het eind zelfs even los komt van het peloton. Dat verplicht Hinault met zijn zere knie tot actie waarmee hij ongewild Jan Raas lanceert die de sprint kundig afrondt.

Raas wint met lengtes voorsprong in de Rue de la République. Op het rondje door de stad heeft Johan van der Velde twee passages eerder al zijn armen juichend omhoog gestoken, enkele tientallen meters vóór het peloton. Het is hem ontgaan dat er pas vier kilometer verder zal worden gefinisht, zo gedetailleerd heeft hij het routeboek niet doorgenomen. ,,Weet ik veel, dat kan ik niet lezen”, zegt Van der Velde die zijn inspanningen nog wel beloond ziet met de witte trui als beste jongere beneden de 24 jaar.

Jan Raas begroet zijn zege met gemengde gevoelens. Zijn rug doet hem zoveel pijn dat hij nauwelijks tot juichkreten in staat is. De rugpijn is het gevolg van een valpartij in de etappe op zondag naar Luik en is toegenomen tijdens de ploegentijdrit in de ochtenduren. De zege maakt veel goed, ook doordat Joop Zoetemelk meer vertrouwen uitstraalt.

In het algemeen klassement behoudt Rudy Pevenage de leiding en is nog altijd plaats voor Dietrich Thurau. Hij staat 27 ^ste op ruim 17 minuten. Met zijn ploeg is hij in de tijdrit als vijfde binnengekomen. De dopingovertreding waarover zoveel ophef bestond op de eerste Tourdag in Frankfurt, vormt niet langer een belasting voor de Duitser. In een tweede monster van de urine die hij heeft moeten inleveren in Zwitserland is, anders dan bij de eerste controle, geen verboden middel aangetroffen. Gezegd wordt nu dat er urinemonsters zijn verwisseld. Zo ontsnapt hij aan uitsluiting uit de Tour. De verbazing is groot.

Thurau neemt met blijdschap kennis van de onderzoeksresultaten. ,,Nu kan ik aan een nieuw leven beginnen. De eerste week had ik totaal geen moraal. Bij de tijdrit in Francorchamps ben ik uitgefloten en bespuugd. Op dat moment had ik mijn racefiets het liefst weggesmeten.”

2 juli 1980

Wed, 01 Jul 2020 20:57:30 GMT

Pfff

Daags na het machtsvertoon van Bernard Hinault in de Hel van het Noorden zijn we terug in het park in Lille waar een dag eerder Joop Zoetemelk het zo ongenadig heeft moeten ontgelden. De ergernis blijkt nog niet verdreven bij zijn ploeggenoten. Cees Priem, de laagst geklasseerde renner van Raleigh, heeft vooraf aan de etappe naar Compiègne het hoogste woord. Wat de avond te voren vanuit de ploeg op tafel is gekomen, laat Priem nog eens nagalmen.

,,Een kopman moet de leider zijn, maar van Zoetemelk gaat niets uit. Als je met hem hierover zit te praten, komt er niet meer uit dan pfff. Hij zegt niks, er gaat niks van hem uit. Zoals ik er tegen aan kijk, loopt hij tien jaar achter en zit-ie nog in de box.”

In de etappe naar Lille heeft Priem zich mateloos geërgerd aan zijn kopman. ,,Een kopman moet voorop zitten als je aan de Hel van het Noorden begint. Ik heb zeker drie keer op hem moeten wachten omdat jij was afgezakt, dat moet net kunnen. Voor mij een bewijs dat Zoetemelk het op het moment gewoon niet kan. Hij mist de kracht.”

Zie dan maar eens als Joop Zoetemelk, als beschadigde kopman, het vertrouwen terug te winnen. Tot zijn eigen opluchting hoeft hij in deze vijfde etappe niet opnieuw beducht te zijn voor kasseienstroken, voor onverwachte wendingen binnen het peloton die de cadans bij hem kunnen verstoren. Elf kilometer klinkers is door Tour-directeur Félix Lévitan uit het parkoers geschrapt. De kritiek van Hinault op de verraderlijke kasseienstroken en de ontreddering binnen het peloton, hebben hem tot inkeer gebracht.

In krachtige bewoordingen heeft Hinault zijn oordeel gegeven over het parkoers: ,,Dit is geen sport meer, maar acrobatiek in een circus zonder vangnet. Als je ons dit durft aan te doen, verlies je de veiligheid van de coureurs helemaal uit het oog. Op die manier worden van mensen machines gemaakt.”

Vandaag geen modderpaadjes, geen ruwe keien. Alsof ook de hemel gehoorzaamt aan de Tour, gaan aan het begin van de middag de sluizen dicht en breekt de zon door. Tot twintig kilometer voor de eindstreep blijft het dan ook kalm in het peloton. In het vijfkoppige groepje dat bij de beslissende demarrage ontstaat, vlast Gerrie Knetemann op een etappezege. Maar hij krijgt geen steun als de Fransman Jean-Louis Gauthier bij het ingaan van de laatste kilometer aan de haal gaat.

Knetemann is boos, vooral op de Belg Gery Verlinden. Als hij zelf niet meer kan winnen, dan gunt hij zeker Verlinden niets. Oud zeer, na een akkefietje in Zwitserland, legt Knetemann uit: ,,Toen die Gauthier aan de andere kant van de weg vertrok, was mijn ventieltje al leeggelopen, maar zat die Verlinden in mijn hol. Die dacht zeker dat ik wel even naar het achterwiel van die Fransman zou rijden … nou, nee , dan maar niet. De Kneet is wel goed, maar niet gek.”

In de etappe-uitslag neemt Knetemann genoegen met de vierde plaats. Rudy Pevenage mag opnieuw een gele trui in ontvangst nemen. In de rug van Hinault wachten Joop Zoetemelk en Hennie Kuiper, met Henk Lubberding nog in hetzelfde rijtje, op hun kansen.

1 juli 1980

Tue, 30 Jun 2020 21:26:05 GMT

Collectieve woede

Woedend zijn ze, daar in de zeikregen, onder het geboomte van de Boulevard Jean-Baptiste Lebas in Lille. Hebben ze zich daarvoor uit de naad gereden, snapt Joop Zoetemelk dan niet waarom ze hem zo hebben uitgescholden? ,,Hij zit toch niet meer op de kleuterschool”, briest Gerrie Knetemann namens zowat alle renners van de Raleigh-ploeg.

Ze hadden hem nog zo nadrukkelijk ingeprent attent te zijn, zeker op de laatste 70 kilometer in de Hel van Noorden met in totaal twintig kilometer aan klinkers en geulen. Als ze daar zijn aangekomen, geven de Raleigh-renners onder aanvoering van Jan Raas plotseling gas. Tot grote woede van Bernard Hinault. Eerder in de etappe heeft hij met Raas afgesproken om in deze etappe niet tot het uiterste te gaan. Daarvoor zijn de weersomstandigheden te beroerd, daarvoor is het nu te link op de kasseien. ‘Gekkenwerk’, vindt Hinault het wat de Tour-organisatie de renners in dit weer aandoet. Hinault en Raas komen overeen in gesloten formatie naar de finish te rijden.

De instructies van Peter Post doorkruisen de planning. ‘Rijen mannen’, dicteert hij zomaar ineens. Ze moeten zich niets aantrekken van Hinault. Niet voorzien is evenwel de voorzichtigheid van Joop Zoetemelk. Op 65 kilometer van de eindstreep, ergens in de landouwen van Henegouwen, ligt de kopman bij een plotselinge afscheiding te ver achterop. Hijzelf voelt zich door overmacht geklopt. ,,Op het eerste stuk stenen reed ik voorin. Toen er iemand een lekke band kreeg was het gebeurd. Toen kwam de materiaalwagen er tussen en werd de hele weg geblokkeerd”, verschoont Zoetemelk zich.

Hij kan niet meer aanhaken. Zijn ploeggenoten lukt het niet om concurrenten als Bernard Hinault en Hennie Kuiper te achterhalen. Bij Kuiper draaien de motoren op volle kracht, zo hard dat het ook voor Jan Raas en Johan van der Velde niet bij te houden is.

Alleen Bernard Hinault laat zich niet door Kuiper temmen. Zelfs een lekke band krijgt hem niet klein. Hij ruikt dat deze dag toch nog onverwachte kansen biedt. Met dank aan de Belg Ludo Delcroix, de materiaalwagen, en een oogje toe van de jury, komt Hinault snel langszij. Daar op de stenen van het Carrefour l’ Arbre verblindt het zicht op de zege hem. Daarvoor wil hij zich graag forceren. Daarom denkt hij nu even niet terug aan zijn boze woorden over de keuze voor dit traject in het schema van de Tour.

In de eindsprint à deux etaleert Hinault zijn kracht. Kuiper krijgt zijn ketting niet op de gewenste grote versnelling. Hij komt net te kort. Het slijk op hun gezicht tekent de slijtageslag. Voor Hennie Kuiper is de tweede plaats een overwinning op Peter Post, die in 1978 zijn vertrouwen verloor en hem naar de Franse Peugeot-ploeg had laten gaan. Bovendien wipt Kuiper in het klassement nu voorbij Zoetemelk. De schade voor Zoetemelk in deze etappe bedraagt twee minuten en 13 seconden. Daardoor staat hij nu 3.43 achter op Hinault. Voor Kuiper blijft de kloof met de Fransman op 3.19 staan.

Nog altijd mag Rudy Pevenage in de gele trui verder. Als de verschillen in het algemeen klassement zijn opgemaakt, ontploft de Raleigh-ploeg. Er zijn pas vijf etappes gereden, en nu al lijkt de achterstand op Hinault onoverbrugbaar. In de auto naast Post krijgt Zoetemelk de wind van voren, niet zozeer van Post, veel meer vanaf de achterbank vanwaar Jan Raas en Cees Priem hem duidelijk maken wat ze eisen van een kopman.

Aan tafel volgt ’s avonds een nieuwe uitbarsting van collectieve woede. Peter Post lijkt alleen te staan met zijn vertrouwen in de kopman. En Joop? Verzorger Ruud Bakker haalt zijn herinneringen op in het boek De Tour van ’80 van Mart Smeets: ,,Het leek erop dat Joop zijn vertrouwen verspeeld had … ja, echt waar, zo zaten we die avond aan tafel. En Joop zei helemaal niets… hij at zijn eten en stapte op toen zijn bord leeg was.”

30 juni 1980

Tue, 30 Jun 2020 07:07:39 GMT

Klodders speeksel

Op weg naar het circuit van Francorchamps rijden we achter Jan Raas aan. Nee, niet omdat hij in de individuele tijdrit over 34 kilometer op de winst jaagt. Laat dat maar over aan Bernard Hinault en Joop Zoetemelk. Deze middag zal Jan Raas genoegen nemen met de 71 ^ste plaats. Wat hem in de vierde etappe van de Tour de France overkomt is wél bijzonder.

Belgische heethoofden vormen een lang lint van boze blikken. Ze schelden, ze tieren, ze ballen hun vuisten als Raas in zijn regenboogtrui langs komt. Op de Côte de la Malchamps is de maat vol voor de wereldkampioen. Dan zwenkt hij plotseling met zijn fiets in de richting van een toeschouwer die hard schrikt en zijn balans verliest. De daaropvolgende woedende reacties beantwoordt Raas met klodders speeksel.

,,Ik riskeer graag een boete voor zoiets. Vorig jaar in Forli kwam er een Italiaan op me af, die sloeg me zomaar. Toen ben ik afgestapt en heb ik die man een flinke trap gegeven. Schelden en schreeuwen ben ik gewend. Maar ze moeten niet gaan slaan of spugen. Ik ben geen Zoetemelk. Die vond het normaal dat ze hem in Yvoir, toen Hennie Kuiper daar wereldkampioen werd, van alle kanten bespuugden. Zoetemelk heeft ook een tijd gekend dat hij in België geen criterium meer durfde te rijden. Ik laat niét met me sollen.”

Bernard Hinault heeft van de toeschouwers minder te duchten in de tijdrit die eindigt met een rondje van zeven kilometer over het racecircuit. Speciaal voor de tijdritten heeft de Fransman zich in de aereodynamische ruimte van zijn ploeg Renault een meer gestroomlijnde houding eigen gemaakt. Hij heeft zich daarvoor laten inspireren door schaatser-wielrenner Eric Heiden.

,,Dat scheelt minstens vijf kilometer per uur. Gevaarlijk is het niet, dat is bij de test al gebleken. Bij de lange afdalingen trilt het voorwiel toch, of je het nu met een of twee handen vasthoudt”, vertelt Hinault. ,,Ik houd toch liever mijn beide handen op het stuur”, reageert Zoetemelk. ,Ten eerste weet ik niet of het wat uithaalt wat Hinault doet. Ten tweede vind ik het in zo’n afdaling te link. Maar, ik moet zeggen, hier kon het wel, lange afdalingen, rechte wegen.”

Aan het eind bedraagt het verschil één minuut en 16 seconden in het voordeel van Hinault. In het klassement loopt de voorsprong van de Fransman op Zoetemelk daardoor op tot anderhalve minuut. Onaangedaan incasseert Zoetemelk het verlies. ,,Tweede worden in een tijdrit achter Hinault betekent geen nederlaag. Iedereen weet toch hoe sterk hij daarin is. Het verschil is normaal. Vorig jaar zou ik zoiets als nu, die 1.16 dus , ook hebben verspeeld.”

Hinault trekt een andere conclusie, wellicht omdat hij had gehoopt verder afstand te kunnen nemen. Met een haast mechanische glimlach, zegt Hinault: ,,Zie je nou dat die Zoetemelk in vorm is. Alles wat er over zijn gezondheid is gezegd, lap ik aan mij laars. Dit verschil tussen ons is normaal.”

Joop Zoetemelk beseft wat hem te doen staat in de achttien etappes die nog volgen, inclusief een tweede individuele tijdrit over 51 kilometer. ,,Ik moet er nog minstens drie minuten bijtellen. Het verlies kan alleen maar worden weggewerkt door regelmatig aan te vallen . Er zit geen andere oplossing op dan dat Van der Velde en Lubberding de aanval zoeken. Dan zal Hinault toch wel moeten reageren.”

De eerste gelegenheid dient zich snel aan voor de Raleigh-ploeg, morgen al, op 1 juli in een etappe naar Lille, met twintig kilometer kasseienstroken in de slotfase. De Hel van het Noorden. Zoetemelk: ,,Daar heeft Hinault vorig jaar een flinke achterstand opgelopen. Ik merk aan alles dat hij nerveus is.”

29 juni 1980

Mon, 29 Jun 2020 07:57:01 GMT

'Étape volante'

In de Tour de France van 1980 vormen ‘vliegende etappes’ een buitenkansje voor kleine voordeeltjes. Bij die tussensprints vallen seconden en punten voor de groene trui te vergaren. In de derde etappe, op zondag 29 juni van Metz naar Luik, duikt er na 58 kilometer zo’n étape volante op. Op een venijnig hellinkje van pakweg 150 meter in Longwy, vlak voor de grens met België, grijpt Bernard Hinault zijn kans. Het levert hem twaalf seconden tijdwinst op ten opzichte van Joop Zoetemelk.

Van Peter Post heeft Jan Raas de opdracht gekregen om Hinault in de gaten te houden en hem zo nodig de pas af te snijden bij zo’n tussensprint. Eerder hoefde dat niet, Jan Raas wist niet eens dat daarin ook punten voor het groenetrui-klassement te verdienen zijn. Op dat klimmetje in Longwy, een Franse Cauberg, moet Raas zwichten voor de jump van Hinault.

Met zijn gewonnen sprint wil Hinault niet alleen onderstrepen dat hij op zijn sterkst is, ook dat de regie in zijn handen ligt. In Longwy sprint warempel ook Joop Zoetemelk mee. Hij wordt vierde, net te weinig voor een bonus. Hij wint er wel vertrouwen mee. Aan de finish op de Maasoever in Luik oogt Zoetemelk ineens opmerkelijk fris nadat hij beschut in het peloton over de finish is gekomen. ,,Ik geloof dat ik het ergste heb gehad. Hoe verder we kwamen, hoe beter het ging. Ik kon op de heuveltjes zelfs aan de leiding rijden. Het is een hele tijd geleden dat ik dat heb meegemaakt.”

Joop Zoetemelk klinkt vrolijker en zelfbewuster, optimistischer dan we hem dit seizoen hebben meegemaakt. Een gebroken sleutelbeen belette hem om in Parijs – Nice te starten, in de Dauphiné Libéré ontbrak de vorm nog en tijdens de Ronde van Zwitserland plaagde een maagaandoening hem op een moment dat hij in de leiderstrui reed. Het dieptepunt volgde in het weekeinde vooraf aan de Tour. In de nationale titelstrijd rond het Zuid-Limburgse Geulle raakte Zoetemelk snel zo ver achterop dat hij al na honderd kilometer afstapte.

Hij heeft opgezien tegen de acht uur lange etappe naar Luik, bekent Zoetemelk. ,,Ik had me vier dagen de tijd gegeven. Ja, eerlijk, ik zag op tegen deze etappe met flink wat klimmetjes, zo’n beetje het parkoers van Luik-Bastenaken-Luik. Hinault heeft die twee maanden geleden met ruim negen minuten voorsprong gewonnen. Als ik nog niet fit was geweest, had-ie mij dit hier ook kunnen lappen. Ik denk dat de ploegentijdrit van vrijdag mij er bovenop heeft geholpen. In de proloog kon ik de grote versnelling nog niet ronddraaien. Daar miste ik de macht voor. In de ploegentijdrit kwam die macht wel. Daarin hoefde ik niet steeds op kop te rijden, ik kon steeds op adem komen.”

Ruud Bakker, de verzorger van de ploeg, staat erbij als Zoetemelk zijn relaas doet. Bakker: ,,Het probleem van die maagaandoening van Joop was dat het niet goed met pillen kon worden opgelost. De krachtpillen die daarvoor nodig zijn, staan op de verboden lijst. Ze zouden de reglementen op dat punt moeten aanpassen. Ik ben nu allang blij dat Joop er weer fris uitziet.”

Het opgemonterde stemming bij Zoetemelk doet het vertrouwen binnen de ploeg goed. Een extra oppepper is de ritzege van Henk Lubberding in Luik. Dertig kilometer voor de finish is hij achter de Belg Guido van Calster aangegaan. Ingeklemd tussen vier Belgen zet Lubberding zeven kilometer voor de eindstreep een solo, die hij met een voorsprong van anderhalve minuut kan bekronen.

Met een ritzege voor Lubbering en de stijgende vorm van Zoetemelk krijgt ook Peter Post een beter humeur. Nu maar hopen dat de achterstand van 14 seconden op Hinault de volgende dag in de individuele tijdrit over 34 kilometer niet te groot zal worden.

28 juni 1980

Sun, 28 Jun 2020 07:13:31 GMT

Kwijtschelding

Vroeg op vandaag, om kwart over negen al neemt het peloton afscheid van Frankfurt. Aan het begin van een nieuwe lange dag, een dag met veel regen, wind en kou, toont de Tour-organisatie vergevingsgezindheid. Bij de start vanaf de Weserstrasse, in hartje Frankfurt, komt wedstrijdleider Albert Bouvet aanzetten met nieuwe rugnummers voor tien coureurs, onder wie Joop Zoetemelk. Hun tijdstraf van 15 seconden na de vorige etappe wordt kwijtgescholden. Daarmee is de achterstand van Zoetemelk op Bernard Hinault teruggebracht tot twee seconden.

De tweede etappe op zaterdag 28 juni naar Metz verandert niets aan de concurrentieverhoudingen. Na vijftien kilometer vinden drie Fransen en de Vlaming Rudy Pevenage elkaar in een lange ontsnapping. Alleen de Fransman Jacques Bossis haakt voortijdig met kramp af. Aan de finish, na 276 kilometer, zijn er van hun 25 minuten nog bijna tien over en vallen alle drie de overblijvers in de prijzen. De ritzege gaat naar Rudy Pevenage. De gele trui is voor Yvon Bertin, een ploeggenoot van Hinault. Pierre Bazzo mag het groen aantrekken.

Onderweg rommelt het nog wel in het peloton. Hoewel Hinault zijn secondant Bertin voorin heeft rijden, maant hij de Raleigh-renners om werk te maken van de achtervolging. Voor de schijn zetten ze nog wel even aan. Gerrie Knetemann: ,,Maar toen we zagen dat er niemand mee wilde doen zijn we weer in de groep gaan zitten. Van Post mocht toen helemaal niets meer. Hij kwam langs en brulde: ‘Tot de finish blijven zitten, laat Hinault het maar doen.’ Zo is het gegaan en niet anders.”

Aan de finishlijn in Metz, met de Moezel dichtbij, bevestigt Peter Post die lezing van Knetemann. ,,Ik laat m’n jongens niet kapot rijden. Wij zeker de kastanjes uit het vuur halen voor Hinault en dan zondag in die verschrikkelijk lastige rit naar Luik de tol betalen? Mij niet gezien. Ik wil niet dat, als Joop Zoetemelk de jongens over anderhalve of twee weken echt nodig heeft, dat ze dan zijn afgedraaid.”

Dat Gerrie Knetemann onder deze omstandigheden zijn gele trui heeft moeten afstaan, wordt voor lief genomen. Bijzaak, het gaat immers om de láátste gele trui van de Tour.

27 juni 1980

Fri, 26 Jun 2020 20:29:00 GMT

Het rugnummer

Rugnummer 11 draagt Joop Zoetemelk, de één duidt aan dat hij kopman is van de Raleigh-ploeg. Voor de ploegentijdrit die op vrijdagmiddag 27 juni in de Tour de France op de agenda staat, zijn van het rugnummer enkele reepjes afgeknipt zodat de windweerstand geringer wordt. Foei, zegt de jury. Ook draagt Zoetemelk het rugnummer volgens de jury aan de verkeerde kant waardoor het niet door de finish-apparatuur kan worden gesignaleerd. Die overtreding kost hem 15 seconden tijdstraf en een geldboete van vijftig Franse franken. Zo’n zelfde straf vanwege hetzelfde vergrijp is er ook voor Cees Priem.

Winst in de ploegentijdrit, 46 kilometer lang full speed met een gemiddelde van 51 kilometer, levert de gelijk gefinishte renners van Raleigh ten opzichte van de ploeg met Bernard Hinault een winst op van welgeteld 25 seconden. Bonificatie. De feitelijke marge van 44 seconden telt niet, er worden alleen bonificaties vergoed.

Na aftrek van de tijdstraf bedraagt de achterstand van Zoetemelk op Bernard Hinault in het algemeen klassement uiteindelijk nog 17 seconden, tien seconden minder dan een dag eerder. Hinault is door de Raleigh-ploeg uit de gele trui gereden en staat nu derde, Zoetemelk is opgerukt naar de vijfde plaats.

De matige beloning én de tijdstraf voor Zoetemelk maken Peter Post boos. ,,Natuurlijk kenden we de regels, maar het blijft onbegrijpelijk. Hier ben ik goed ziek van“, tiert de ploegleider van Raleigh aan de finish bij de Kongresshalle van Frankfurt. Hij mag ook best tevreden zijn want Joop Zoetemelk heeft flink op kop kunnen rijden en aangetoond dat hij de macht aan het terugvinden is. Bovendien heeft Gerrie Knetemann als Raleigh’s beste in de proloog Hinault kunnen onttronen in het algemeen klassement.

Jan Raas werpt zich in deze ploegentijdrit op als leider van de ploeg, veel meer dan Zoetemelk die als kopman in het klassement zijn autoriteit nog zal moeten aantonen. Na afloop schetst Raas zijn rol, verwijzend naar een klapband van Henk Lubberding die de ploeg na twintig kilometer even uit cadans brengt. ,,Er werd even getwijfeld. Zoetemelk zegt uit zichzelf toch al niets. Dus riep ik meteen ‘rijden’ tegen Knetemann”, aldus Raas.

Die ochtend heeft Jan Raas ook al winst geboekt met een sprintzege in een rit over 132 kilometer van Frankfurt naar Wiesbaden, een etappe over het traject dat is gekopieerd uit de klassieker Rund um den Henninger Turm . Het resultaat van de lange dag komt tot uitdrukking in het klassement van de gele trui. Gerrie Knetemann draagt nu niet alleen een gele borstrok, gebreid door zijn vrouw met een fraai patroon van regenboogstrepen op borsthoogte. Over zijn hansopje heen mag hij nu ook het geel van de Tour aantrekken. Dankzij de zege in de ploegentijdrit staan nu ook Jan Raas, Johan van der Velde en Joop Zoetemelk in de top 5. Met zijn vieren omringen ze Hinault die derde staat.

Tegenover de suprematie van Raleigh staat het uitvallen van Bert Pronk. Hij is in de tijdrit zo ver achterop geraakt dat-ie de tijdslimiet niet haalt en naar huis moet. Bovendien loopt Bert Oosterbosch in de slotfase zoveel achterstand op dat hij de witte trui als beste jongere moet afstaan aan ploegmaat Johan van der Velde. Geel, wit én het groen van Jan Raas geven de ploeg van Peter Post aan het eind van dag 2 een kleurrijk gezicht.

26 juni 1980

Thu, 25 Jun 2020 20:18:55 GMT

De spookrijder

We zijn in Frankfurt, de stad waar op donderdag 26 juni 1980 de Tour de France van start gaat. Het wordt de eerste Tour voor Joop Zoetemelk in de Raleigh-ploeg van Peter Post. Hij is 33, heeft al negen keer meegedaan, is vijf keer als nummer twee gefinisht. Post en Zoetemelk hebben elkaar gevonden in een gemeenschappelijk, tot nu toe onbereikbaar doel: de Tourzege! De vraag is of dat nog wel gaat lukken na een voorjaar met veel tegenslag voor de nieuwe kopman van Raleigh.

In Frankfurt fietst Joop Zoetemelk nog in de schaduw van Dietrich Thurau, de glamourboy van het Duitse wielrennen, 26 jaar geleden geboren in deze stad. Frankfurt heeft 1 miljoen Duitse marken (500.000 euro) moeten dokken om de start van de Tour de France te mogen beleven. Op woensdag hebben duizenden Duitsers met spandoeken, luid schreeuwend geprotesteerd tegen de komst van de profwielrenners. De bevolking van Frankfurt eist gelijke behandeling, méér fietspaden, meer faciliteiten voor de dagelijkse fietsers.

Op donderdag is Dietrich Thurau de fietser die de meeste aandacht opslokt. Uitgerekend op deze dag raakt hij in opspraak door een nieuwe dopingzaak. De Zwitserse wielerfederatie heeft de Westduitse wielerbond laten weten dat bij Thurau na het gemengde kampioenschap van Zwitserland, West-Duitsland en Luxemburg het verboden goedje phentermine in de urine is aangetroffen. Op het gebruik van dezelfde stof is hij eerder dit seizoen tijdens de Ronde van Romandië betrapt. Een maand te voren heeft de Duitser zich al onttrokken aan de dopingcontrole na de klassieker Gent – Wevelgem.

Het tweede vergrijp had Thurau reglementair al een schorsing voor vier maanden moeten kosten. Maar de leiding van de Tour én de organisatie in Duitsland willen hun ‘kind van Frankfurt’ niet missen bij Le Grand Départ. Hij mag toch van start. Want de Duitse bond heeft ‘per ongeluk’ Thurau té laat geïnformeerd over de dopingovertreding. Daarom kan hij niet tijdig beroep aantekenen en staat niets meer in de weg dat Thurau van start gaat in de proloog. De opluchting is tastbaar bij de organisatoren nu deze ‘oplossing’ is gevonden.

Op lakschoentjes meldt Thurau zich bij het vertrek op het Messegelände. Zijn aerodynamische tenue is van een nóg specialer stof. Hij glimt aan alle kanten. Thurau, in 1977 winnaar van de proloog, is een van de favorieten voor de eerste 7,6 kilometer van de Tour. Maar hij komt niet verder dan de vijfde plaats, op 19 seconden van winnaar Bernard Hinault.

De Duitser raakt daarbij zelfs letterlijk het spoor bijster. Halverwege de drukke straten van Frankfurt leidt Thurau met vijf seconden voorsprong. Vervolgens slaat hij aan het zwalken raakt hij, als een spookrijder, aan de verkeerde kant van de weg verzeild. Zijn vijfde plaats houdt wel in dat Thurau zich niét voor de dopingcontrole hoeft te melden. Toeval?

Thurau mag (voorlopig) verder. In de proloog moet hij naast Hinault ook Gerrie Knetemann, Bert Oosterbosch en Ludo Peeters voor zich dulden. Joop Zoetemelk, de kopman van de Raleigh-ploeg, zal de Tour vervolgen als nummer 11 met 27 seconden achterstand op Hinault. Joop heeft een matige aanloop achter de rug, hij heeft last van zijn maag gehad. De ‘stamp’ zit er nog niet in, constateert Peter Post. Parijs is nog ver.

25 juni 1988

Wed, 24 Jun 2020 20:00:32 GMT

De zwieplob

Een ‘zwieplob’, zo omschrijft Nico Scheepmaker in het boek ‘Voor Oranje trillen al mijn snaren’ dé goal van Marco van Basten op het EK van 1988. Het is de treffer waarmee Oranje in de finale tegen de Sovjetunie op 2-0 komt. Negen minuten na de pauze (1-0) is daarmee, zo blijkt later, de winnende score bereikt. Een wal van 30.000 in oranje gestoken fans in het Olympisch Stadion van München bejubelt op zaterdag 25 juni 1988 Oranje als de nieuwe kampioen van Europa.

Op de tribune uit ook de Duitse coach Franz Beckenbauer zijn bewondering: ,,Het doelpunt van de eeuw. Misschien is het niet de mooiste treffer die ik in mijn leven heb gezien, maar wel de allermoeilijkste.”

Bij de treffer verenigt Van Basten durf, lichaamsbalans, trefzekerheid en traptechniek in een wervelende beweging vanuit een meetkundig bijna onmogelijk-scherpe hoek. Twaalf meter bezijden het doel, op vijf meter van de achterlijn. Met technische perfectie en beheersing knalt Van Basten de bal kansloos voor Dassajev tegen de binnenkant van het verste zijnet.

De lanceerbasis ligt op links vanwaar Arnold Mühren met de precisie van een lange-afstandsraket zijn diagonale pass over ruim veertig meter verzendt. Nico Scheepmaker heeft op de videoband teruggekeken hoe Van Basten daarop reageert: ‘Op dat moment staat Van Basten nog twee meter voor het strafschopgebied. Voordat hij de bal ontmoette, moest hij nog 13 meter afleggen.’

Met zijn treffer etaleert Marco van Basten na Ruud Gullit met diens 1-0 de individuele klasse binnen Oranje. Van Basten kroont zich niet alleen tot topscorer van het EK (met vijf treffers), ook wordt hij met 1250 stemmen uitgeroepen tot de beste speler van het toernooi. Ruud Gullit (578 stemmen) en Frank Rijkaard (498) maken van het erepodium een Hollandse galerij. Op de dag af tien jaar na de verloren WK-finale in Argentinië.

De doelpunten van Gullit en Van Basten vormen de hoogtepunten van een finale waarin Oranje na de 2-0 eerst een schot van Belanov tegen de paal overleeft en dezelfde Rus vervolgens een penalty gestopt ziet door Hans van Breukelen. ,,Geluk is net een paling, Dat moet je bij de kop grijpen, anders glipt het weg”, weet premier Ruud Lubbers heel wijs bij het feest in het Hilton-hotel.

Als de bobo’s het glas heffen, zijn de spelers snel weg. Ze trekken München in, op naar het Nachtkaffee en de discotheek P-1. Het is de warming-up voor een memorabele terugreis. In Amsterdam mogen ze niet landen, waarna vanuit Eindhoven een lange polonaise volgt; eerst 130 kilometer bijna onafgebroken zwaaiend naar de fans langs de A-2, dan door de Amsterdamse grachten. Het is vermoeiender dan de finale maar niemand voelt dat.

24 juni 1988

Tue, 23 Jun 2020 20:11:52 GMT

Het klokkie van Michels

Het schilderij is bijna af, nog één penseelstreek. ,,Ik kneed graag met spelers. Als coach boetseer je net zo lang totdat je het beste model voor je eigen team hebt gevonden”, zegt Rinus Michels op vrijdag 24 juni 1988, daags voor de finale van het EK tegen de Sovjetunie.

We zitten in hotel Huber in Unterhaching, aan de zuidrand van München. Hier filosofeert Rinus Michels over het EK. Hier bereidt hij Oranje voor op de finale, op het Grote Doel. Na twee verloren WK-finales hunkeren supporters, spelers én Michels naar een titel. Op weg naar de finale is het team gegroeid, het vertrouwen is toegenomen, zeker na de gewonnen halve finale tegen West-Duitsland.

Michels en zijn spelers zijn in de loop van het EK veel dichter bij elkaar gekomen, niet in het minst doordat ze elkaar gevonden hebben met een gezamenlijke vijand, de bobo’s, de bonzen van de bond die zo weinig aandacht hebben voor faciliteiten waarin Oranje het best kan gedijen. Vier jaar lang moest hij weerstanden overwinnen. Twee keer diende hij zijn ontslag in, het was zijn manier om meer gedaan te krijgen voor Oranje.

Vlak voor het EK heeft Rinus Michels uiteindelijk dan toch gekozen voor een terugkeer als clubcoach, nu bij Bundesligaclub Bayer Leverkusen waar hij 50.000 mark per maand gaat verdienen. De spelers drukken hun verbondenheid uit in een afscheidscadeau, dat ze op de vooravond van de finale overhandigen. Een horloge, met inscriptie: EK 1988, het Nederlands Elftal ’ staat achterop gegraveerd. ,,Voor de beste trainer die ik ooit heb gehad”, zegt aanvoerder Ruud Gullit erbij.

Michels reageert ontroert, zijn keel gaat op slot. Hij gaat naar zijn hotelkamer en belt daar zijn vrouw die hij huilend vertelt over het cadeau. ,,Het eerste geschenk dat ik in m’n hele trainersbestaan van spelers heb gekregen. Dit tekent vermoedelijk de wederzijdse beïnvloeding, de samenhang, de wisselwerking die naar mijn gevoel optimaal is geweest met deze spelers. De ploeg heeft met dat horloge een gevoelige snaar beroerd waarvan ik het bestaan niet kende”, zal Michels mij later vertellen.

Daags voor de finale moet hij de spelers er nog wel van overtuigen dat het cadeau pas waarde krijgt als ze óók de finale winnen. De winst op Duitsland in de halve finale is al gevierd als een eindzege. Op donderdag heeft hij ze de vrije hand gegeven. Met z’n allen zijn ze in de Olympiahalle in München naar een concert van Whitney Houston geweest.

Nu is het weer ernst. Als Rinus Michels zijn vrouw gaat bellen, draait hij zich op het laatst nog even om en zegt dan: ‘Als jullie morgen verliezen, geef ik dat klokkie terug.’

23 juni 1985

Mon, 22 Jun 2020 21:25:15 GMT

Bossche invasie

Op 23 juni 1985 eindigt het eerste seizoen in het betaald voetbal voor RKC Waalwijk met een overbodig geworden wedstrijd in de nacompetitie. RKC heeft zich via de vijfde plaats in de eindstand geplaatst voor de promotiestrijd. NEC, nummer 7, zie kans om via deze route terug te keren in de eredivisie.

Op de laatste speeldag komen nog 23 supporters mee met FC Den Haag, dat net als RKC al is uitgeschakeld. De Haagse aanhang wordt opgewacht door 143 politieagenten. Ze zijn gewaarschuwd voor een invasie in Waalwijk van zeker honderd supporters van FC Den Bosch, dan spelend in de eredivisie. De Bossche fans hebben wel trek in een confrontatie met hun vijanden uit Den Haag.

Vanachter een stevig hekwerk, afgeschermd door een cordon politieagenten, dagen de Bossche hooligans de kleine deputatie uit Den Haag uit. Ook de kleine, nog jeugdige en op dit vlak onervaren aanhang van RKC wordt hierdoor aangestoken. ’Boeren, boeren’, roepen ze naar de Hagenezen.

Liefst 40.000 gulden extra kosten heeft RKC moeten maken om een beveiligd en afgescheiden tribunevak voor de bezoekers uit Den Haag te kunnen inrichten. ,,Wij hadden deze wedstrijd liever niet gespeeld. De KNVB stond er op dat de nacompetitie werd uitgespeeld. Nou, dan moet je dus wel als club”, merkt RKC-voorzitter Han van Dinther op.

De voorzieningen zorgen er voor dat rechtstreekse confrontaties uitblijven. Desondanks noteert de politie vijf arrestaties, een uit Waalwijk een uit Den Haag. Drie Bosschenaren worden aangehouden. Eentje slaat een agente met een stoelpoot in haar nek. Een ander heeft een zelfgemaakte vuurwerkbom bij zich. De derde Bossche arrestant draagt een spandoek met zich mee, verwijzend naar het recente tumult in Brussel met 39 doden bij de Europa Cup-finale tussen Juventus en Liverpool. ‘Den Haag is erger dan aids. Waalwijk: 72 doden’, luidt de tekst.

Aan het eind van het eerste seizoen tussen de profs ervaart zo ook RKC wat betaald voetbal zoal met zich meebrengt.

22 juni 1996

Mon, 22 Jun 2020 07:26:26 GMT

Broekventjes

Het gespleten medeleven symboliseert op 22 juni 1996 de gebroken verhoudingen binnen Oranje. Alleen Michael Reiziger, Patrick Kluivert, Winston Bogarde, Jordi Cruijff, Phillip Cocu en de keepers Van der Sar en De Goey troosten Clarence Seedorf. De rest kijkt niet eens naar hem om.

Met een veel te tam tikje vanaf de stip is Seedorf in de beslissende penalty-epiloog verantwoordelijk voor de uitschakeling van Oranje op het EK in Engeland. Het is de enige gemiste strafschop nadat het op Anfield Road in de kwartfinale tegen Frankrijk 120 minuten lang 0-0 is gebleven.

Bij het vertrek uit Liverpool laat Oranje een wrange smaak na. Het EK is voor het Nederlands Elftal beheerst door onderling gekibbel. De reactie van bondscoach Guus Hiddink daarop is te laat gekomen en heeft niets meer kunnen redden. Pas na het wegsturen van Edgar Davids, en na de straffe 4-1 nederlaag tegen Engeland, heeft Hiddink in twee praatsessies de hete brei aangeroerd.

Dat resulteert in meer passie tegen Frankrijk. Zeker in de tweede helft mag Oranje de meeste aanspraken op de zege maken, Maar dan is het uitgerekend Clarence Seedorf, de meest omstreden speler van de donkere brutaaltjes in de selectie, die de verwijtende blikken op zich afkrijgt. ‘Broekventjes’, noemt reservespeler Youri Mulder de Ajax-generatie die zo graag een stempel drukt op Oranje.

Guus Hiddink klampt zich vast aan de toekomst, aan het talent van deze generatie. Twee jaar later blijkt veel van de verdeeldheid verdwenen en reikt Oranje op het WK tot de halve finale, die ongelukkig en onverdiend verloren gaat tegen Brazilië, opnieuw na strafschoppen.

21 juni 1988

Sun, 21 Jun 2020 08:23:42 GMT

'Bevrijding'

Nooit begon de zomer zo mooi als op 21 juni 1988. ‘Het Volkspark is van Oranje’, jubelt tv-verslaggever Evert ten Napel (NOS). Ook achter het masker van Rinus Michels komen emoties los. ,,Toch nog gerechtigheid”, mijmert de bondscoach van Oranje. ,,Hopelijk zijn we nu voorgoed van dat gepraat over 1974 af. Deze ploeg heeft een nieuwe fase ingeluid. Gerechtigheid komt er altijd. Ook al duurt het we eens lang. En soms leef je te kort om het mee te maken.”

Op het WK van 1974 was Michels coach van het Oranje dat zich in de finale vertilde aan hoogmoed. Veertien jaar later is in de halve finale van het EK opnieuw Duitsland de tegenstander van het Nederlands Elftal, weer met Michels als coach.

De 2-1 zege werkt als een bevrijding in meerdere opzichten. De revanche op de Duitsers wordt gevierd als de Grote Wraak, ook is het een verlossing voor de generatie met Gullit en Van Basten, de zoveelste lichting die als zo vaak steeds aan glorieuzere tijden voor Oranje is herinnerd.

Met Gullit, Van Basten, Frank Rijkaard en Ronald Koeman telt Oranje vier leiders in de kracht van hun voetballeven. Ruud Gullit en Frank Rijkaard doen dat in Hamburg door zich op te offeren in dienst van het elftal. Marco van Basten blijkt deze avond ook op het hoogste niveau de kille en geslepen schutter die hem tot wereldster maakt. Hij gaat neer als een zwaan wanneer hij in de 74ste minuut een strafschop ruikt, een goedmakertje voor de goedkoop verstrekte strafschop waarmee de Duitsers negentien minuten eerder op 1-0 zijn gekomen.

In de voorlaatste zorgt Van Basten voor de bekroning van de avond. Na snedige passes van Ronald Koeman en Jan Wouters laat hij met een sublieme beweging tegenstander Jürgen Kohler naar lucht happen waarna ook doelman Immel niet meer aan de bal kan komen.

De 2-1 zege ontlokt massale feestvreugde bij de tienduizenden Nederlandse fans in Hamburg. Ronald Koeman gaat zo ver dat hij met het (geruilde) shirt van Olaf Thon zijn achterwerk afveegt. De Duitsers druipen beschaamd af. Te midden van alle rivaliteit blijft Franz Beckenbauer, de coach van de Duitsers, een heer. De motor draait al als hij de spelersbus van Oranje instapt en er zijn oprechte felicitaties uitspreekt. Het EK van 1988 eindigt voor hem met applaus ván Oranje.

20 juni 2007

Fri, 19 Jun 2020 19:25:40 GMT

32 strafschoppen

Liefst 32 strafschoppen zijn er genomen als de spelers van Jong Oranje op 20 juni 2007 jubelend om elkaar heen vallen. De finale van het EK is bereikt. In de halve finale, in Heerenveen, staat het tegen Engeland na 120 minuten 1-1. De zevende misser vanaf de penaltystip brengt de beslissing.

Royston Drenthe, Arnold Kruiswijk en Daniël de Ridder missen aan Nederlandse kant. Anton Ferdinand is de vierde Engelsman die verzuimt de strafschop te benutten. Gianni Zuiverloon maakt de winnende.

Vier dagen later wacht de finale in Groningen. Met Servië heeft Jong Oranje aanzienlijk minder moeite. Onder leiding van Foppe de Haan geeft de Nederlandse ploeg de Europese titel glans met een 4-1 zege.

Voor Foppe de Haan is het de tweede Europese titel met Jong Oranje. Op de tv moet hij desondanks stevige kritiek incasseren van analist Johan Cruijff. In de ogen van Cruijff heeft De Haan gezondigd tegen de wetten van de Hollandse School. Een opstelling met twee aanvallers, vier middenvelders en vier verdedigers druist in tegen het dogma van Cruijff, die hecht aan echte vleugelspelers. Met zijn keuze voor 4-4=2 heeft Foppe de Haan de voorkeur gevolgd van Rinus Michels die daarmee Oranje naar de Europese titel van 1988 gidste.

Is met deze nieuwe Europese kampioen een nieuwe succesvolle lichting voor Oranje opgestaan? Acht spelers zullen het grote Oranje bereiken: Kenneth Vermeer, Erik Pieters, Royston Drenthe, Hedwiges Maduro, Ryan Babel, Ron Vlaar, Roy Beerens en Ottman Bakkal. Op het hoogste niveau zullen ze geen van allen tot ware steunpilaren uitgroeien.

Topscorer van het toernooi, nog voor Graziano Pelle, wordt Maceo Rigters. Hij houdt er een transfer van NAC naar Blackburn Rovers aan over. Na een rondreis langs Heerenveen, FC Dordrecht, NAC, Blackburn Rovers, Barnsley en Willem II eindigt zijn loopbaan op 28-jarige leeftijd bij Gold Coast United in Australië, vijf jaar na de Europese titel. Alleen het lillende vet rond zijn uitdijende lichaam verraadt dan dat Rigters goed gevuld is.

19 juni 1988

Fri, 19 Jun 2020 07:26:07 GMT

Stinkstiefel

Het EK van 1988 nadert zijn ontknoping. Oranje heeft zich als nummer twee van Groep 2 geplaatst voor de halve finale. Tegenstander is West-Duitsland, de winnaar van Groep 1. Nog twee dagen, dan is het zover.

De koude oorlog begint meteen. Op zondagavond 19 juni levert ook Rinus Michels munitie aan. In een tv-interview met Kees Jansma (NOS) beklaagt Michels zich erover dat hij op de Duitse tv-zender ZDF een ‘Stinkstiefel’ is genoemd.

Volgens Michels betekent dat zoiets als ‘schijtlaars’. Zo wil Michels niet door het leven gaan, zeker niet nu hij kort na het EK als trainer van Bayer Leverkusen zal terugkeren in de Bundesliga waar hij eerder al bij FC Köln werkzaam was.

In zijn Keulse jaren moet Michels niet helemaal hebben begrepen wat bedoeld wordt met een ‘Stinkstiefel'. Het woordenboek legt uit dat deze term van toepassing is op personages die als chagrijnig, humeurig, bokkig, knorrig of stug kunnen worden afgeschilderd.

Michels neemt de zaak zo hoog op dat hij zijn ergernis naar buiten brengt en excuses eist van het ZDF. ,,Als ze samenwerking met mij willen, zullen ze excuses moeten aanbieden. Dit soort uitspraken kan ik niet over me heen laten gaan”, zegt Michels. De excuses komen snel, uitgesproken door de leiding van het ZDF.

Twintig jaar later komt Bild Zeitung met de tien grootste ‘Stinkstiefels’ uit 45 jaar Bundesliga, een lijstje opgesteld na een rondvraag onder een aantal spelers en coaches die zijn gevraagd naar de meest gehate spelers. Op één staat ene Maik Franz van Karlsruher SC, gevolgd door Mark van Bommel die zijn reputatie heeft opgebouwd bij Bayern München.

Bild Zeitung vraagt vervolgens ook de lezers naar hun favoriete Stinkstiefel . Die verkiezing wordt glorieus gewonnen door Mark van Bommel. Hij krijgt liefst 25 procent van de stemmen, bijna het dubbele van de nummers 2 en 3: Maik Franz en Oliver Kahn (ook Bayern München!).

18 juni 1997

Thu, 18 Jun 2020 08:50:53 GMT

Buschauffeur ontregelt dopingtest

In de nacompetitie voor promotie naar de eredivisie staat niets meer op het spel voor Cambuur Leeuwarden en VVV Venlo. In poule B liggen ze ver achter op NEC en Go Ahead Eagles, beide ploegen zijn al uitgeschakeld. Toch acht de KNVB het zinvol om op woensdag 18 juni 1997 een dopingcontrole te laten uitvoeren na het duel in de voorlaatste ronde van de nacompetitie in Venlo.

Tot de uitverkoren spelers, via loting, om een plasje te doen behoort Marinus Dijkhuizen, de spits van Cambuur. Of hij even 50 centiliter wil produceren, luidt het verzoek. Dijkhuizen komt niet verder dan 10 cl. Hij neemt nog eens een liter sinas tot zich, slaat zes potten bier achterover, maar het wil allemaal niet helpen. Ondertussen beginnen zijn wachtende medespelers in de bus te morren. Het is al bijna 11 uur ’s avonds en dan moeten ze nog meer dan twee uur voordat ze in Leeuwarden zijn.

Het ongeduld slaat over op de buschauffeur die begint te klagen over het rijtijdenbesluit waaraan hij zich moet houden. Daarmee is ook voor trainer Han Berger de maat vol. Hij stapt het dopinglokaal binnen en sommeert Dijkhuizen mee te gaan. De dopingarts blijft verbluft achter.

Vier maanden later moet de tuchtcommissie van de KNVB zich over de ‘dopingzaak’ buigen. Omdat niet voldaan is aan de vereiste test wordt Dijkhuizen schuldig bevonden. Hem kan daardoor een langdurige schorsing wachten.

De tuchtcommissie toont enig begrip. Dijkhuizen wordt niet bestraft met een lange schorsing zoals die voor dopingzonaars gebruikelijk is. Hij krijgt een boete van 250 gulden. Trainer Berger moet voor straf 500 gulden dokken.

,,Ja, ik ben fout geweest”, erkent Berger. ,,Maar ik had het idee dat deze zaak wel geseponeerd zou worden. Ze hebben bij de KNVB toch wel iets belangijkers te doen dan een dopingcontrole op woensdagavond bij een wedstrijd waarbij niks op het spel staat.”

17 juni 1956

Tue, 16 Jun 2020 20:18:43 GMT

Kampioen trotseert protest

‘Onder protest’, tot medio 1961 is het een term die met enige regelmaat aan de uitslag van een voetbalwedstrijd wordt toegevoegd. Reglementair is vastgelegd dat ná de wedstrijd nog een protest kan worden ingediend tegen een beslissing van de scheidsrechter. Zo krijgt menige wedstrijd een verlengstuk, bijvoorbeeld als een van de twee teams claimt dat het een strafschop is onthouden.

De protesten leiden tot veel discussie. Niet alleen vanwege de wel of niet (terecht of onterecht) toegekende strafschoppen, ook na goed- en afgekeurde goals wegens buitenspel. Honderden van zulke protesten krijgt de spelregelcommissie van de KNVB jaarlijks te behandelen.

Nederland handhaaft deze mogelijkheid op het hoogste niveau als enige land ter wereld tot augustus 1961. Rapid JC, voorloper van Roda JC, heeft in 1956 zelfs de steun van de spelregelcommissie nodig om landskampioen te kunnen worden. Op 17 juni wint Rapid JC een beslissingswedstrijd voor deelname aan de kampioenscompetitie tegen Sportclub Enschede met 4-3. Bijzonder daaraan is dat het duel na 120 minuten is geëindigd met een score van 5-4 in het voordeel van de oostelijke ploeg.

Sportclub Enschede ziet kans de score (tijdelijk) om te buigen via een protest, dat meteen na afloop van de 90 reguliere minuten wordt ingediend. Jaap van der Leck, trainer van SC Enschede, betoogt dat zijn team een strafschop is onthouden omdat Henny Oonk in de rug is geduwd door Sjef Mommertz. Tegelijkertijd protesteert aanvoerder Willem Busschers in het tumult na afloop tegen het onthouden van een strafschop omdat Mommertz hands zou hebben gemaakt.

Scheidsrechter Piet Roomer weet het dan niet meer. Omdat hij zich aan de reglementen moet houden, staat Roomer toe dat SC Enschede nog een strafschop te nemen krijgt. Abe Lenstra brengt de stand hieruit op 4-4. Die gelijke stand betekent een toegift voor beide teams en de 35.000 toeschouwers in het Goffertstadion in Nijmegen.

Roomer en zijn beide grensrechters zien het nut niet in van een verlenging, maar ze mogen niet anders handelen. ,,Jullie hebben de wedstrijd al gewonnen”, zegt de scheidsrechter nog wel tegen Noud van Melis, de spits van Rapid JC.

In de verlenging zijn de krachten goeddeels op bij de spelers, maar als middenvoor Henny Oonk laat in de verlenging in de rebound nog een kans krijgt, verzuimt hij niet om zijn ploeg naar 5-4 te schieten. Rapid JC is niet onder de indruk van die cijfers. Het voelt zich zeker van de zege en wordt bij terugkeer in Kerkrade gehuldigd en rondgereden in vijf rijtuigen, begeleid door de Sint-Jorisband.

Een week lang houdt de score formeel nog stand. Dan oordeelt de spelregelcommissie dat het protest van SC Enschede wordt afgewezen en gaat de uitslag terug naar 4-3 in het voordeel van Rapid JC.

De Limburgers putten moed uit de tweede plaats die ze met het afgewezen protest toegewezen krijgen in de hoofdklasse B. De eredivisie bestaat nog niet. De nummers 1 en 2 van de twee hoofdkassen A en B moeten in een kampioenscompetitie uitmaken wie zich landskampioen mag noemen. Naast Rapid JC hebben Sparta, NAC en Elinkwijk zich hiervoor geplaatst.

In de kampioenscompetitie wordt het zo spannend dat een extra wedstrijd de beslissing moet brengen. Rapid JC en NAC zijn gelijk geëindigd en strijden op 14 juli in stadion De Vliert in Den Bosch om de landstitel. Rapid wint voor 30.000 toeschouwers met 3-0 en is daarmee de landskampioen van 1956.

Op 3 en 8 november is Rapid JC de eerste Nederlandse landskampioen in het Europa Cup-toernooi voor landskampioenen. Tegenstander is Rode Ster Belgrado, een ploeg die volgens Rapid-trainer Victor Havlicek zo goed is dat zelfs de terreinknechten beter zijn dan die van Rapid. Op Kaalheide wordt het 3-4, in Belgrado verliest Rapid JC met 2-0 en is het Europese avontuur voorbij.

16 juni 1996

Mon, 15 Jun 2020 19:18:13 GMT

Spanningen in Sopwell House

Edgar Davids is naar huis, met 100.000 gulden aan vergoedingen voor reclame en wedstrijdpremies. Maar de wrevel woekert voort op het EK van 1996. In de strijd om erkenning van zwarte spelers blijft Clarence Seedorf zich binnen de selectie van Oranje roeren.

,,Door de uitspraken van Edje is het probleem naar buiten gekomen. Nu moeten we er maar als mannen onder elkaar over spreken”, zegt Clarence Seedorf op 16 juni 1996. Hij heeft dan al een uurtje koffie gedronken met Guus Hiddink en hem uitgelegd hoe de verhoudingen liggen tussen de Ajacieden onderling.

De onvrede betreft vrijwel alle zwarte spelers, ook Kluivert en Bogarde, de Kabel . Zo neemt Seedorf het Louis van Gaal kwalijk dat Ronald de Boer de voorkeur kreeg boven hem als rechtermiddenvelder, Ook binnen Oranje eist hij die plaats op, gesteund door zijn vader die daar ook geen geheim van maakt in Sopwell House, het EK-onderkomen van Oranje.

Het zal daarom spannend zijn hoe Hiddink voor de volgende EK-wedstrijd, op Wembley tegen Engeland, omgaat met de wensen van de spelers.

15 juni 1954

Sun, 14 Jun 2020 19:43:45 GMT

Flamingo's

Op 15 juni 1954 wordt in Basel de UEFA opgericht, de Europese Voetbalunie. Met de UEFA krijgt voetballend Europa een zelfstandige status binnen het wereldvoetbal dat sinds 1904 door de FIFA wordt gerund.

De FIFA coördineert voornamelijk het landenvoetbal, de interlands tussen landen onderling, en grote toernooien als het WK, dat in 1930 voor het eerst is gehouden. Aanvankelijk verandert er voor nationale bonden en clubs niet veel met de komst van de UEFA. Dat wordt anders wanneer grote clubs als Real Madrid buiten de UEFA om plannen uitwerken om buiten de UEFA om tot een Europees toernooi voor clubs te komen, de Europa Cup.

Het initiatief komt in december 1954 van de Franse sportkrant L’ Equipe, dat de clubs samenbrengt. Als de bonden zien dat hun plannen vergevorderd zijn en serieus worden, komen ze tot het besef dat de UEFA moet opstaan om de clubs de baas te blijven. Het geraamte voor het eerste toernooi van de Europa Cup voor landskampioenen wordt snel overgenomen. De formule, de reglementen, alles is op papier gezet door Jacques Ferran, redacteur van L’Equipe.

De eerste Nederlandse club die bij de plannen wordt betrokken is Holland Sport, dan nog in Franrijk als Flamingo’s betiteld. Flamingo’s is de naam van een club uit de Nederlandse Beroepsvoetbalbond NBVB, die in november 1954 is opgegaan in de KNVB. Onder de nieuwe naam Holland Sport, zal het jaren later worden ingelijfd door ADO, in 1955 vindt Holland Sport zichzelf niet volwassen genoeg voor het Europese avontuur.

In het eerste programma staat Holland Sport nog wel als tegenstander van Rapid Wien ingevuld, totdat het alsnog afhaakt. Willem II, de landskampioen van 1955, heeft geen interesse in het avontuur. Nadat eerst nog Rapid JC wordt genoemd, hapt PSV toe. Het is in september 1955 de eerste Nederlandse club in het Europese clubvoetbal, maar PSV blijkt veel te zwak voor Rapid Wien.

14 juni 1996

Sun, 14 Jun 2020 12:37:53 GMT

De verbanning van Davids

Roodomrand zijn z’n ogen, stuurs kijkt hij voor zich uit. Nog norser dan hij anders vaak oogt, vlucht Edgar Davids weg uit Sopwell House , de basis van Oranje in St. Albans tijdens het EK voetbal van 1996 in Engeland.

Voor Edgar Davids is geen plaats meer in de EK-selectie. Op last van bondscoach Guus Hiddink moet hij naar huis. Hiddink is het gedrag van Davids spuugzat na diens beledigingen aan het adres van de bondscoach, kort na afloop van de tweede EK-wedstrijd, die door Oranje met 2-0 is gewonnen tegen Zwitserland.

Pas tien minuten voor het einde, kort nadat het 2-0 is geworden, mag Davids meedoen, als vervanger van de (witte) Ronald de Boer. Het ongenoegen over zijn reserveplaats heeft Hiddink daarmee niet weg kunnen nemen bij Davids. ,,De coach draait zijn hoofd in de kont van twee spelers (Danny Blind en Ronald de Boer)”, verklaart Davids na de wedstrijd voor een Zwitserse microfoon.

Als hij op vrijdag 14 juni 1996 wordt afgevoerd uit het spelershotel, weigert Davids elk commentaar. Cameraploegen worden opzij gedrukt. Buiten wacht een blauwe BMW die Davids – in eigen vrijetijdskleding – naar Heathrow, de luchthaven van Londen, brengt.

Zijn reactie is eerder in een persbericht naar buiten gebracht ,,Misschien ben ik wel te impulsief geweest, maar ik blijf bij mijn woorden. Het kan me ook niet schelen of ik daardoor mij relatie met de andere spelers verspeel.”

,,Davids heeft slechts gedeeltelijk excuses aangeboden, gedeeltelijk ook niet. Dan houdt het op”, verklaart Hiddink. Het wegsturen van Davids legt de breuklijn bloot, die al langer de onderlinge verhoudingen bij Ajax ondermijnt. De kabel noemt het drietal Kluivert-Davids-Seedorf zich, drie spelers met Surinaamse roots.

De irritatie woekert voort bij Oranje. ,,Om gek van te woorden. De hele EK-periode trekken die drie alleen maar met elkaar op. De rest telt niet voor ze”, verklaart een lid van het begeleidingsteam,

,,Door zulke opmerkingen van Edje voel ik me natuurlijk persoonlijk aangesproken Bij Ajax heb ik nooit problemen met hem. Dit is onprofessioneel en past niet in de cultuur van een groep voetballers”, vindt Ronald de Boer.

De verbanning van het EK, na zijn negende interland, betekent voor Davids nog lang niet het einde van zijn interlandloopbaan. Maar pas twee jaar later keert hij terug bij Oranje. Davids zal in het vervolg dan nog liefst 65 interlands spelen.

13 juni 1948

Sun, 14 Jun 2020 11:49:35 GMT

Jackson & Schulte

Op 13 juni 1948 mag Den Bosch twee landstitels bejubelen. BVV wordt voetbalkampioen, Gerrit Schulte grijpt de nationale titel bij de profwielrenners.

Het kampioenschap van BVV is voor trainer Charles Jackson de bekroning van een lange periode waarin hij de jeugd veel aandacht heeft gegeven en een hechte teamgeest heeft gesmeed. In 1929 is Jackson naar Nederland gekomen, als een van de tientallen Britten die op het vasteland van Europa komen uitleggen hoe voetbal gespeeld dient te worden.

Vanaf 1934 is Jackson actief bij BVV, aanvankelijk terwijl bij DWS in Amsterdam zijn hoofdbaan ligt. In 1938 vestigt Jackson zich in Den Bosch. De Tweede Wereldoorlog verstoort zijn werk. Jackson zoekt met zijn vrouw zijn heil in Engeland. Als hij na de oorlog terugkeert in Den Bosch treft Jackson een bloeiende club aan, die een grote groei in het ledental heeft doorgemaakt.

De jeugdige talenten van wie Jackson die voor het uitbreken van de oorlog afscheid heeft genomen, blijken zich sterk ontwikkeld te hebben. Het gevolg is dat BVV drie jaar achtereen kampioen wordt een van de twee zuidelijke klassen, van 1947 tot en met 1949. Zes spelers van BVV bereiken onder Jackson het Nederlands elftal.

In 1948 wint BVV in de kampioenscompetitie met vijf andere afdelings-kampioenen en mag het zich landskampioen worden. Een gelijk spel in de laatste wedstrijd, op 13 juni 1948 uit tegen EDO in Haarlem (1-1), is bepalend. Heerenveen, Go Ahead, PSV, Haarlem en EDO moeten zich neerleggen bij de heerschappij. Een gelukje voor BVV is dat Ajax in de loop van het seizoen zo verdeeld is geraakt dat het naast de westelijke titel heeft gegrepen. Een andere meevaller is de blessure die Abe Lenstra oploopt waardoor hij er voor spek en bonen bijloopt bij Heerenveen in de achteraf beslissende wedstrijd tegen BVV.

BVV speelt zijn wedstrijden op Heidelust in Vught, maar verder is alles Bosch aan de club. De successen in de jaren na de Tweede Wereldoorlog inspireren de gemeente Den Bosch tot de bouw van een groot stadion, De Vliert, waardoor BVV kan terugkeren in Den Bosch.

Op De Vliert is Gerrit Schulte vanaf de opening in 1951 de exploitant van het café-restaurant. Gerrit Schulte is geen Bosschenaar van origine, maar in de hoofdstad van Brabant is hij blijven hangen als hij in de jaren dertig de liefde op zijn pad komt. Als Schulte op zondag 13 juni, op de Cauberg in Valkenburg, de kampioenstrui grijpt, wordt ook hij door Den Bosch als een van de hunnen geëerd.

12 juni 1959

Thu, 11 Jun 2020 19:28:56 GMT

Braziliaanse show

Het WK voetbal van 1958 is het eerste WK dat via de tv (met zwart-wit-beelden) in bredere kring indruk maakt op de Nederlandse voetballiefhebbers. Voor het eerst vergapen we ons aan de balkunstenaars uit Brazilië. We maken kennis met Pelé, Didi en Garrincha, de grote wereldsterren.

Een jaar later showen twee Braziliaanse clubs, Santos en Botafogo, hun wereldkampioenen op lange, slopende trips door Europa. Zo kunnen ook de clubs de wereldtitel te gelde maken. Op vrijdag 12 juni 1959 komt Botafogo naar Tilburg, met vier spelers uit het WK-team: Garrincha, Didi, Zagalo en Nilton Santos. Het is al hun tiende wedstrijd in twee weken. De trip zal nog twee weken langer duren en leidt Botafogo naar Zweden, Denemarken, Oostenrijk, Italië, Spanje, België, Saarland én Nederland.

Santos (met Pelé) doet Groningen en Enschede aan. Botafogo speelt in Nederland tegen Fortuna ’54, Willem II en Feyenoord. Voor een gage van 10.000 dollar (dan 35.000 gulden, ofwel 16.000 euro) treedt Botafogo in Tilburg op, in complete bezetting inclusief een psychiater en een clubarts die tot de staf behoren.

Tegen een ‘versterkt’ Willem II wordt het 1-4 als de Brazilianen in de tweede helft aanzetten. Dan wordt de kort na de rust verworven voorsprong van Willem II snel goed gemaakt. Hoogtepunt van de wedstrijd is doelpunt nummer 4: een wervelende run van dribbelaar Garrincha.

Willem II heeft voor het duel met Botafogo drie gastspelers gestrikt: Cor van der Hart, Faas Wilkes en Leo Canjels, die het ene doelpunt van de thuisclub voor zijn rekening neemt. De extra financiële inspanningen kunnen worden gedekt uit de recette van de 18.000 toeschouwers in het overvolle sportpark. Als de rekening wordt opgemaakt blijkt dat er een verliespostje van 365 gulden (166 euro) moet worden geboekt

Omdat het Gemeentelijk Sportpark nog niet over een lichtinstallatie beschikt, begint de wedstrijd op een ongunstig tijdstip (19.00 uur). Na een verzoek aan onder meer de Katholieke Werkgeversvereniging hebben de Tilburgse bedrijven er mee ingestemd om voor deze gelegenheid om 17.00 uur te sluiten zodat de geïnteresseerde werknemers op tijd bij de wedstrijd kunnen zijn.

Willem II geeft het duel een heuse interland-entourage met de PTT-harmonie die de volksliederen speelt en Leo Horn als scheidsrechter. Na afloop zijn de Brazilianen, in de krant ‘bruine gasten’ genoemd, snel weg, naar hun hotel in België. Want er wachten nog meer optredens. Slechts een enkele keer verliest Botafogo op de Europese trip, in het begin in Kopenhagen en op 26 juni, aan het eind van de rondreis, voor 60.000 toeschouwers in de Kuip van Feyenoord: 3-1. Dan doet de vermoeidheid zich toch gelden.

11 juni 1944

Wed, 10 Jun 2020 21:10:35 GMT

De speech van Lotsy

Vijf dagen na D-Day , de 6e juni, de dag waarop de geallieerde troepen landen op de kust van Normandië, wordt in het stadion van EVV Eindhoven de finale om de KNVB-beker gespeeld. Het is op 11 juni 1944 een gedenkwaardige wedstrijd.

Groene Ster, een tweedeklasser uit het Zuid-Limburgse Heerlerheide, heeft mede door een gunstige loting de finale bereikt. Daarin is Willem II veel te sterk. Na een ruststand van 1-1 wordt het 9-2. Het geavanceerde spelsysteem baat Groene Ster ditmaal niet. Het systeem is geïntroduceerd door Evert Grifhorst en de door hem te hulp geroepen Jan Weenink van DWS.

Evert Grifhorst is een jood die in 1942 naar Zuid-Limburg is gevlucht. Hij heeft de moed gewoon mee te voetballen en geen Duitser valt hem daar lastig. Met zijn dribbels maakt Grifhorst indruk op de rechtervleugel. Later wordt hij een gereputeerd voetbaljournalist, eerst bij De Waarheid , daarna bij Het Vrije Volk waar hij onder het pseudoniem Zamora een populaire kroniek vult. Nadat Grifhorst ook nog het voetbalweekblad Goal op poten heeft gezet, treedt hij in 1971 in dienst van de KNVB als hoofd van de persafdeling.

Opmerkelijk is bij de bekerfinale het optreden van KNVB-voorzitter Karel Lotsy na afloop. Lang na de Tweede Wereldoorlog wordt Lotsy hevig bekritiseerd vanwege zijn Duits-vriendelijke houding tijdens de oorlogsjaren. Ook in een wetenschappelijk onderzoek wordt hij om die reden ‘veroordeeld’. Straten die naar hem genoemd zijn, krijgen zelfs een andere naam.

Hoewel Lotsy na de Tweede Wereldoorlog de schijn tegen heeft, klinken zijn woorden die hij na bekerfinale van 1944 uitspreekt de bezetters allerminst als muziek in de oren. Ook in het zuiden van het land is de oorlog dan nog niet einde.

Bij het uitreiken van de beker aan Willem II legt Lotsy in zijn feestrede een nadrukkelijk verband tussen de nationale driekleur en Willem II, bijgenaamd De Tricolores . Willem II heeft zijn koninklijke naam tijdens de oorlogsjaren mogen behouden omdat Willem II géén levend lid is van het koningshuis.

Hierbij een deel van Lotsy’s speech:

‘Aanvoerder van Willem II, gij, oude man haast, gij, die al zo lang de kleuren van uw vereniging moogt verdedigen, voor U is het zeker, na de deceptie van dit jaar, toen ge misschien ook wel gehoopt had op het kampioenschap, een vreugde, dat ge thans, dank zij uitnemend spel, den beker hebt veroverd. Gij zijt lid van Willem II. In uw clublied staat dat het roemrijke kleuren zijn. Ik behoef u niet te zeggen, wat rood-wit-blauw voor ons zegt”, aldus Lotsy die daarmee lang aangehouden applaus oogst.

Hij vervolgt dan met: ,,Het zijn uw kleuren, het rood, de liefde voor uw club, maar ook voor uw vaderland, het blauw de trouw aan die club, maar ook aan uw vaderland (opnieuw applaus) en die vanen zijn verenigd door een witte baan, onbesmeurde ridderlijkheid zoals Willem II dat steeds gewild heeft van zijn spelers.”

Lotsy sluit af met: ,,,Ik wil eindigen met de hartgrondige hoop, dat als wij volgend jaar weer de bekerfinale zullen spelen, dat het in een andere wereld zal zijn, een wereld waarin alle Nederlanders kunnen mee opbouwen, opdat dat kleine landje aan de Noordzee een gelukkig en een gezegend land moge zijn.”

10 juni 1979

Tue, 09 Jun 2020 21:57:56 GMT

Het mesincident

Een boete van 250 gulden plus drie weken cel voorwaardelijk, het is de straf die de 43-jarige Jacob R. uit Groningen krijgt opgelegd voor een spraakmakend incident in de geschiedenis van het Nederlandse voetbal. Het ‘mesincident’.

Op 10 juni 1979 doet Jacob R., fervent supporter van FC Groningen, daarmee van zich spreken. Hij werpt een mes van 19 centimeter het veld op tijdens de nacompetitiewedstrijd FC Groningen – Telstar. Mikpunt is Telstar-aanvoerder Fred Bischot. Het mes mist hem op een haar na. De wedstrijd wordt gestaakt.

,,Bischot speelde gemeen, treiterde Eddy Bakker, trapte en spuugde hem in het gezicht”, verklaart de verdachte zijn woede-uitbarsting. Mr. Mein, de politierechter, vindt een geldboete als directe straf voldoende. Door de KNVB is de dader al gestraft met een stadionverbod voor vier jaar. Dat Jacob R sinds 10 juni 1979 als dé messenwerper van FC Groningen’ bekend staat, ook in de plaatselijke krant, heeft hem ernstig geschaad, beklemtoont zijn advocate. ,,Dat ik vier jaar lang niet meer bij FC Groningen mag komen is voor mij erger dan een jaar gevangenisstraf. Sinds mijn achttiende kom ik al elke wedstrijd bij FC Groningen”, zegt de ‘messenwerper’ tegen de politierechter.

Op Fred Bischot en zijn medespelers van Telstar heeft de actie met het mes méér indruk gemaakt dan op de politierechter. ,,Toen ik in de kleedkamer van Telstar kwam zag ik daar drie grote kerels zitten huilen en snikken als kleine kinderen. Zij waren totaal ontredderd. Er bleef voor mij niets anders over dan de wedstrijd te staken. Ik kon mij niet voorstellen dat zij in staat waren nog te spelen”, verklaart scheidsrechter Bep Thomas pal na de gestaakte wedstrijd.

Bij een stand van 2-0 voor Groningen is de wedstrijd na 32 minuten gestaakt. Tien dagen later moet het duel worden uitgespeeld. Telstar heeft geen trek. De club uit Velsen spant een kort geding aan tegen de KNVB, die eist dat de wedstrijd wordt voltooid. Telstar wil alleen zonder publiek verder spelen, maar de rechter geeft de KNVB gelijk.

Op 20 juni blijven 5.000 van de 13.000 toeschouwers weg bij het restant. FC Groningen heeft nauwelijks nog kansen om Willem II promotie naar de eredivisie te ontnemen, ook niet als het nog 3-0 wordt door de 17-jarige Erwin Koeman. Telstar is al eerder uitgeschakeld.

Fred Bischot speelt zowaar toch mee. De Groningse aanhang blijkt nog allerminst gekalmeerd. Als Bischot aan de bal komt, scandeert het publiek telkens ‘Bischot dood’. Ook later zal hij bij elke wedstrijd in het Oosterpark worden onthaald op smadelijke spreekkoren.

9 juni 1991

Mon, 08 Jun 2020 21:51:46 GMT

Het doelsaldo

Twee doelpunten scheelt het, zo schraal is de voorsprong op Ajax waarmee PSV op 9 juni 1991 landskampioen wordt. Voor het eerst is het doelsaldo bepalend voor de klasseringen in de eredivisie. Tot een reglementswijzing vanaf 1970 moeten gelijk geëindigde teams in een beslissingswedstrijd uitmaken wie zich kampioen mag noemen.

Twee keer is dat het geval in de eredivisie, in 1957 met DOS en in 1960 met Ajax als kampioen. Totdat het doelsaldo bepalend wordt, is de ranglijst (tussentijds) opgemaakt op basis van het zogeheten doelgemiddelde, waarbij het aantal gemaakte doelpunten wordt gedeeld door het aantal tegentreffers.

Om het aanvallende voetbal te stimuleren wordt vanaf 1970 het doelsaldo verkozen boven het doelgemiddelde. In Engeland zal pas in 1975 hiervoor worden gekozen.

Pikant is dat PSV in 1991 géén kampioen zou worden wanneer het doelgemiddelde is. Het aantal méér gemaakte doelpunten levert PSV de titel op met de doelcijfers 84-28, plus 56, een gemiddelde van 3.00. Ajax komt uit op 75-21, plus 54 met een gemiddelde van 3.57.

In 2007 geeft het doelsaldo opnieuw de doorslag, opnieuw ten gunste van PSV dat ditmaal ook op een beter doelgemiddelde kan bogen. PSV laat 75-25 noteren (plus 50, gemiddeld 3.00). Ajax komt uit op 84-35 (plus 49, gemiddeld 2.40).

Het doelsaldo is voor de KNVB ook de maatstaf wanneer in 2020 aan de UEFA moet worden gemeld welke club namens Nederland als de beste van de competitie aan de Champions League 2020-2021 mag deelnemen. Als gevolg van de anti-coronamaatregelen is de competitie na 25 van de 34 wedstrijden beëindigd. Ajax en AZ staan dan in punten gelijk. Het doelsaldo van Ajax (68-23) is beter dan dat van AZ (54-17). Daarentegen is het doelgemiddelde van AZ beter: 3.00 tegenover 2.95.

Niet in alle landen is het doelsaldo bepalend. In België is het hoogste aantal overwinningen doorslaggevend. In Italië zijn de onderlinge resultaten bepalend. Als die regel ook in Nederland had gegolden was AZ in 2020 als hoogst geklasseerde aangemerkt.

8 juni 1967

Sun, 07 Jun 2020 19:30:31 GMT

Gratie voor Cruijff, prijs voor Harmse

Op 8 juni 1967 krijgt Johan Cruijff gratie van de KNVB. In Amsterdam wordt hij geëerd als topscorer van de eredivisie. Een mooi moment, zo heeft de KNVB bedacht om hem te verlossen van een langdurige schorsing voor Oranje. Cruijff is in november 1967, in zijn tweede interland, uit het veld gestuurd tijdens het (vriendschappelijke) duel in het Olympisch Stadion met Tsjecho-Slowakije. Dat komt hem op een schorsing te staan van één jaar voor Oranje, opgelegd door de KNVB zelf.

De straf voor Cruijff is het gevolg van een beweging met zijn hand richting het gezicht van de Oost-Duitse scheidsrechter Rudi Glöckner. De scheidsrechter interpreteert die actie als ‘slaande beweging.’ Cruijff ontkent te hebben geslagen. De televisiebeelden wekken de indruk dat hij heeft geslagen, maar bieden geen volledig bewijs.

Door die straf is Cruijff niet beschikbaar voor de eerste serie wedstrijden in de kwalificatiefase voor het Europees kampioenschap van 1968. Hij moet onder meer de uitwedstrijd missen tegen Oost-Duitsland, toevallig het land waar de scheidsrechter vandaan komt die hem uit het veld heeft gestuurd. ‘Wangedrag wegens wangedrag in houding en gebaar tegenover de scheidsrechters’, oordeelt de strafcommissie van de KNVB.

De sanctie voor 1 jaar maakt veel discussie los. Zonder Cruijff wil het bovendien met Oranje niet vlotten. De KNVB schenkt het 20-jarige talent na acht maanden vergiffenis. Jos Coler, voorzitter van de sectie betaald voetbal, verklaart de strafvermindering in zijn feestrede:

„Johan, de KNVB heeft je de voorbije maanden scherp gevolgd. Over je gedrag zijn zelfs diverse rapporten uitgebracht. Gebleken is daaruit, dat je een goede en sportieve houding in het veld hebt aangenomen. Dat waarderen we erg in je. Je bent een enorm brok propaganda geweest voor Ajax en hel Nederlandse voetbal. Ik vind dit moment daarom zo prettig voor je, omdat je de kwijtschelding zelf hebt waargemaakt." De KNVB-bobo heeft ook een advies in petto voor Cruijff: ,,Blijf steeds aan dit ogenblik denken. Realiseer je dan, dat je niet alleen een groot voetballer, maar ook een groot sportman moet zijn.”

Johan Cruijff staat zich tijdens de prijsuitreiking in het Havenrestaurant in Amsterdam aanvankelijk verbaasd af te vragen, waarom Coler zoveel aandacht aan die klap besteedt. Later reageert hij met een gelukzalig gezicht. ;,Die straf heeft me altijd dwars gezeten. Ik ben erg blij dat ik ervan af ben. Blij, maar niet te vergeten, ook verrast, want ik wist nergens iets van."

Naast Cruijff staan die avond ook Dick Tol (Volendam) en Bertie Harmse (Wilhelmina) op het podium, als topscorers van respectievelijk eerste en tweede divisie. Terwijl Cruijff een cheque van 1.000 gulden ontvangt, worden Tol en Harmse gehonoreerd met respectievelijk 750 en 500 gulden.

Het is bijzonder dat met Harmse de topscorer in de tweede divisie komt van een laag geklasseerde, armlastige club. Het staat dan al vast dat Wilhelmina in de zomer van 1967 de sectie betaald voetbal laat opgaan in FC Den Bosch. Voor Harmse is geen plaats bij FC Den Bosch in de eerste divisie, ze vinden hem niet goed genoeg. Wilhelmina kan Harmse nog wel kwijt aan HVC Amersfoort, dat voor hem 50.000 gulden betaalt. De wijze waarop Wilhelmina zich in de slotfase van de competitie specifiek heeft ingespannen om Harmse naar de topscorerstitel te leiden, is daardoor niet tevergeefs geweest.

7 juni 1989

duda-wsm@mijndomein.nl — Sat, 06 Jun 2020 20:16:06 GMT

Kleurrijk Elftal

Voor een selectie voetballers uit de Nederlandse competitie met Surinaams bloed moet het seizoen 1988-1989 gaan eindigen in het land van hun roots. Twee kilometer voor de eindbestemming, vliegveld Zanderij, stort hun vliegtuig neer. Veertien spelers en de coach komen om, drie spelers behoren tot de elf overlevenden. Het grootste deel van de omgekomen voetballers bestaat uit spelers die in het Nederlands betaald voetbal uitkomen. Hennie Meijer is als enige speler vooruit gereisd. In totaal vinden 167 passagiers en negen bemanningsleden de dood bij de crash.

Het is op 7 juni 1989 de grootse vliegramp met een toestel van de Surinaamse maatschappij SLM. De bemanning is geleverd door een Amerikaans uitzendbureau. Achteraf blijkt dat de piloten te oud of niet gerechtigd waren om te vliegen.

De ramp maakt veel indruk. Maar als op 20 september 1989 het Nederlands elftal een benefietwedstrijd speelt tegen het Kleurrijk Elftal van Surinaamse spelers blijft de Kuip grotendeels leeg. Slechts 10.336 toeschouwers worden er geteld, een jaar nadat tien spelers van Oranje behoorden tot selectie die Europees kampioen werd en bij thuiskomst op een massa-huldiging was onthaald.

De toegangsprijzen, variërend van 25 gulden tot 100 gulden, worden te hoog genoemd. Ook de keuze voor Rotterdam als locatie blijkt de belangstelling te hebben geremd. Uiteindelijk blijft er uit van alle giften en acties 239.000 gulden over voor de nabestaanden, verdeeld in uitkeringen van 100 tot 10.000 gulden. Bedacht moet dan nog eens worden dat er 30.000 gulden extra aan tv-rechten en 100.000 gulden via het Rode Kruis is binnengekomen.

Daar staan allerlei vage uitgaven tegenover, onder meer 100.000 gulden aan het marketingbureau van organisator Hans Schraders. De tegenvallende inkomsten laten een forse kater na. Ruud Gullit beklaagt zich er bovendien over dat hij die avond in de Kuip is lastig gevallen door allerlei belangenbehartigers van andere fondsen (voor hart, longen en kanker).

Van verdere benefietwedstrijden komt niet veel meer terecht Het Kleurrijk Elftal komt wel enkele keren in actie. Maar in 1998 ontstaat er een conflict tussen de organisaties van Kleurrijk Elftal en Suriprofs. Zo raakt de SLM-ramp nog verder in de vergetelheid.

6 juni 1971

Sat, 06 Jun 2020 07:21:51 GMT

Bekonkeld

Een ‘opera comique’, noemt Ben van Gelder het. Melig wordt de manager van PSV ervan als hij ziet hoe de spelers van PSV in het Haagse Zuiderpark elkaar de bal mogen toespelen. Tegenstander ADO dringt geen moment aan. Scheidsrechter Lou van Ravens moet er om lachen, zonder dat het in zijn laatste competitiewedstrijd bij hem opkomt om in te grijpen.

De 20.000 toeschouwers reageren met een doorlopend fluitconcert. Op papier gaat het op 6 juni 1971 om een plaats in het UEFA Cup-toernooi, dan nog wel eens Runners Up Cup genoemd. Aan het eind gaan de spelers tevreden uiteen. Bij ADO hebben ze daarmee 1.500 gulden de man verdiend, bij PSV 2.500 gulden. Met het 1-1 gelijke spel is concurrent FC Twente op afstand gehouden.

In Enschede reageert Kees Rijvers, de coach van FC Twente, verbitterd op de salonremise in Den Haag. ,,Een jaar later kwam Rijvers als coach naar PSV. Hij heeft het me toen op de man gevraagd. Ik heb het eerlijk toegegeven. Ja, deze wedstrijd was bekonkeld”, vertelt Jan van Beveren vele jaren later in het boekje ‘Half 3’.

Van Beveren legt daarin ook uit dat een beperkt aantal spelers op de hoogte was van de afspraak om elkaar met een gelijk spel van dienst te zijn. Van Beveren: ,,Namens ADO wisten Ton Thie, Aad Mansveld en ik denk Dick Advocaat ervan. Bij PSV wist ik ervan, Willy van der Kuijlen en een derde die ik vergeten ben. Maar er gebeurde iets geks.”

Dat ‘íets geks’ is een vroege openingstreffer van ADO, na vijf minuten al. Lex Schoenmaker mag uithalen, vrijgelaten door zijn tegenstander Jacques van Stippent. In het doel van PSV kan Van Beveren de 1-0 niet verhinderen. Tien minuten later al wordt de status quo bereikt. Doelman Thie grijpt opzichtig mis waarna Aad Mansveld de bal vanaf zijn achterhoofd in het eigen doel laat verdwijnen: 1-1.

Niemand spant zich daarna nog in. ADO durft het niet aan PSV tot meer actie te verleiden. PSV vindt het wel best, zo drukt PSV’er Wietse Veenstra het uit: ,,Wij lopen hier niet voor het ADO-publiek te voetballen. Thuis zouden we het anders gedaan hebben."

5 juni 1974

Thu, 04 Jun 2020 21:55:11 GMT

De geboorte van een defensie-duo

Niet eens halfvol is het Feyenoord-stadion bij het laatste optreden van Oranje voordat tien dagen later het WK van 1974 begint. Het begrip ‘uitzwaaiwedstrijd’ moet nog geboren worden. Ruim 20.000 toeschouwers doen het Nederlands elftal na een 0-0 gelijkspel tegen Roemenië uitgeleide met boegeroep en een striemend gefluit. Later zal blijken dat in de basisopstelling zeven spelers staan die ook bij het WK mogen aftrappen, van wie twee in een andere rol.

De experimenten van Rinus Michels leveren één noviteit op, die gedurende het gehele WK succesvol uitpakt. Arie Haan moet als libero veelvuldig doorschuiven naar de middenlinie. Na de rust krijgt hij in het centrum van de verdediging debutant Wim Rijsbergen naast zich in plaats van Wim Jansen. Daarmee blijkt op de valreep een nieuw defensie-duo ontdekt.

‘Als we het hier goed doen, vormen we straks op het WK misschien ook wel een duo. Succes!’, prent Haan zijn nieuwe defensiepartner in tijdens de pauze. Jan Jongbloed, de doelman, zal mij tientallen jaren later vertellen dat Michels daarmee op een idee van hem is ingegaan. ,,Waarom zet je Arie Haan daar niet neer? Die kan verdedigen, die ziet het spelletje en hij heeft de dynamiek om zich in te schakelen op het middenveld. Zo heb ik het toen tegen Michels gezegd”, aldus Jongbloed.

De keuze van Haan en Rijsbergen gaat ten koste van koste van Rinus Israël. ,,Ik zou op het WK eerder voor wat meer zekerheid kiezen. Van mij kun je niet verlangen dat ik als libero steeds opschuif naar het middenveld, daarvoor ben ik niet snel genoeg”, geeft Israël na de wedstrijd toe.

Voor het publiek heeft Oranje die avond nog veel weg van een ratjetoe. Johan Cruijff ontbreekt uit voorzorg wegens een lichte blessure. Piet Keizer kan niet overtuigen als linksbuiten. Voor hem is Rob Rensenbrink moeten uitwijken naar de rechtervleugel. In het laatste kwartier mag René van de Kerkhof als vervanger van Keizer op rechts zijn debuut maken in Oranje, terwijl Willy van de Kerkhof die avond al aan zijn vijfde interland toe is.

Eddy Treytel krijgt formeel nog een kans als doelman, hoewel Jan Jongbloed in het hoofd van Michels al lang eerste keus is. Treytel houdt zijn doel schoon, maar promotie verdient hij niet daarmee.

Opmerkelijk is de afwezigheid van Harry Vos, de linksback van Feyenoord die ook deel uitmaakt van de 22-koppige WK-selectie. Drie maanden eerder heeft Vos 5 juni vastgelegd als trouwdatum. Op dat moment houdt Vos nog helemaal geen rekening met zijn kandidatuur voor de uiteindelijke WK-selectie.

4 juni 1913

Wed, 03 Jun 2020 19:47:12 GMT

'Geen woorden maar daden'

‘Geen woorden maar daden’, de slogan die Feyenoord uitdraagt, komt voort uit het officieuze clublied van de Rotterdamse club met als titel ‘Hand in hand, kameraden’. Het bekendste clublied van Feyenoord dateert van 1961. Het verdrijft in de succesvolle jaren zestig het officiële clublied uit 1947. De supporters van Feyenoord eigenen zich met ‘Hand in hand’ een lied toe dat bij diverse andere clubs in Rotterdam en omstreken al langer gezongen wordt, onder meer bij Emma, DHC, SVV en Coal.

Ook de slogan ‘Geen woorden maar daden’ hoort van origine niet aan Feyenoord toe. Vanaf het begin van de twintigste eeuw is ‘Deeds, not words’ het motto waarmee de vrouwen in Engeland voor hun kiesrecht strijden. Hun beweging profileert zich als de Sufragettes waarmee niet alleen voor het kiesrecht, maar voor vrouwenrechten in het algemeen wordt geijverd.

Op 4 juni 1913 gaat hun campagne zo ver dat Emily Wilding Davison zich bij de paardenrace Epsom Derby voor het paard van koning George V. stort. Vier dagen later overlijdt ze aan de gevolgen daarvan. Met haar actie bereikt Davison haar doel: aandacht voor de Sufragettes en hun campagne. Eerder heeft Davison al diverse gevangenisstraffen moeten uitzitten voor activistische verstoringen van de openbare orde. Ze demonstreert veelvuldig met hongerstakingen en andere opvallende acties, onder meer met een bomaanslag.

De Epsom Derby is in 1913 al een van de meest spraakmakende sportgebeurtenissen in Engeland. Op het moment dat het paard Anmer haar richting opkomt ziet Emily Wilding Davison haar kans schoon. Ze haalt een lap stof tevoorschijn in de kleuren groen, wit en paars, de kleuren van de Sufragettes . Ze slingert zichzelf vervolgens naar de teugels van het paard dat helemaal achteraan loopt. Davison komt tussen de hoeven van het paard terecht, het gaat over de kop en ook de jockey raakt zwaar gewond

De kamikazesprong wordt in Engeland veroordeeld als een actie tegen het koningshuis. Op 14 juni 1913 vormen 6.000 vrouwen in groen, wit en paard de rouwstoet. Een jaar later breekt de Eerste Wereldoorlog uit, voor de Sufragettes aanleiding om hun campagnes te staken.

Nog tijdens de oorlog wordt in 1918 de ‘Representation of the People Act’ van kracht en kunnen vrouwen boven de 30 jaar voortaan tot volksvertegenwoordiger worden gekozen.

3 juni 1987

duda-wsm@mijndomein.nl — Wed, 03 Jun 2020 08:21:05 GMT

'Ter dood veroordeeld'

Nog maar 4.959 toeschouwers komen op woensdagavond 3 juni 1987 in de Kuip opdagen voor de laatste competitiewedstrijd van Simon Tahamata bij Feyenoord. Sportief valt er niets meer te winnen in de laatste ronde. Feyenoord is derde geworden, achter PSV en Ajax. De frustratie is voelbaar, zeker als VVV, nummer 5 van de eredivisie, overeind weet te blijven: 1-1.

Twintig minuten voor het einde explodeert de ergernis. Scheidsrechter Eltjo Bulthuis, een 36-jarige beginneling op het hoogste niveau, beseft niet wat hij aanricht met een rode kaart voor de 31-jarige Tahamata, die naar het Belgische Beerschot verhuist. Het is diens tweede gele kaart in de wedstrijd, spelregel-technisch valt niets aan te merken op de straf.

Het begrip voor de sanctie is ver zoek bij de aanhangers én de clubleiding van Feyenoord. Terwijl Tahamata huilend het veld verlaat, maken aanhangers van Feyenoord gebruik van een gat in het hekwerk, dat daar is aangebracht bij een recent concert van David Bowie. De scheidsrechter wordt belaagd, de wedstrijd komt zeven minuten stil te liggen. Politiehonden moeten de fans op afstand houden. ‘Hondelul, hondelul’, dreunt het door het stadion.

Feyenoord-voorzitter Gerard Kerkum komt het veld op en smeekt Bulthuis de rode kaart in te trekken. ,,Ik heb de scheidsrechter proberen duidelijk te maken dat dit de grootste belediging is die hij Simon kon aandoen. Maar de man was niet aanspreekbaar. Hij was volledig over zijn toeren”, briest Kerkum, die in het tumult VVV-coach Jan Reker tevergeefs smeekt om een speler van het veld te halen zodat er met 10 tegen 10 in rustiger verder gespeeld kan worden.

Die taferelen spelen zich allemaal op het veld af, in een grotendeels lege Kuip. Vol als vanouds is het na afloop in de Olympiazaal waar afscheid wordt genomen van zowel Tahamata als Wim Jansen. In zijn boosheid kent Kerkum dan nog altijd geen grenzen. ,,Simon is door de scheidsrechter ter dood veroordeeld, een schande voor het voetbal is het. Wij proberen spelers en supporters tot elkaar te brengen en voor ambiance in het stadion te zorgen, en wie verziekt het dan? De man die het voorbeeld moet zijn”, tiert Kerkum in zijn speech.

Scheidsrechter Bulthuis is ook aanwezig. ,,Ik vind het doodzonde dat dit is gebeurd. Ik ga met een rot gevoel naar huis. Maar als scheidsrechter moet je consequent zijn. Het hek is van de dam als je rekening gaat houden met verjaardagen en afscheidsfeestjes”, houdt Bulthuis vol.

Simon Tahamata slikt alles emotioneel weg, niet alleen door die rode kaart, ook doordat de drie seizoenen bij Feyenoord hem niet hebben gebracht wat hij had gehoopt. ,,Ik ben er stuk van. Het is jammer dat het zo gegaan is. Ik ben een echte Feyenoorder geworden. Helaas is er in de jaren dat ik hier heb gespeeld, niet uitgekomen wat we er allemaal van hadden verwacht.”

2 juni 1991

Mon, 01 Jun 2020 19:36:05 GMT

Dubbelspel van KNVB en UEFA

Twee maanden lang is FC Den Bosch, dan spelend onder de naam BVV Den Bosch, in de zomer van 1991 nationaal én internationaal nieuws. Zó lang duurt de verlenging van de KNVB-bekerfinale die op 2 juni 1991 in de Kuip wordt gespeeld tussen Feyenoord en FC Den Bosch. Zelden zal een verliezer van de finale zich zo bekocht voelen als Den Bosch na de 1-0 nederlaag. Een dubbelspel tussen KNVB en UEFA én een gang naar het Gerechtshof zijn nodig om de beker bij Feyenoord te houden. Een complot, noemen ze dat in Den Bosch.

In de eerste divisie is Den Bosch dat seizoen op de voorlaatste plaats geëindigd. In het bekertoernooi komt het voorbij liefst drie eredivisieclubs, steeds in thuiswedstrijden: Sparta, Vitesse en Roda JC. Als finalist toont Den Bosch zich de gelijke van Feyenoord, dat in de eredivisie achtste is geworden en de beker hard nodig heeft als pleister op de wonde. De Rotterdame club heeft al vroeg in de wedstrijd het geluk dat scheidsrechter Blankenstein een overtreding negeert van Ioan Sabau waarna Rob Witschge uit de daaropvolgende hoekschop kan toeslaan: 1-0.

Die score blijft intact, ook al krijgt Feyenoord het steeds benauwder en lijkt een replay nabij, zoals van te voren afgesproken op 12 juni in De Vliert. Feyenoord krijgt in die fase de steun van de eigen aanhang. Tot vier keer toe bestormen supporters het veld Minutenlange onderbrekingen zijn het gevolg, spelers van Den Bosch worden lijfelijk en verbaal bedreigd. Scheidsrechter Blankenstein ziet het lijdzaam aan, leunend tegen een doelpaal. ,,Het ging mij er slechts om dat ik de negentig minuten vol kon krijgen zodat de wedstrijd als uitgespeeld kon worden beschouwd”, legt Blankenstein na afloop uit.

Geen seconde extra tijd voegt hij toe. ,,Ik wilde helemaal niet meer voetballen”, zegt de Bossche verdediger Jos van Eck, die tijdens een van de onderbrekingen naar de kleedkamer is gevlucht. ,,Ik was zo bang dat ik niet meer durfde. Ik heb me nog over laten halen, maar die laatste minuten ben ik voor de veiligheid maar een beetje in de buurt van de tunnel naar de kleedkamers blijven lopen. Zodat ik snel kon vluchten. Aan de wedstrijd heb ik eigenlijk niet meer meegedaan. Dick Bults heeft zo’n zelfde verhaal. ,,Ik voelde me bedreigd. Ze stonken naar drank en kwamen me achterna, ze probeerden shirt en broek van m’n lijf te trekken. Na iedere hervatting van de wedstrijd waren we te veel bezig met de supporters die zich voor de hekken bevonden. Van een wedstrijd was allang geen sprake meer.”

Jos van Eck en Dick Bults vertellen dat pal na afloop, nog altijd geëmotioneerd, in de kleedkamer waar KNVB-voorzitter Jo van Marle de verliezersmedailles komt uitreiken. In het tumult is geen ruimte voor een ceremonie op het veld; dat John Metgod schielijk de KNVB-beker in zijn handen gedrukt heeft gekregen, ontgaat vrijwel iedereen. De vreugde in Rotterdam is er niet minder om. De Coolsingel loopt ’s avonds helemaal vol, de schamele triomf wordt uitbundig gevierd, als een nieuwe bevrijding.

De wanorde in de Kuip wordt een dag later nauwelijks belicht in de landelijke media. In de samenvatting van de NOS zijn er slechts enkele flarden van te zien, rechtstreekse tv was niet toegestaan. Het onrecht dringt daarmee nauwelijks door tot de rest van Nederland. Knorrend laat Den Bosch in de daaropvolgende dagen bezinken hoezeer het tekort is gedaan in de Kuip.

Woede komt opnieuw los bij de woorden van Eric Vilé, vice-voorzitter betaald voetbal die verkondigt dat ‘BVV Den Bosch aantoonbaar is benadeeld in de bekerfinale’. Diens woorden blijken de aanzet tot een reeks van procedures. De KNVB weigert in te gaan op het verzoek van BVV Den Bosch om de bekerfinale over te spelen. De tuchtcommissie treft geen maatregelen.

Het misnoegen van Den Bosch leidt vervolgens tot een rechtszaak waarin de president van de rechtbank de KNVB verplicht de tweede helft over te laten spelen. Die uitspraak veroorzaakt grote opwinding. Nu de KNVB-bekerzege van Feyenoord, inclusief Europees voetbal, op het spel staat, wordt het een kwestie die avond na avond in televisieprogramma’s aan de orde komt. Paniek slaat toe bij Feyenoord en de KNVB als de rechtbank in Utrecht besluit dat de tweede helft moet worden overgespeeld.

Feyenoord-voorzitter Amandus Lundqvist krijgt royaal de gelegenheid om de acties van Den Bosch te kleineren. Het media-offensief laat uiteindelijk ook de rechterlijke macht niet onberoerd in de zaken waarmee zowel Feyenoord als KNVB reageert op de beslissing van de rechtbank in Utrecht. Het aanvankelijke vonnis wordt eerst afgezwakt en uiteindelijk na een reeks van procedures op 1 augustus vernietigd door het Gerechtshof in Amsterdam.

Twee maanden lang zijn de bekerfinale en het lot van BVV Den Bosch een thema dat doorlopend de aandacht trekt, niet alleen in Den Bosch en rest van Nederland, ook internationaal. ‘Komödie um Geld und 45 Minuten ’, schrijft Sport Zürich , dat ook bij de Europese voetbalunie UEFA veel gelezen wordt. De UEFA is dan al op de hoogte van de twisten rond de Nederlandse bekerfinale. De KNVB heeft de UEFA namelijk laten weten dat het op last van de rechtbank Feyenoord nog niet mag inschrijven voor het Europa Cup-toernooi voor bekerwinnaars.

Dat vinden ze maar lastig bij de UEFA. Op het spoor gebracht door de KNVB, wordt de oplossing gevonden in een schorsing van Den Bosch. De club wordt uitgesloten van Europees voetbal voor de komende drie seizoenen. De straf zal tien jaar lang van kracht blijven, althans zolang Den Bosch zich niet eerder kwalificeert daarvoor.

Zo’n sanctie is dodelijk voor elk toekomstperspectief van de club. Het vonnis gaat gepaard met boze woorden van UEFA-voorzitter Lennart Johansson en secretaris Gerd Aigner. ,,Waar haalt zo’n clubje als BVV Den Bosch het lef vandaan om een rechtszaak te beginnen. Als we dit toelaten is de maat vol", zeggen de bobo’s. De UEFA motiveert de straf met een verwijzing naar een verbod voor clubs om rechtszaken aan te spannen in geschillen waarbij de UEFA betrokken kan zijn.

De UEFA-sanctie jaagt diverse juristen in de gordijnen. Alom wordt schande gesproken over deze maatregel. Ook KNVB-voorzitter Jo van Marle, nota bene penningmeester van de UEFA, vindt de straf ‘exorbitant hoog’. In een brief aan de UEFA probeert de KNVB nu zowaar Den Bosch vrij te pleiten, een geste waarmee Feyenoord ná de gerechtelijke procedures geen kwaad meer kan worden gedaan.

De plotselinge steun van de KNVB komt in een merkwaardig daglicht te staan als Den Bosch-voorzitter Theo Heijmans op 25 juli in Genève op bezoek gaat bij de commissie van beroep van de UEFA om verweer te vieren. Heijmans heeft voor die missie geen behoefte aan advocaat Léon Schuttelaar, die alle rechtszaken namens BVV Den Bosch geeft gevoerd en daarvoor een rekening van 100.000 gulden heeft ingediend.

Aan de vooravond van de zitting wordt voor de UEFA al duidelijk dat de club de dupe is geworden van een dubbelspel tussen KNVB en UEFA, in een fase dat ook de Nederlandse rechters niet meer wisten wat ze met de kwestie aan moesten. ,,Die straf hebben we als UEFA opgelegd om de KNVB te helpen bij de aanmelding van de bekerwinnaar. De KNVB moest geholpen worden omdat door de uitspraak van de rechter het gevaar voor Nederland bestond dat er helemaal geen Nederlandse club aan het Europa Cup-toernooi voor bekerwinnaars kon deelnemen. Om die impasse te doorbreken is Den Bosch gestraft en daardoor kon Feyenoord vóór de uiterste datum van 1 juli worden aangemeld", legt René Eberle uit in het Brabants Dagblad.

Eberle vertelt mij dat daags voor de zitting. We kennen elkaar van diverse bijeenkomsten in UEFA-verband, onder meer rond de strafzaken na de vuurwerkbom bij Nederland – Cyprus (1987) en de staaf bij Ajax – Austria Wien (1989). Eberle is als werknemer van de UEFA secretaris van zowel de tuchtcommissie als de commissie van beroep bij de Europese voetbalunie.

Een dag later maakt de commissie van beroep korte metten met de internationale straf voor BVV Den Bosch. De ergernis over de KNVB overheerst. ,,De Nederlandse voetbalbond heeft zich wel erg tweeslachtig opgesteld in deze affaire. Eerst gaat de KNVB tekeer tegen de club en worden allerlei stukken uit Nederland aan de UEFA toegezonden op grond waarvan Den Bosch is bestraft. Nu ligt er een brief waarin de KNVB de club volledig steunt", zegt de Zwitserse advocaat Leon Straessle, die voorzitter is van de commissie van beroep. Zijn verbazing gaat gepaard met ergernis en is beschamend voor de KNVB.

Met de vrijspraak komt er een eind aan het kortstondige maar hevige Europese avontuur van Den Bosch. Uit de opbrengst van de finale ontvangt de club ruim 300.000 gulden (136.000 euro). De helft is voor de spelers, 9.000 gulden, zeg maar 4.100 euro de man. Een doekje voor het bloeden.

1 juni 1916

Sun, 31 May 2020 17:57:29 GMT

Postduiven laten Tilburg juichen

De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) raakt ook de Nederlandse sport. Weliswaar neemt Nederland een neutrale houding aan, maar veel sporters zijn in kazernes gemobiliseerd. Het telegraafverkeer is alleen beschikbaar voor het leger. Dat vergt improvisatie als Willem II op 1 juni 1916, Hemelvaartsdag. In de slotronde van de kampioenscompetitie speelt de Tilburgse club de uitwedstrijd tegen Go Ahead in Deventer.

Dankzij een doelpunt van Jos van Son, met een ’reuzenschot’ volgens de Nieuwe Tilburgsche Courant , wint Willem II: 0-1. Het mag zich daarmee de eerste niet-westelijke landskampioen noemen.

Eerder hebben twee Brabantse clubs de eindfase van de titelstrijd bereikt: Velocitas, de club van de KMA in Breda in 1904, en Wilhelmina (Den Bosch) in 1909. Voor deze clubs waren respectievelijk HBS en Sparta nog te sterk.

Willem II kan tegen Go Ahead pas op volle sterkte aantreden nadat bestuurslid Beb van den Bergh een rondje langs de kazernes heeft gemaakt. Hij slaagt er in om alle gemobiliseerde Willem II-spelers vrij te krijgen voor de wedstrijd in Deventer.

Willem II heeft in het seizoen 1915-1916 zoveel indruk gemaakt dat Tilburg in de roes raakt van het succes. Er reizen 300 supporters mee naar Deventer, een veelvoud daarvan verzamelt zich voor het kantoor van de Nieuwe Tilburgsche Courant op de Heuvel. Omdat er telegrafisch geen contact met Deventer mogelijk is, worden ze op de hoogte gehouden door de boodschappen die postduiven naar Tilburg brengen.

Duivenmelkers hebben spontaan gereageerd op een oproep om duiven hiervoor beschikbaar te stellen. Als de laatste duif Tilburg binnenvliegt, neemt de spanning toe. De bekendmaking van de uitslag leidt tot een krachtig gejuich, op slechts enkele kilometers van de grens met België dat wel betrokken is geraakt in de Wereldoorlog.

Het kampioenschap voor Willem II is een lichtpunt, waarnaar het Algemeen Handelsblad verwijst bij de eerste landstitel voor een zuidelijke club. ‘Dit eene kampioenschap van Nederland zal voor het “donkere Zuiden” van grooten invloed blijken te zijn.’

31 mei 1987

duda-wsm@mijndomein.nl — Sat, 30 May 2020 21:12:13 GMT

Dubbel afscheid

De rangorde in de eredivisie ligt al vast als Marco van Basten en Ruud Gullit op 31 mei 1987 hun laatste competitiewedstrijd in Nederland spelen. PSV is kampioen, Ajax nummer twee. Het afscheid van de twee sterspelers is dus vooral ceremonieel.

Voor Gullit heeft AC Milan 16,5 miljoen gulden (bijna 8 miljoen euro) aan PSV betaaldd. Het contract van Van Basten met Ajax loopt af, voor hem hoeft door Milan volgens de dan geldende regels ‘slechts’ zo’n 3 miljoen gulden te worden betaald.

De laatste wedstrijd van Marco van Basten in De Meer staat in schril contrast met die van Ruud Gullit in Eindhoven. Terwijl de Ajacied vlak voor het einde van het duel tegen PEC (5-2) op de schouders van zijn medespelers van het veld wordt gedragen, verdwijnt Gullit vier minuten voor het einde van het duel met FC Den Haag (7-2) bijna plichtmatig, met een zojuist uit handen van voorzitter Ruts ontvangen enveloppe met inhoud, naar de kleedkamer.

Bij Ruud Gullit druipt de onverschilligheid er van af. Hem wordt nog steeds nagedragen hoe hij zijn vertrek heeft afgedwongen met pittige kritiek op het beleid van PSV en met name op technisch manager Hans Kraay senior, die daarna ontslag heeft moeten nemen. Als ‘strafmaatregel’ heeft PSV hem de aanvoerdersband afgenomen, maar de relatie met Gullit is verkild.

De PSV-aanhang heft aanvankelijk bij elk balcontact van hem een fluitconcert aan. Pas nadat Gullit in de vijftiende minuut de score heeft geopend, brengt het publiek enige waardering op voor zijn prestaties. Als hij de voorsprong naar 4-1 tilt, lijkt alles vergeven en vergeten. Vier minuten voor het einde mag Gullit zich van Guus Hiddink gaan omkleden. Voorzitter Ruts betreedt samen met Hiddink het veld en bedankt Gullit voor zijn bewezen diensten. De bloemen voor Gullit verdwijnen vervolgens in de handen van een invalide in een rolstoel achter een van de doelen, waarna hij koeltjes de kleedkamer opzoekt.

,,Ik heb gedaan wat ik moest doen. Ik heb mijn aankoop waargemaakt. We zijn twee keer kampioen geworden. Ik heb bij PSV neergezet wat ik bij Feyenoord heb geleerd. Ondanks de nare dingen die er rond mij zijn gebeurd, neem ik afscheid zonder rancune”, reageert Gullit onbewogen.

De Ajax-aanhang toont daarentegen geen spoor van naijver jegens Van Basten en begeleidt hem bij zowat elke actie met applaus en gejuich. Van Basten bewijst zijn waarde door tegen PEC liefst vier van de vijf doelpunten voor zijn rekening te nemen. Zijn laatste doelpunt maakt hij vijf minuten voor het einde uit een strafschop. Onmiddellijk daarna haalt Johan Cruijff hem van het veld. De Ajax-spits trekt zijn shirtje uit en schenkt het de F-side, waarna hij op de schouders van zijn medespelers van het veld wordt gedragen.

De geplande applauswissel is niet meer mogelijk omdat Johan Cruijff al twee keer heeft gewisseld. „Van Basten is nu eenmaal onvervangbaar”, stelt cabaretier Freek de Jonge als speaker in het stadion vast.

30 mei 1928

duda-wsm@mijndomein.nl — Fri, 29 May 2020 19:37:20 GMT

'Klassenjustitie'

Twee maanden voordat de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam officieel worden geopend, strijden de voetballers al om goud, zilver en brons. Nederland treft het niet bij de loting met Uruguay als tegenstander. Uruguay is de olympisch kampioen van 1924. Omdat er nog geen WK bestaat, worden de Zuid-Amerikanen als het sterkste voetballand ter wereld beschouwd.

Voor de wedstrijd tegen Uruguay op woensdag 30 mei bestaat ongekend veel belangstelling. Het Olympisch Stadion biedt plaats aan 28.000 toeschouwers. De voorverkoop op twee plaatsen in het centrum van Amsterdam begint op maandag 28 mei, Tweede Pinksterdag, ’s morgens om 10 uur. In het gedrang en tijdens gevechten met de politie vallen ongeveer vijftig gewonden.

Zestien uur voordat de verkoop begint, staan er al honderden mensen te wachten. De rijen zwellen aan. De NRC doet uitvoerig verslag van wat zich bij de voorverkoop afspeelt:

‘Toen om twee uur de cafés gesloten werden, kwamen de minder gunstige elementen uit Regulierdwarsstraat en uit andere straten uit de omgeving van het Rembrandtplein zich onder de menigte mengen. Zij trachtten de orde te verstoren en de politie had handen vol werk. Nog erger werd het toen de hooglampen om de andere, zoals ’s nachts gebruikelijk is, werden gedoofd. De Vijzelstraat kwam in het half-duister. De hele nacht door waren er opstootjes, charges, flauwvallende dames, incidenten en ordeverstoringen. Zo kwam de ochtend aan. De politie kreeg versterking. Niet minder dan 24 ruiters en 80 agenten te voet waren aanwezig. De straten waren een augiasstal gelijk. Om de ellende niet nog groter te maken dan die al was, begon de verkoop een half uur eerder. Binnen dertig minuten was alles verkocht. De honderden en honderden, die vergeefs hadden gewacht, waren woedend.’

Ook in de wedstrijd is sprake van een vinnige sfeer. Bij Oranje leeft nog veel woede na de nederlaag tegen Uruguay bij de Olympische Spelen in Parijs (1924). Bij de toss weigert aanvoerder Harry Dénis de hand te schudden met zijn Uruguayaanse collega. Het gebruikelijke vaantje gooit hij weg in het Nederlandse doel. ‘Schop die schoften dood. Ik schop Scarone naast Petrone in het ziekenhuis’, schreeuwt Dénis over het veld, gesteund door doelman Gejus van der Meulen die er een schepje bovenop doet.

Die tirades worden na de wedstrijd naar buiten gebracht door drie andere spelers. Zozeer schamen zich Jaap Weber, Puck van Heel en Pierre Massy voor het wangedrag van hun medespelers. Nadat de 2-0 nederlaag, en daarmee de vroege uitschakeling is verteerd, groeit het incident uit tot een heuse affaire. Want Harry Dénis is aangewezen om op 16 juli namens alle deelnemers aan de Spelen de olympische eed uit te spreken. Tegen alle kritiek in handhaven de KNVB en het Nederlands Olympisch Comité Dénis als ambassadeur van de deelnemers.

Uitgerekend kritiek uit eigen kring komt het hardst aan bij Dénis, speler van het deftige HBS in Den Haag. De Corinthian, het blad van De Nederlandsche Corinthians , een organisatie waarin de eliteclubs binnen het Nederlandse voetbal zich hebben verenigd, haalt stevig uit tegen Dénis en de bobo’s die hem de hand boven het hoofd houden: ‘Klassenjustitie!’

Drie spelers (Pierre Massy, Harry Schreurs en Wout Buitenweg) zijn zo teleurgesteld in hun aanvoerder dat ze geen zin meer hebben in het troosttoernooi, dat resteert voor Oranje. Hun demonstratieve aftocht krijgt nauwelijks aandacht in de kranten!

29 mei 1985

duda-wsm@mijndomein.nl — Fri, 29 May 2020 07:46:24 GMT

Tussen de lijken

Wie er bij geweest is, zal het nooit vergeten. Neergekwakt als vuilniszakken liggen tientallen lijken schots en scheef door elkaar, pal naast de eretribune van het Heizelstadion in Brussel. Paparazzi-fotografen banen zich ongegeneerd een weg, op jacht naar nog méér prooien Het sinistere beeld van de Europa Cup-finale van 29 mei 1985 zal nooit vervagen.

Tussen zeven en acht uur ’s avonds schokt het stadion. Vanaf de perstribune valt aanvankelijk slechts gedrang waar te nemen in Blok Z, schuin achter het noordelijke doel, staanplaatsen bedoeld voor aanhangers van Juventus. Wat zich daar voltrekt, wordt op de hoofdtribune pas duidelijk als Italiaanse supporters het veld oprennen, het ereterras beklimmen en de bestuursleden van de Europese voetbalunie om hulp smeken. De angst in hun ogen weerspiegelt de ernst.

Het begint met enkele dronken supporters van Liverpool die vanuit een belendend vak een gammele afscheiding kapot trappen. Belgische politieagenten kijken toe, niet veel later loopt een horde Engelsen massaal het hekwerk plat en raken de toeschouwers in het al propvolle vak verdrukt. Er vallen 39 doden: 32 Italianen, vier Fransen, twee Belgen en een Ier.

Een massagraf lijkt het wel, die opeenstapeling van tientallen lijken, achtergelaten in een smal gangetje tussen Blok Z en de hoofdtribune. Geconfronteerd daarmee waan ik me in een oorlogsgebied. Geen zorgverlener kijkt nog naar ze om. Want even verderop klinken de angstkreten, de pijn en het verdriet bij de overlevenden. Kleine legertentjes worden opgezeten en vormen één groot noodhospitaal.

Op dat moment, zo rond kwart over acht had de finale moeten beginnen. Niemand die dan nog aan voetballen denkt, uitgezonderd de voetbalbaasjes van de UEFA en de Belgische overheidsdienaren. Want de wedstrijd moet doorgaan. Om escalatie te voorkomen, luidt het argument.

Rond kwart voor tien wordt er toch nog afgetrapt. Niemand draagt een rouwband. Politie omzoomt vrijwel het hele veld. De NOS gaat door met de uitzending, maar verslaggever Theo Reitsma is er met zijn hoofd niet bij. ‘Ik merkte echt dat ik uit het lood geslagen was’, zegt Reitsma later.

Hetzelfde gevoel overheerst bij ons, journalisten. Verwonderd kijken we naar de lichtgewonden voor wie stoelen naast de dug-outs zijn neergezet. Verbaasd zien we hoe de spelers te keer gaan, alsof de overwinningspremie nog altijd het allerbelangrijkste goed ter wereld was. Vreemd is het te ervaren hoe 60.000 toeschouwers dit naargeestige schouwspel als een echte wedstrijd beschouwen.

Zo handelt ook de Zwitserse scheidsrechter die eerst Juventus een strafschop schenkt en Liverpool er vervolgens een onthoudt, wie weet omdat deze avond geen Engelse winnaar mag krijgen. De beker gaat dus naar de Italianen. De uitreiking moet een ingetogen karakter hebben en heeft daarom plaats in de kleedkamer. Maar Michel Platini, aanvoerder van Juventus, kent geen gêne. Hij grist de cup weg, rent naar buiten en laat zich als een held adoreren door de wachtende Italiaanse supporters.

In hetzelfde stadion, in het leeg geveegde Blok Z, vormen honderden kledingstukken de laatste stille getuigen van de ramp. ,,Ons geluk is verstoord door een drama”, verklaart Platini tijdens een nachtelijke persconferentie. Ja, geeft hij toe, hij is op de hoogte geweest van de ernst van het stadiontumult. Het heeft hem er niet van weerhouden vlak voor de aftrap nog de grapjas uit te hangen tegen een van de honderden Belgische rijkswachters langs het veld en de wedstrijd als een serieus karwei op te vatten. ,

,Wij werden voor de wedstrijd op de hoogte gebracht, we wisten dat er minstens tien doden gevallen waren onder onze supporters. Voor hen hebben we deze wedstrijd gespeeld” zegt Platini na afloop. Met een triomfantelijke blik, zonder een spoortje van verdriet.

28 mei 1969

duda-wsm@mijndomein.nl — Wed, 27 May 2020 18:31:27 GMT

Het kauwgommetje van Cruijff

Twaalfduizend Nederlandse voetballiefhebbers zijn Ajax gevolgd naar Madrid. Voor het eerst heeft een Nederlandse club een Europese finale bereikt. Na een triomftocht die Ajax voerde langs FC Nürnberg, Fenerbahce, Benfica en Spartak Trnava wacht op 28 mei 1969 AC Milan in het toernooi van de landskampioenen.

Kansloos gaan de Amsterdammers onderuit. De Italiaanse kampioen, met Gianni Rivera en Pierino Prati als uitblinkers, is veel te sterk: 4-1. Terwijl Ajax probeert zo mooi mogelijk te voetballen, slaat Milan efficiënt toe.

De finale maakt coach Rinus Michels duidelijk waar hij moet ingrijpen om Ajax uit te bouwen tot een nog succesvoller team. Ton Pronk blijkt niet in staat en vooral te traag om spelers van het kaliber Rivera aan banden te leggen. Theo van Duivenbode mist meedogenloosheid, Henk Groot is te veel snelheid kwijt, Klaas Nuninga biedt geen perspectief voor het zich verhardende Europees voetbal.

Het meest opmerkelijke excuus komt, veel later pas, van Johan Cruijff. Columnist Nico Scheepmaker tekent het op in het boek De Bal – berichten van het voetbalveld (1989): ‘Johan Cruijff was zijn kauwgommetje vergeten.

Hoe dat zit legt Scheepmaker uit in het hoofdstuk getiteld: De onderbroek van Sjaak Swar t:

‘Alvorens de kleedkamer te verlaten, stak Johan Cruijff een stukje kauwgom in zijn mond.

In de tijd dat Gert Bal bij Ajax in het doel stond en bij het opkomen als aanvoerder als eerste het veld betrad, liepen de spelers achter elkaar naar de middencirkel.

Bals bleef op de middenstip staan, de andere spelers waaierden om hem heen en gingen op de cirkellijn staan, Johan Cruijff, die altijd als laatste de rij slot, stak de middencirkel helemaal over naar het verste punt van de cirkel en gaf dan, bij het passeren van Gert Bals, de aanvoerder altijd even een vriendelijk, niet te hard tikje in de maagstreek

Cruijff, die altijd de bal droeg, rende na het groeten van het publiek naar het doel toe, Bals was daar al op weg naar toe, ging in het doel staan, en Johan schoot hem dan één keer de bal in de handen.

Op het moment dat er werd afgetrapt, spuwde Johan het kauwgommetje uit en schoot het in de vlucht weg.’

Bij de finale in Madrid moest dat ritueel uitblijven, Cruijff had geen kauwgommetje om uit te spuwen. Het gemis bleef door zijn hoofd spoken. ‘In de wedstrijd denk je daar af en toe wel aan’, zou Cruijff later bekennen.

27 mei 1951

Wed, 27 May 2020 08:33:07 GMT

Heidelust

Nog één keer maken duizenden Bosschenaren de tocht naar Vught, naar Heidelust, dertig jaar lang het intieme voetbalparkje waar BVV in de naoorlogse jaren tot een nationale topclub is uitgegroeid. Op zondagmiddag 27 mei 1951 neemt BVV afscheid van Heidelust. Hiervoor is Exeter City naar Vught gekomen, een club uit de derde divisie van Engeland. Het is weliswaar een profclub, maar op de afscheidsparty van BVV zijn de profs kansloos: 4-2.

BVV luidt Heidelust uit in stijl en sfeer. De Koninklijke Harmonie maakt er een feestje van. Mooie herinneringen blijven er hangen, aan de drie kampioenschappen van het zuiden, aan de landstitel van 1948, aan de vernedering die topspelers als Abe Lenstra en Kees Rijvers hier ondergingen.

Studio Sport, FOX Sport en internet kenden we in die dagen nog niet, maar in alle Nederlandse kranten klonk de bewondering wel door voor BVV. Europees voetbal bestond nog niet, maar als kampioen van Nederland genoot BVV zoveel respect dat het werd uitgenodigd voor vriendschappelijke wedstrijden tegen Atletico Madrid en op Curacao.

Een extra wapen van BVV op Heidelust was de vijandige sfeer. Meer dan 8.000 toeschouwers konden er niet in. Maar op drukke dagen werd simpelweg het dubbele gehaald. Achter de staantribunes werden dan platte karren opgesteld vanwaar nog enkele rijen toeschouwers de wedstrijden probeerden te volgen. De voorste rij strekte zich uit tot vlak voor zijlijnen en achterlijn. De tegenstanders kregen het benauwd daarvan.

,,Ik vond het elke keer heel vervelend om daar te spelen, er ging een geweldige intimidatie vanuit waartegen de scheidsrechters onvoldoende optraden”, vertelde Kees Rijvers mij enkele jaren geleden.

Ook al voltrok zich dat allemaal in Vught, de landelijke kranten bleven Den Bosch als thuisbasis van BVV benoemen. Dat zat het gemeentebestuur van Den Bosch zo dwars dat in 1950 werd besloten tot aanleg van een groots sportpak in Den Bosch. Met een accommodatie van 28.000 toeschouwers werd De Vliert meteen het op twee na grootste van Nederland; na het Feyenoord-stadion en het Olympisch Stadion.

In september 1951 is De Vliert gereed. BVV zal daar nooit meer de successen én de sfeer bereiken die herinneren aan Heidelust. En Heidelust? Het eerste jaar speelt Wilhelmina er ter overbrugging, een jaartje slechts voordat De Wolfsdonken betrokken kan worden. Daarna blijft het bijna 70 jaar stil op Heidelust. Pas in 2020 krijgt het nieuwe bewoning, een woonwijk. Niets herinnert nog aan de gloriejaren van BVV.

26 mei 1993

duda-wsm@mijndomein.nl — Tue, 26 May 2020 10:17:30 GMT

San Marco en Mister Frank

De laatste etappe op de lijdensweg van Marco van Basten duurt 83 minuten. Dan is het voorbij voor hem in de finale van de Champions League, op 26 mei 1993 tegen Olympique Marseille. Dan geeft coach Fabio Capello de hoop op dat San Marco de nederlaag nog kan afwenden. Het blijft 1-0. Van Basten zal nooit meer voetballen.

Een maand eerder heeft hij na vijf maanden blessureleed zijn rentree gemaakt bij AC Milan. De overtuiging ontbreekt nog, maar zijn reputatie blijft tegenstanders schrik aanjagen. Van Basten is zelf nog niet scherp genoeg om een aantrekkelijke kans te benutten, wel serveert hij zijn aanvalspartner Massaro een open kans. Die mist. Raymond Goethals, de coach van Marseille, mag zijn frustratie loslaten: ‘Eindelijk van de Ollanders gewonnen.’

In de jaren voordien hebben Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Marco van Basten een hoofdrol vervuld in de finale van de Champions League. In München is ze dat deze dag niet gegund. Ruud Gullit is door Capello op de tribune gezet. De coach van Milan geeft voor de maximaal drie posities voor buitenlanders de voorkeur aan de Fransman Papin, aan Van Basten en aan Rijkaard.

Uitgerekend op de morgen van de finale meldt De Telegraaf paginagroot dat Frank Rijkaard na dit seizoen afscheid zal nemen van AC Milan. Zelfs een aanbieding van 4 miljoen gulden voor een jaartje erbij kan hem niet verleiden. In zijn hart leeft de terugkeer naar Ajax.

Omdat AC Milan gewend is ’s ochtends op de wedstrijddag te trainen, besluiten we die morgen Frank Rijkaard op te zoeken bij de training. De Italiaanse media weten nog van niks, internet heeft nog geen snelheid, Frank doet niet flauw. ,,Ik wil baas blijven over mezelf. Mijn gevoel zegt me dat Ik niet opnieuw een jaar langer bij Milan moet blijven”, zegt Rijkaard.

,,Ik weet welke gevoelens Mister Frank beroeren. Dat zullen we moeten respecteren, het is niet anders”, bevestigt Ariego Braida, technisch directeur van AC Milan het besluit van Rijkaard.

Diezelfde dag al spreken ze bij Milan over de voorwaarden waaronder Rijkaard een nieuwe club kan gaan zoeken. Ella Adriaansen, advocate in Amsterdam, is daarvoor naar München gekomen. Arie van Os, de penningmeester van Ajax, is er ook. Niet veel later zal Frank Rijkaard terugkeren bij Ajax. Marco van Basten tobt verder bij AC Milan, zonder nog maar een minuut te spelen. Pas in augustus 1995 geeft hij de hoop op en neemt San Marco huilend afscheid van San Siro, 30 jaar nog maar.

25 mei 1935

Sun, 24 May 2020 19:27:11 GMT

Jesse Owens

Op 25 mei 1935 maakt de Amerikaanse atletiekwereld kennis met de 21-jarige Jesse Owens. Zijn voornaam is eigenlijk een bijnaam, hem gegeven door een onderwijzer die de echte voornamen James Cleveland, door Owens uitgesproken in het accent van Alabama, verbasterde tot Jesse.

Owens maakt naam als hij in 46 minuten hij op vier verschillende onderdelen liefst zes wereldrecords laat noteren: verspringen, 100 meter, 200 yards en 220 yards horden. Bij die laatste twee races komt hij tevens als wereldrecordhouder op de 200 meter en 20 meter horden in de boeken.

De prestaties van Owens die dag worden door Amerikaanse atletiekkenners als het grootste historische wapenfeit in de atletiek van de VS beschouwd. Verrassend genoeg wordt Owens niet gekozen tot Amerikaans sportman van het jaar. De keuze valt op een blanke golfer, Little Lawson.

De verkiezing wordt in zwart Amerika opgevat als een belediging. Jesse Owens voelt zich diep geraakt. Hij raakt gedemoraliseerd en kan zich in 1936 aanvankelijk niet kwalificeren voor de Olympische Spelen in Berlijn. Op het laatste nippertje lukt dat hem toch waarna hij in Berlijn de grote ster wordt.

Jesse Owens wint in Berlijn goud op de 100 meter, de 200 meter, het verspringen en met de 4 x 100 meter estafetteploeg. De triomftocht van Owens is een klap in het gezicht van Adolf Hitler die bij de Spelen van Berlijn vooral de kracht van het arisch ras wil zien gloriëren. Terug in de Verenigde Staten moet Owens echter na zijn triomfantelijke ticket-tape-parade in New York de goederenlift van het Waldorf-Astoria Hotel nemen om zijn eigen erereceptie bij te kunnen wonen.

Na Berlijn verandert het leven van Jesse Owens drastisch. De Amerikaanse Atletiekfederatie AAU eist dat hij uitkomt op meetings in Europa. In zeven dagen loopt hij tien races, nog afgezien van het aantal vertesprongen. Hij loopt psychisch en emotioneel op zijn tandvlees. De AAU wil echter van geen wijken weten, want Owens is bijzonder veel geld waard, al merkt hij daar voor zichzelf niets van - hij strijdt immers volgens de olympische eed.

Als Jesse Owens weigert mee te gaan naar een wedstrijd in Stockholm volgt automatisch een schorsing. Owens kiest er voor zijn talent elders te gelde te maken. Zo wordt hij een bezienswaardigheid tijdens evenementen en in de pauze van honkbalwedstrijden en sprint hij voor grof geld tegen paarden, honden, treinen, ijsschaatssters en baseballspelers. Jesse Owens verliest daardoor zijn amateurstatus verliest en kan niet langer in de atletiek uitkomen.

24 mei 1995

Sun, 24 May 2020 07:56:03 GMT

Patrick Kluivert

Ajax is nog niet leeggeroofd op 24 mei 1995. Het Bosman-arrest zal pas een half jaar later van kracht worden. De Europese topclubs, ook de Italiaanse, zijn nog gebonden aan de limieten van het aantal buitenlandse spelers per team. De concurrentieverhoudingen zijn nog niet scheef getrokken. Dat komt later pas als liefst elf spelers van de nieuwe Europese kampioen hun bankrekening bij een buitenlandse topclub zullen spekken.

In de finale van de Champions League in Wenen kan AC Milan nog maar twee buitenlanders inzetten: de Fransman Marcel Desailly en de Kroaat Zvonimir Boban. Drie maanden later zal Marco van Basten bekend maken dat hij zich niet langer wil kwellen, na meer dan twee jaar op non-actief. Dejan Savisevic, de Montenegrijnse uitblinker in de finale van 1994 (Milan – Barcelona 4-0!), ontbreekt wegens een blessure.

Drie weken eerder heb ik Savisevic gesproken op Milanello, het idyllische trainingscentrum van AC Milan waar de gastvrijheid ophoudt bij het zicht op het trainingsveld. We praten daar over onder anderen Silvio Berlusconi, de omstreden politicus die ook eigenaar is van Milan. Savisevic adoreert Berlusconi, niet in het laatst vanwege het honorarium dat hij mag opstrijken bij Milan.

Dejan Savisevic vertelt die middag op Milanello ook hoeveel pijn het hem doet om Marco van Basten te zien tobben met zijn chronische enkelblessure. ‘Elke keer als ik de videoband ‘100 gol di Van Basten’ zie, word ik treurig’, vertelt Il Genio.

AC Milan betreurt op 24 mei de afwezigheid van Dejan Savicevic in Wenen. Het gemis van Marco van Basten is dan allang verteerd. In de finale wordt AC Milan geconfronteerd met een nieuwe Nederlandse spits die weet wat scoren is, Patrick Kluivert, 18 jaar en nog maar net vanuit de A1-jeugd naar de hoofdmacht gepromoveerd.

In de finale beveelt Patrick Kluivert, halverwege de tweede helft ingevallen, zich als matchwinnaar (1-0) aan bij Milan. Twee jaar later koopt AC Milan hem weg bij Ajax.

23 mei 2016

Sat, 23 May 2020 09:48:26 GMT

Drie maanden voordat hij 65 wordt, komt er een einde aan de trainerscarrière van Louis van Gaal. Wat al maandenlang in de lucht hangt, wordt formeel werkelijkheid op 23 mei 2016, twee dagen nadat Van Gaal met Manchester United de FA Cup heeft gewonnen. Van Gaal moet het veld ruimen voor José Mourinho wiens naam al wekenlang rondzoemt als United’s nieuwe coach.

‘Het is mijn knapste prijs, tegen alle klippen behaald’, zegt Van Gaal in zijn tweede biografie LvG – de trainer en de totale mens over het winnen van de Engelse beker. Twee jaar eerder heeft hij Manchester United verkozen boven Tottenham Hotspur. ‘Ik koos vanuit ambitie en niet op ratio’, zegt Van Gaal.

In zijn biografie klinkt veel geweeklaag op over de periode Manchester United. LvG hekelt de zomerse trips naar de Verenigde Staten die het hele seizoen de fitheid van de spelers ondermijnen. Hij beklaagt zich over de trainingsfaciliteiten waar zelfs een lichtinstallatie ontbrak. Hij ergerde zich aan het moeizame contact met de directie, die vanuit Londen opereerde. Hij bekent weliswaar met zijn landgenoot Albert Stuivenberg een verkeerde keus als veldtrainer te hebben gemaakt. Maar Van Gaal bepleitte tevergeefs het aantrekken van Mané, Mahrez, N’Golo Kanté, Hummels, Milner, Lewandowski en Higuaín.

‘Als je eerste keuzes allemaal niet komen, kom je in de categorie ‘het kan vriezen, het kan dooien’, aldus Van Gaal, wijzend naar Memphis Depay en Angel di Maria. ‘Daar ga je dan maar mee akkoord. Ik heb Memphis Depay uit de handen van Parijs Saint-Germain gehaald. Hij was daar al, maar ik had bij Oranje een band met hem opgebouwd. Ik dacht: die kan het voor mij opknappen. Maar dat bleek niet zo te zijn.’

Louis van Gaal houdt een zuur gevoel over aan zijn laatste trainersperiode. ‘Of Manchester ooit terugkomt aan de absolute top? Zolang daar de commercie de boventoon voert, zeg ik maar één ding: kijk waar ze nu staan.’

22 mei 1996

Thu, 21 May 2020 20:28:55 GMT

Gespierd voetbal

Een jaar na de triomf in de Champions League van 1995 tegen AC Milan bereikt Ajax opnieuw de finale. In het Olympisch Stadion van Rome komt de tegenstander op 22 mei 1996 weer uit Italië, ditmaal Juventus.

Na twee uur inclusief verlengingen staat het 1-1 en moeten er strafschoppen worden genomen. Uitgerekend Edgar Davids en Sonny Silooy zien in hun laatste wedstrijd voor Ajax hun penalty’s gestopt door Angelo Peruzzi. Ajax slikt het verlies met tranen.

Niet alleen de mentale kracht van Juventus is sterker gebleken. Op de tribune tik ik in het wedstrijdverslag dat Juventus ‘gespierd en krachtig, atletisch voetbal speelde.’

Waar die krachten vandaan komen, blijkt jaren later. Onderzoek door de Italiaanse justitie wijst uit dat de spelers van Juventus tussen 1994 en 1998 een middel hebben gebruikt dat de hemoglobinewaarde verhoogde, vermoedelijk epo. Het blijkt dat dopingmonsters van Juventus weliswaar in het laboratorium arriveerden, maar daar nooit zijn getest.

Clubarts Riccardo Agricola wordt veroordeeld, vervolgens vrijgesproken en als het tijd is voor hoger beroep bij het Gerechtshof blijkt de zaak verjaard. Als adviseur van de technische en medische staf is de Nederlandse atletiektrainer Henk Kraayenhof (coach van onder anderen Nellli Cooman) in de betreffende periode werkzaam bij Juventus. Hij ontkent iets te weten van de praktijken. Volgens hem heeft Silvio Berlusconi de zaak aanhangig gemaakt. Berlusconi is in die tijd, behalve eigenaar van concurrent AC Milan ook premier van Italië.

De dopingaantijgingen blijven als een smet aan Juventus kleven. De UEFA ziet geen aanleiding tot maatregelen. Clubarts Riccardo Agricola wordt weliswaar voor enkele jaren geschorst, maar in 2007 wordt hij doodleuk benoemd tot hoofd medische zaken van de aan Juventus verbonden kliniek Sanitario J Medical . In januari 2020 gaat Agricola met pensioen en met veel dank uitgeluid door Juventus.

21 mei 1989

duda-wsm@mijndomein.nl — Wed, 20 May 2020 21:35:08 GMT

This is a subtitle for your new post

In 1989 dreigt de terugkeer van Willem II in de eredivisie tot één seizoen beperkt te blijven. De laatste competitieronde leidt de Tilburgers naar Amsterdam waar Ajax nog slechts ceremonieel in actie moet komen. PSV is al kampioen, FC Twente volgt op ruime afstand als nummer drie. Het afscheid van Arnold Mühren (bijna 38) is voor Ajax op zondagmiddag 21 mei belangrijker dan de wedstrijd, die uiteindelijk toch in Amsterdams voordeel uitvalt dank zij een treffer van Dennis Bergkamp: 1-0.

Willem II redt zich met de hakken over de sloot. Het kon zich geen forse nederlaag veroorloven omdat PEC Zwolle bij winst thuis tegen BVV Den Bosch nog voorbij had kunnen komen. Den Bosch wint in Zwolle en het scoreverloop daar stelt Willem II bijtijds gerust. Op aandringen van trainer Piet de Visser heeft Willem II alles gedaan wat irritatie bij Ajax moet vermijden omdat de Amsterdammers anders wellicht nog royaal uit de slof hadden kunnen schieten.

De bezorgdheid is bij Willem II vooraf zo groot dat Bud Brocken te rade gaat bij Ruud Bakker in Loon op Zand. Hij is verzorger van de wielerploeg van Panasonic. Bakker kan Brocken wel helpen met ‘iets extra’s’, pilletjes waardoor hij mag hopen Ajax langer bij te kunnen benen.

In de biografie D’n Beitel van zijn medespeler John Feskens vertelt Bud Brocken wat Willem II die middag bij een temperatuur van boven de 25 graden in De Meer overkomt. ‘Maximaal een half pilletje’, had Bakker nog benadrukt, zo vertelt Brocken tegen zijn medespelers Hans Werdekker en John Feskens die ook wel mee willen snoepen.

Brocken: ‘Het was bloedheet die dag maar tijdens de warming-up had ik het ijskoud. Ik vroeg aan Hans en John of ze het ook zo koud hadden. Ook zij liepen klappertandend rond en met hun armen om zich heen te slaan. Voor mij is die wedstrijd in een roes voorbij gegaan. Echt beter ging ik er niet van voetballen, maar moe werd ik ook niet. Ik ben drie dagen wakker gebleven en heb drie dagen daarna aan een stuk geslapen.’

John Feskens bevestigt in zijn biografie het gebruik van de pilletjes. ‘Ik heb er weinig van gemerkt. Koud had ik het wel. Achteraf dacht ik: oké, ik heb het geprobeerd, het zal wel. In het voetbal heeft dat soort spul totaal geen zin. Een beter inzicht of betere techniek krijg je er niet van.’

20 mei 1998

duda-wsm@mijndomein.nl — Tue, 19 May 2020 20:48:50 GMT

This is a subtitle for your new post

Op woensdagavond 20 mei 1998 komen we ogen te kort in de Amsterdam ArenA, zó hoog ligt het tempo in de finale van de Champions League. Real Madrid versus Juventus, Seedorf tegen Davids. Na anderhalf uur fullspeed mag Real Madrid voor het eerst sinds 1966 de Europa Cup voor landkampioenen weer eens omhelzen: 1-0. De zevende triomf breekt de ban voor de vijfvoudige kampioen uit de jaren vijftig.

Het succes komt te laat voor Jupp Heynckes, de Duitse coach van Real Madrid die na één jaar alweer moet opkrassen. Hij wordt afgerekend op de vierde plaats voor Real in de Spaanse competitie.

Officieel is zijn vertrek nog niet bekend als Heynckes na afloop glunderend zit te genieten. Op zo’n moment komt de vraag, tijdens de persconferentie, hard aan bij Heynckes. Wat hij ervan vindt om na zo’n triomf te worden weggestuurd, luidt die vraag: ‘Onbegrijpelijk dat zo’n vraag nu wordt gesteld, na mijn grootste triomf als trainer, na mijn grootste succes bij Real waaruit toch blijkt hoe goed de relatie is tussen de spelers en de trainer’, reageert Heynckes vinnig.

Of die band werkelijk zo goed is als Heynckes doet voorkomen, mag worden betwijfeld. Als Pedrag Mijatóvic halverwege de tweede helft de winnende goal maakt, stormt hij jubelend naar de zijkant, niet voor een ode aan Jupp Heynckes, nee Mijatóvic laat Fernando Sanz in de vreugde delen, de zoon van de voorzitter die wisselspeler is. ‘Pedia heeft mijn zoon beloofd het beslissende doelpunt te maken. Ik reken op hem’, had Sanz vooraf aan de wedstrijd al aangekondigd, zonder nog over de verantwoordelijkheid van Heynckes te reppen.

De voorzitter van Real waardeert de actie van Mijatóvic zelfs zozeer dat hij hem ook tegemoet komt bij de aanstelling van een nieuwe trainer. Weliswaar is oud-speler José Camacho snel tot opvolger van Heynckes benoemd, maar na twintig dagen slaat Sanz al een andere weg in. Camacho moet oprotten zodra Sanz weet dat Guus Hiddink beschikbaar is.

Voor hem is het WK van 1998 zojuist, op 7 juli, geëindigd met de na strafschoppen verloren halve finale tegen Brazilië. Hiddink heeft zijn contract als bondscoach dan nog niet verlengd. Hij hapt meteen toe als Real hem polst. ‘Guus Hiddink is al maandenlang onze eerste enige kandidaat’, onthult voorzitter Sanz zonder zich te generen voor de gang van zaken.

De komst van Guus Hiddink wordt door Mijatóvic met applaus begroet. Zo wordt hij herenigd met de trainer die hem in 1993 naar Valencia heeft gehaald. Negen maanden later is de liefde al bekoeld tussen Real en Hiddink. In maart 1999 wordt Hiddink ontslagen. Voorzitter Sanz blijkt boos dat zijn zoon te weinig wordt opgesteld. Nadat Hiddink is weggestuurd, houdt enkele maanden later, aan het eind van dat seizoen, ook Mijatóvic het voor gezien bij Real Madrid.

19 mei 1993

duda-wsm@mijndomein.nl — Mon, 18 May 2020 20:38:33 GMT

This is a subtitle for your new post

‘Een klein etter’, zo omschrijft auteur Cees Buddingh’ uit Dordrecht in 1975 in een verhalenbundel de onuitstaanbare voetballer Jopie Deibel. Achttien jaar later blijkt dat Jopie Deibel voortleeft bij de plaatselijke voetbalclub Dordrecht ’90. Op 19 mei 1993 vertelt trainer Han Berger wat hij zoal te stellen heeft met zijn spelers. Er zitten heel wat Jopie Deibels tussen.

Han Berger heeft wel even tijd voordat de tweede helft begint tegen PSV. Op 2 mei is de wedstrijd na de eerste helft gestaakt bij een voorsprong van 1-0 voor PSV wegens een telefonische bommelding gestaakt.

Vijf kwartier voor de hervatting kookt Han Berger opnieuw van woede. Hij heeft Romano Sion zojuist naar huis gestuurd omdat-ie weer eens niet op tijd was. De politie moest hem uit de kleedkamer komen halen, zo explosief was de situatie geworden. Berger: ,,Al die gasten die van SVV zijn gekomen, konden daar bij Dick Advocaat alles flikken; als ze er in het weekeinde maar waren. Dat ze elke week hun voetbalschoenen verpatsten en telkens nieuwe nodig hadden, maakte daar niet uit. Deze week is er al voor de vierde keer dit seizoen geld in onze kleedkamer gestolen. Met dit stel valt gewoon niet te werken. Ik schaam me er voor met zulke voetballers te werken, maar ik ga wel mee de kelder in. Na dit seizoen stop ik hiermee.”

Tot de spelers die van het opgeheven SVV zijn overgekomen, behoort ook Joop Hiele (35 jaar dan), zeven keer keeper van Oranje. Hiele is een van de zes spelers die bij Dordrecht ontbreken wegens een schorsing, Het rapport van de commissie van beroep maakt duidelijk waarom. Hij heeft scheidsrechter Herman van Dijk en zijn secondanten na de wedstrijd tegen Fortuna Sittard heeft uitgescholden voor: ‘kankerlijers, kuttrio, pleurislijder, tifuslijder, boerelul, bloedhond, Limburgse huichelaar’.

Dordrecht heeft door de schorsingen lang niet genoeg wisselspelers over voor de tweede helft tegen PSV. Daarom roept de stadionspeaker jeugdspeler Arslan Yildiz van de staantribune. Twintig minuten voor het einde moet hij invallen. Yildiz mag daarvoor de schoenen van Joop Hiele lenen.

Dordrecht ’90 staat dan warempel met 2-1 voor. Romeo Wouden en Pascal Langenhuysen hebben kans gezien door de Eindhovense linies te glippen en de score om te buigen. Vijf minuten voor het einde komt PSV dank zij een blunder van invaller-doelman Ricardo de Jongh nog wel op 2-2.

Het gelijk spel zal Dordrecht ‘90 niet behoeden voor degradatie uit de eredivisie. PSV blijft koploper, nog wel, maar duidelijk wordt die middag in Dordrecht dat de onderlinge verhoudingen zozeer zijn verslechterd dat het team op instorten staat. Twee wedstrijden verderop komt PSV twee punten te kort voor een derde kampioenschap op rij.

18 mei 1994

duda-wsm@mijndomein.nl — Sun, 17 May 2020 22:12:49 GMT

This is a subtitle for your new post

Zelden slechts ondergaat Johan Cruijff zo’n grote vernedering als op 18 mei 1994 in Athene, zeker op het niveau van de Champions League. Tegenstander van Barcelona in de finale is AC Milan, dan al zónder zijn Nederlands trio.

Marco van Basten heeft, zo zal later blijken, een jaar eerder al zijn laatste wedstrijd gespeeld, de Europese finale van 1993. Hij is wel meegekomen, om met ballen te sjouwen op het trainingsveld. Bij de Griekse handtekeningenjagers, selfie kennen we nog niet, is Van Basten veruit de populairste. Frank Rijkaard speelt alweer een jaar bij Ajax, Ruud Gullit heeft na een verloren half jaar bij Milan opnieuw zijn heil gezocht bij Sampdoria.

Barcelona is in het weekeinde kampioen van Spanje geworden. Nog in de roes van het succes blikt Cruijff in hotel Penteliokon op de maandag voor de finale vooruit: ‘AC Milan is allang niet meer de ploeg van enkele jaren geleden, zowel voetballend als mentaal’, declameert Cruijff. ‘Want voetballen met de drie Nederlanders is heel wat anders dan zonder. Dat scheelt vooral in de mentaliteit. Nederlanders willen altijd iets uitproberen, met een verrassing komen wat dan vaak de doorslag geeft.’

AC Milan mag zich dus voorbereiden op de verrassende zetten die Cruijff zelf in petto heeft, met in Nederland gerijpte spelers als Ronald Koeman en Romário in het veld.

Milan gunt ze die kans niet. De Italianen voeren een tintelende galashow op, zonder Nederlanders, maar met de Montenegrijn Dejan Savicevic en de Fransman Marcel Desailly als grote uitblinkers. Liefst 4-0 wordt het.

‘Misschien hadden we te weinig angst voor Milan en zijn we te optimistisch de wedstrijd ingegaan”, verklaart Cruijff na de wedstrijd. pp

In de Gazzetta dello Sport krijgt hij nog een elftal trappen na. In een lijvige open brief richt voetbaljournalist Franco Arturi zich tot Cruijff:

Beste Cruijff

Sta mij toe u allereerst mijn medeleven te betuigen. Niemand vindt het leuk u bedolven te zien onder het puin van zo’n verwoestende nederlaag, omdat u zowel als speler en als trainer het symbool bent van een prettig, creatief en revolutionair soort voetbal. Wij allen die van voetbal houden, staan bij u in het krijt. Maar deze keer, beste Cruijff, hebt u een aantal fouten op rij gemaakt, u hebt ons deze keer negatief verrast. Niet de spelers van Barcelona waren de hoofdschuldigen in het debacle. U hebt ze naar deze slachting gevoerd. U hebt de ernstigste fout gemaakt die een leger zijn generaal kan verwijten; zijn soldaten laten geloven onoverwinnelijk te zijn, de overwinning al op zak te hebben alvorens te hebben gespeeld. U hebt ze weerloos gemaakt tegenover de vijand. (…)

Mijn god, heer Cruijff. Misschien dat uw uitingen van minachting tegenover de tegenstander alleen maar dienden om uw onzekerheid te verbergen? Herinnert u zich die finale van Ajax tegen Milan in de Europa Cup van 1969? U was nog jong maar al wel een rijzende ster, net als uw Ajax. Toch ging u toen ook naar huis met vier tegendoelpunten. Als Marx nog zou leven en in een goede bui zou zijn, zou hij zeggen dat er een spook waarde door Europa. (…)

We twijfelen er niet aan dat u de komende 25 jaar uw lering zal trekken uit de les in Athene; zonder overigens af te zien van uw mooie ideeën over het voetbal als spektakel. Maar het leven gaat door, beste Cruijff. Het zal niet altijd Milan zijn.

Met hartelijke groeten.

17 mei 2000

duda-wsm@mijndomein.nl — Sat, 16 May 2020 21:17:20 GMT

This is a subtitle for your new post

Ogenschijnlijk ligt Rådhuspladsen, het plein voor het stadhuis van Kopenhagen, er vrolijk bij op woensdagmiddag 17 mei 2000. Maar als er steeds meer politie een oogje in het zeil komt houden, zijn we gewaarschuwd. Ineens is het dan raak. Uit diverse hoeken komen hooligans tevoorschijn. Ze noemen zich aanhangers van Arsenal en Galatasaray en treffen elkaar op het plein. Er is geen houden meer aan. Dit is de finale van het UEFA Cup-toernooi.

Winkelend publiek slaat in paniek op de vlucht. De terrassen lopen leeg. De politie trekt zich tijdelijk terug. Als de honderden vechtersbazen uitgeraasd zijn, liggen er elf gewonden in het ziekenhuis, van wie twee ernstig. Zelfs een fan van Ajax, belust op rellen, heeft zijn bezoek aan Kopenhagen moeten bekopen met een horizontale gang naar het ziekenhuis. Met het oog op Euro 2000 , het EK dat vanaf 10 juni drie weken lang in Nederland en België wordt gehouden, kijken we zorgelijk toe.

Er wordt die avond ook nog gevoetbald in Parken, het grootste stadion in Kopenhagen. Cheerleaders moeten voor sfeer zorgen. Op het veld dansen vrolijke meiden. Uit voorzorg blijft prins Joachim, die een toespraakje had willen houden, in de coulissen.

De wedstrijd eindigt in 0-0. Strafschoppen moeten de beslissing brengen. De Braziliaan Claudio Taffarel , die twee jaar eerder Oranje van een finaleplaats op het WK heeft afgehouden, blijkt het kunstje niet verleerd te zijn. Hij stopt de penalty’s van Suker en Vieira waarna de beker mee mag naar Turkije, gevolgd door de schare hooligans die de veldslag in Kopenhagen hebben overleefd.

16 mei 1998

duda-wsm@mijndomein.nl — Fri, 15 May 2020 20:28:26 GMT

This is a subtitle for your new post

In de Bakerloo Line zitten ze zij aan zij. Rondom mij verheugen supporters van Arsenal en Newcastle United zich gezamenlijk op de FA Cup Final , het jaarlijkse hoogtepunt van het Engelse voetbalseizoen. Als ze de metro verlaten, vormen beide kampen een lang en kleurrijk lint op de toegangsweg naar Wembley. Méér nog dan de landstitel vervult de Engelse beker de voetballiefhebbers van trots. Daar willen ze bij zijn, alle 79.184 toeschouwers.

Op 16 mei 1998 draagt de bekerfinale een Nederlands tintje. Arsenal rekent op de bevliegingen van Marc Overmars. Daar tegenover staat de afwezigheid van Dennis Bergkamp, vandaag de non-playing captain van Arsenal. Hij moet lijdzaam toezien met een hamstringblessure.

Halverwege de eerste helft breekt Overmars vanaf de linkerwing de score open. In de tweede helft maakt de Fransman Nicolas Anelka er 2-0 van. ,,Toch mooi dat het me in mijn eerste seizoen in Engeland meteen is gelukt de beker te winnen”, jubelt Overmars. Tegelijkertijd verwerkt Dennis Bergkamp de triomf met gemengde gevoelens.

Allebei mogen ze na afloop mee naar boven, naar de koninklijke loge op de tribune waar de Hertogin van Kent de beker uitreikt. Ook Bergkamp neemt de 39 treden. Hij krijgt de felicitaties, géén medaille, maar verbijt wel de pijn als hij meesjokt in de ereronde.

De supporters van Arsenal juichen hun helden hartstochtelijk toe. Op deze dag lijken fans en spelers in niets op wat Arsenal-supporter Nick Hornby in 1992, na het laatste Arsenal-kampioenschap schreef in zijn bestseller Fever Pitch . ‘Arsenal is geen elftal dat genegenheid of bewondering oproept bij andere voetbalfans; wij delen onze genoegens uitsluitend met onszelf’, noteerde Hornby toen.

Op deze dag willen de aanhangers van Newcastle United dat beeld wel bijstellen, trots als ze zijn gebleven op het bereiken van de bekerfinale. , ,You are good guys”, zeggen ze tegen hun Arsenal-maatjes voor één dag als ze in de metro afscheid nemen. Allemaal hebben ze dan nog een lange nacht te goed.

15 mei 2016

duda-wsm@mijndomein.nl — Thu, 14 May 2020 20:40:04 GMT

This is a subtitle for your new post

Om 15.44 uur op zondag 15 mei 2016 wordt Nederlandse autosportgeschiedenis geschreven: Max Verstappen komt als eerste over de finish in de Grand Prix van Spanje. Hij is de eerste Nederlander ooit die een Formule 1-race wint, en tevens de jongste in de geschiedenis van de Formule 1. Max Verstappen is 18 jaar. In 1994 heeft zijn vader Jos als laatste Nederlander na een F1-race op het podium gestaan.

Voor Max Verstappen komt al in de eerste ronde de weg vrij als titelverdediger Lewis Hamilton in de derde bocht de controle over zijn auto verliest en niet alleen zichzelf maar ook teamgenoot Nico Rosberg van de baan rijdt.

Een jaar eerder heeft Verstappen as 17-jarige zijn debuut gemaakt in de Formule 1, in dienst van Toro Rosso, het opleidingsteam van Red Bull. De autosportorganisatie FIA roept hem na dat eerste jaar uit tot persoonlijkheid van het jaar. Hij heeft dan ook op de teamleiding van Red Bull zoveel indruk gemaakt dat het talent vervroegd wordt doorgeschoven naar het hoofdteam.

Opa Frans Verstappen volgt de race in zaal Hausmann in het Limburgse Montfort. Hij belooft gratis bier als Max wint. Die avond wordt het erg laat in zaal Hausmann.

14 mei 1982

duda-wsm@mijndomein.nl — Thu, 14 May 2020 05:18:31 GMT

This is a subtitle for your new post

Daags voor de dag waarop Ajax voor de twintigste keer landskampioen wordt, heb ik een afspraak met Johan Cruijff, één op één. Mooi op tijd gepland. Er zijn die dag, 14 mei 1982, wel meer journalisten naar De Meer gekomen om het aanstaande kampioenschap te omlijsten in de krant van zaterdag. Gelukkig worden ze afgeleid, onder anderen door Aad de Mos, hulptrainer onder Kurt Linder.

Aad de Mos laat iedereen graag weten hoe groot zijn betekenis is geweest. Zo willen er wel meer meesnoepen van de titelroes. Sjaak Swart, 44 jaar, heeft zijn kraakheldere Ajax-plunje meegebracht om op de motorkap van een nieuwe Citroën te poseren voor een reclamefolder. Peter Boeve vertelt tegen iedereen hoe opgetogen hij is met zijn eerste verkiezing in de Oranje-selectie. Kurt Linder geeft het succes een sausje uit de keuken van de trainer.

Na een fotosessie met hollende kinderen zoekt Johan Cruijff een tafeltje apart in het spelershome van Ajax. Tante Sien serveert broodje en melk. En dan neemt Johan Cruijff het woord. Hij dribbelt van het ene naar het andere thema. Toch krijg ik nog kans om tussendoor twintig vragen te stellen, zie ik nu, terugbladerend op een pagina vol Cruijff in het Brabants Dagblad van 15 mei 1982.

Johan Cruijff is begin december 1981 teruggekeerd bij Ajax. De honorering gebeurt op basis van de extra entreegelden ná zijn komst. Tot dan zijn er niet meer dan gemiddeld 10.000 toeschouwers naar De Meer gekomen. Mijn laatste vraag aan Cruijff gaat over zijn honorarium:

Heb je echt zoveel verdiend als nu gesuggereerd wordt, de helft van zo’n 130.000 toeschouwers, tegen gemiddeld een tientje?

Cruijff: ,,Ik heb er nog niets van gezien. Pas aan het eind van het seizoen wordt er afgerekend. Ik hoop dat het klopt.”

Op zaterdagavond wordt Cruijff met Ajax kampioen in een vol Olympisch Stadion, 60.000 toeschouwers juichen de kampioen toe na de 3-2 zege op AZ, de kampioen van 1981. Kassa voor Ajax én Johan Cruijff!

13 mei 1950

duda-wsm@mijndomein.nl — Tue, 12 May 2020 20:28:13 GMT

This is a subtitle for your new post

De allereerste officiële Formule 1-race dateert van 13 mei 1950. De naam Formule 1 verwijst naar een pakket regels waaraan alle deelnemers en auto’s moeten voldoen. De eerste race is op Silverstone, ten noordwesten van Londen. Er komt meteen koninklijk bezoek met koning George VI en zijn dochters Elizabeth en Margaret.

De wortels van Grand Prix Racing liggen in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw waaruit in 1947 het World Drivers’ Championship voortkomt. Voor de eerste officiële kampioenschapsrace is het wachten tot 1950. Negen jaar later wordt aan de Formule 1-races een WK voor constructeurs verbonden.

Pogingen om de Formule 1 concurrentie aan te doen, lijden alle schipbreuk. In 1983 worden voor het laatst races in de snelste categorie georganiseerd buiten de F1-wedstrijden om. Uiteindelijk blijken deze commercieel niet haalbaar.

Silverstone is tijdens de Tweede Wereldoorlog in gebruik geweest als trainingscentrum voor Britse bommenwerpers. In een Alfa Romeo wint de Italiaan Emilio Giuseppe Farina, liefkozend Nino genoemd, de eerste F1-race. Na negen races mag hij zich ook de eerste wereldkampioen noemen.

Tweede wordt de Argentijn Juan Manuel Fangio, die later vijf keer wereldkampioen wordt. Farina zal nog slechts twee keer een race winnen, in 1951 in Spa-Francorchamps (België) en twee jaar later op de Nürburgring in Duitsland. In 1966 komt Farina om het leven als hij op 59-jarige leeftijd op weg naar de Grand Prix van Frankrijk, wegslipt met zijn Lotus Carina en tegen een paal botst.

12 mei 1940

duda-wsm@mijndomein.nl — Mon, 11 May 2020 20:38:47 GMT

This is a subtitle for your new post

Operatie Fall Gelb betekent op 10 mei 1940 dat ook Nederland in de greep is van de Duitsers en de Tweede Wereldoorlog. Twee dagen later staat de voetbalinterland Luxemburg – Nederland gepland.

Uit de opstelling zijn dan al vier spelers geschrapt die als militairen zijn gemobiliseerd: Ab de Vries (VSV), Arie de Vroet (Feyenoord), Henk van Spaandonck (Neptunus) en Leen Vente (Feyenoord) worden vervangen door Bommelée (DHC), Frans Wuyts (Sparta), Beuning (VUC) en Frans van der Hulst (Haarlem).

Alle vier maken zich op voor hun debuut in Oranje als Nederland op 10 mei wordt geconfronteerd met de invasie door de Duitsers. Luxemburg is die dag het strijdtoneel van de eerste oorlogsgevechten tussen Duitsland en Frankrijk. Met onmiddellijke ingang worden alle sportactiviteiten stilgelegd. Van interlandvoetbal op 12 mei kan geen sprake zijn.

Pas tien maanden na de capitulatie van de Duitsers komt Oranje weer in actie. Eerst moet eind augustus 1945 nog een trip naar Denemarken worden afgezegd omdat het beloofde vliegtuig niet beschikbaar is. Op 10 maart 1946 kan Oranje dan eindelijk in actie komen, uitgerekend met een uitwedstrijd tegen Luxemburg. Zes spelers maken hun debuut onder wie Kees Rijvers en Faas Wilkes.

Oranje wint met 6-2, Faas Wilkes scoort vier keer. In de aanval ontbreekt Kick Smit. In de kranten wordt vermeld dat hij getroffen is door ‘een plotselinge ongesteldheid’. In 1972 vertelt Smit in het voetbalweekblad 1-0 een heel ander verhaal:

‘Het was een vreemde gewaarwording, maar in 1946 werd ik gearresteerd. Ik zou in België een overval hebben gepleegd, nog hebben geschoten ook en het zag er slecht uit voor mij, zeiden ze. Mij van de prins geen kwaad wetende, werd ik voor confrontatie naar België gebracht, want de dader had zijn naam genoemd, zijnde Smit, de international uit Holland. Degene die mij bij confrontatie moest herkennen, wees echter de politie-inspecteur als de dader aan en de hele zaak liep met een lachertje af. Iemand anders had zich voor mij uitgegeven. Maar ondertussen had ik drie dagen ‘gezeten’ en kon ik de wedstrijd tegen Luxemburg niet meespelen.’

In de kranten verschijnt op 11 maart een foto waarop te zien is hoe Kick Smit in bed het radioverslag van de interland beluistert. Zo ‘ziek’ was hij.

11 mei 1997

duda-wsm@mijndomein.nl — Sun, 10 May 2020 20:20:04 GMT

This is a subtitle for your new post

Deep Blue zo heet de eerste schaakcomputer die op 11 mei 1997 een regerend wereldkampioen verslaat in een tweekamp. Gari Kasparov moet zich in de laatste van zes partijen na negentien zetten neerleggen bij het meesterschap van de computer van IBM. Eindstand 3,5 – 2,5.

Vooraf had Kasparov nog gezegd dat hij tegen de computer ‘de waardigheid van het menselijk ras’ zou verdedigen. Na afloop constateert de wereldkampioen: ,,Mijn grootste fout is dat ik heb geluisterd naar de computerexperts die mij een stijl hebben aangeraden die de mijne niet is.”

De eerste elf zetten verlopen nog volgens het openingsboek dat de computer van zijn menselijke begeleiders heeft meegekregen. Met de zevende zet maakt Kasparov volgens eigen zeggen een ‘beslissende fout’. Na de eerste elf zetten is de computer op het eigen brein aangewezen. Na negentien zetten is de partij voorbij. Volgens Kasparov zijn er achter de schermen ‘rare dingen’ gebeurd tijdens de match.

10 mei 1914

duda-wsm@mijndomein.nl — Sat, 09 May 2020 20:40:16 GMT

10 mei 1914

Prins Hendrik heeft geen enkel benul van voetbal als hij op 10 mei 1914 voor het eerst een voetbalwedstrijd bezoekt. De echtgenoot van koningin Wilhelmina maakt zijn opwachting bij de wedstrijd HVV – Willem II in Den Haag. Het is de tweede wedstrijd om de landstitel waarvoor Willem II zich als eerste zuidelijke kampioen heeft geplaatst.

Het duel is bij een ruststand van 4-0 al goeddeels beslist als de prins-gemaal arriveert op sportpark De Diepput. Hij laat zich vervolgens eerst uitvoerig voorstellen aan de spelers. Na een driewerf hoera voor de prins kan met de tweede helft worden begonnen. Kort voor het einde houdt de prins Hendrik het voor gezien. De eindstand is dan al bereikt: 8-0.

Volgens de overlevering verbaast de prins zich erover dat de spelers van HVV de bal geen enkele keer naar hun tegenstanders spelen. Ook vraagt hij aan een van de bestuursleden van HVV: ‘Waarom ontnemen de HVV’ers hun tegenstanders toch telkens den bal.’

In de voorafgaande drie maanden heeft koningin-moeder Emma het kennelijk niet nodig geacht haar schoonzoon te informeren over de grondbeginselen van het voetbalspel. Zij bezoekt op 15 maart 1914, ook op het sportpark de Diepput, de militaire interland Nederland – Engeland (2-1). Ook zij is pas tijdens de rust komen aanzetten.

In de strijd om de landstitel blijken beide andere districtskampioenen – naast HVV is dat Vitesse uit Arnhem - veel te sterk voor Willem II. Na vier verloren wedstrijden wordt voor de Tilburgers een doelsaldo genoteerd van 2-17.

HVV grijpt in 1914 de achtste landstitel in 17 jaar. Drie spelers van HVV dragen de titel jonkheer. Vijf spelers laten zich met hun academische graad aanspreken. Jonkheer A. van den Berch van Heemstede is met vier treffers topscorer tegen Willem II.

Na de afstraffingen in de kampioenscompetitie van 1914 blijkt Willem II twee jaar later flinke vorderingen te hebben gemaakt. In 1916 is de Tilburgse club de eerste landskampioen die niet ut het westen van Nederland komt.

9 mei 1968

Fri, 08 May 2020 19:09:44 GMT

Twee maanden voordat Jan Janssen in 1968 de Tour de France wint, wordt hij in de Ronde van Spanje geconfronteerd met een bomaanslag. De Baskische afscheidingsbeweging ETA verlamt op 9 mei 1968 de vijftiende etappe. In een rioolbuis onder het wegdek zit de bom verstopt. Kort voor de doorkomst van het peloton ontploft de bom. De etappe wordt geannuleerd.

‘Er was een heel stuk uit de weg geslagen. Het gat was wel vier, vijf meter breed en behoorlijk diep’, vertelt Janssen later in een interview met het AD . Na lang soebatten wordt de volgende dag toch weer gestart. In het boek La Vuelta vertelt Janssen onder welke garanties de renners overstag gaan: ‘Oké, naar zorg dat er genoeg politiebescherming is. In die tijd was Spanje nog een politiestaat onder Franco. Langs het hele parkoers stond om de honderd meter een agent of soldaat, tweehonderd kilometer lang.’

Janssen wint dat jaar in de Vuelta twee etappes en de groene trui. In het klassement eindigt hij als zesde.